به گزارش خبرگزاری مهر، ایرنا نوشت: با شروع سال تحصیلی و افزایش حضور کودکان در کلاس‌های درس، توجه به راه‌های پیشگیری و کنترل شپش سر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. این مشکل که بیشتر در میان کودکان سنین مدرسه دیده می‌شود، معمولا با تماس مستقیم موهای افراد با یکدیگر انتقال پیدا می‌کند و ممکن است در صورت شناسایی دیرهنگام، میان اعضای خانواده نیز گسترش یابد. با این حال ابتلا به شپش سر نشانه رعایت نکردن بهداشت فردی نیست و با بررسی دقیق موها، درمان مناسب و همکاری خانواده و مدرسه می‌توان آن را کنترل کرد. شپش سر حشره کوچکی است که روی پوست سر زندگی می‌کند و از خون انسان تغذیه می‌کند. حضور آن ممکن است باعث خارش سر شود اما همه افراد مبتلا از همان ابتدا خارش ندارند. به همین دلیل، خانواده‌ها نباید تنها به شکایت کودک از خارش اکتفا کنند و بهتر است در صورت مشاهده موارد ابتلا در مدرسه یا خانواده، موها و پوست سر کودک را با دقت بررسی کنند.
شپش سر چگونه در محیط مدرسه منتقل می‌شود؟
یکی از مهمترین راه‌های انتقال شپش سر، تماس مستقیم سر و موهای دو نفر است. برای مثال هنگامی که کودکان هنگام بازی، صحبت کردن یا تماشای یک تصویر سرهای خود را به هم نزدیک می‌کنند، احتمال انتقال شپش افزایش می‌یابد. این حشره نمی‌تواند بپرد یا پرواز کند و برای جابه‌جایی می‌خزد. بنابراین تماس نزدیک موها نقش اصلی را در انتقال آن دارد. استفاده مشترک از برخی وسایل شخصی مانند شانه، برس، کلاه، شال، گیره مو و حوله نیز ممکن است در انتقال شپش نقش داشته باشد، هرچند انتقال از طریق وسایل معمولا کمتر از تماس مستقیم سر با سر اهمیت دارد. به همین دلیل آموزش کودکان برای استفاده نکردن از وسایل شخصی یکدیگر، بدون ایجاد ترس و حساسیت افراطی، می‌تواند بخشی از برنامه پیشگیری باشد. برخلاف تصور رایج، شپش سر به معنای کثیف بودن موها یا بی‌توجهی خانواده به نظافت نیست. شست و شوی مکرر موها نیز به تنهایی مانع ابتلا نمی‌شود. بنابراین، اگر دانش‌آموزی به شپش سر مبتلا شد، خانواده و مدرسه باید به جای سرزنش کودک، بر شناسایی و درمان صحیح تمرکز کنند.
خارش سر را جدی بگیرید اما عجولانه نتیجه نگیرید
خارش پوست سر یکی از نشانه‌های شناخته شده ابتلا به شپش است. با این حال هر خارش یا پوسته‌ای در موها به معنای وجود شپش نیست و ممکن است علت‌های دیگری مانند شوره سر یا حساسیت پوستی داشته باشد. برای اطمینان از ابتلا، باید موها به دقت بررسی شوند و وجود شپش زنده مورد توجه قرار گیرد. والدین بهتر است موهای کودک را در محیطی با نور مناسب، دسته دسته کنار بزنند و به ویژه نواحی پشت گوش‌ها و قسمت پایین سر، نزدیک گردن را بررسی کنند. تخم شپش معمولا به ساقه مو می‌چسبد و برخلاف شوره، به سادگی از مو جدا نمی‌شود. با این حال، مشاهده ذرات سفید به تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست. اگر در کلاس فرزندتان موردی از ابتلا گزارش شده است، بررسی موهای کودک با شانه مخصوص دندانه‌ریز می‌تواند به شناسایی زودهنگام شپش کمک کند. این بررسی باید با آرامش انجام شود تا کودک احساس نکند به دلیل ابتلا به مشکلی شرم‌آور، زیر نظر قرار گرفته است.
چند عادت ساده برای کاهش احتمال انتقال
خانواده‌ها می‌توانند با آموزش چند نکته ساده، احتمال انتقال شپش را کاهش دهند. نخستین نکته پرهیز از تماس مستقیم سر و موهاست. به ویژه هنگام بازی‌هایی که کودکان سرهای خود را به یکدیگر نزدیک می‌کنند. همچنین بهتر است هر کودک شانه، برس، کلاه، شال و وسایل مخصوص مرتب کردن موهای خودش را داشته باشد. برای دانش‌آموزانی که موهای بلند دارند، بستن یا بافتن موها می‌تواند تماس پراکنده موها را کمتر کند اما نباید آن را روشی قطعی برای جلوگیری از ابتلا دانست. مهمتر از مدل مو، آموزش رفتارهای مناسب و بررسی به موقع موهاست. در خانواده‌هایی که یکی از اعضا مبتلا شده است، بهتر است موهای سایر افراد نیز بررسی شود. این اقدام به‌ویژه درباره افرادی اهمیت دارد که تماس نزدیک و مکرر با کودک داشته‌اند یا با او در یک تخت می‌خوابند. اگر چند نفر به شپش مبتلا باشند، درمان همزمان افراد آلوده به کاهش احتمال انتقال دوباره کمک می‌کند.
درمان شپش سر
در صورت تایید ابتلا، استفاده از فرآورده‌های مخصوص درمان شپش سر یکی از راه‌های کنترل آن است. این محصولات باید متناسب با سن کودک و مطابق دستور درج‌شده روی بسته‌بندی یا توصیه پزشک و داروساز مصرف شوند. برخی فرآورده‌ها برای از بین بردن تخم شپش نیز موثرند اما برخی دیگر ممکن است به تکرار درمان نیاز داشته باشند. به همین دلیل نباید تصور کرد که یک بار استفاده از شامپو یا محلول ضدشپش همیشه برای درمان کامل کافی است. زمان تکرار مصرف به نوع فرآورده بستگی دارد و استفاده مجدد زودتر از موعد یا مصرف بیش از اندازه می‌تواند خطر تحریک پوست و عوارض ناخواسته را افزایش دهد. اگر پس از درمان همچنان شپش زنده مشاهده می‌شود، بهتر است پیش از تکرار یا تغییر دارو با پزشک یا داروساز مشورت شود. برای کودکان کم سن، انتخاب دارو اهمیت ویژه‌ای دارد و نباید بدون بررسی محدودیت سنی محصول اقدام به درمان کرد. همچنین استفاده از نفت، مواد شوینده نامناسب، حشره کش‌های خانگی یا ترکیبات خانگی با ایمنی نامشخص توصیه نمی‌شود. این مواد ممکن است به پوست و چشم آسیب بزنند و جایگزین درمان استاندارد نیستند.
شانه دندانه‌ریز مکمل مهم درمان
شانه کردن موهای خیس با شانه مخصوص شپش، روشی برای یافتن و خارج کردن شپش‌ها و تخم‌های چسبیده به مو است. در این روش موها به دسته‌های کوچک تقسیم می‌شوند و شانه از نزدیک ریشه تا انتهای هر دسته حرکت می‌کند. پس از هر بار شانه کشیدن، باید شانه بررسی و تمیز شود تا شپش‌های جداشده دوباره به موها بازنگردند. شانه‌کشی منظم می‌تواند به تشخیص باقی ماندن شپش و پیگیری روند درمان کمک کند. با این حال اگر از داروی ضدشپش استفاده می‌شود، زمان شانه‌کشی و تکرار درمان باید با دستور همان محصول هماهنگ باشد، زیرا دستور مصرف فرآورده‌ها یکسان نیست.
وسایل خانه را چگونه تمیز کنیم؟
پس از شناسایی شپش لازم نیست خانواده تمام خانه را ضدعفونی کند یا هزینه زیادی برای شست و شوی همه وسایل بپردازد. شپش سر بیرون از پوست سر مدت زیادی زنده نمی‌ماند و انتقال آن از محیط نسبت به تماس مستقیم سر با سر کمتر است. بنابراین بهتر است نظافت بر وسایلی متمرکز شود که در دو روز پیش از شروع درمان با سر فرد مبتلا تماس داشته‌اند. لباس‌ها، حوله‌ها و ملحفه‌های مورد استفاده فرد مبتلا را می‌توان با توجه به جنس پارچه و دستور شست و شوی آنها، با آب گرم شست و با حرارت مناسب خشک کرد. شانه و برس نیز باید با روش ایمن و متناسب با جنس وسیله تمیز شوند. برای نمونه مراکز معتبر بهداشتی خیساندن شانه و برس در آب داغ با دمای حدود ۵۴ درجه سانتی‌گراد را به مدت پنج تا ۱۰ دقیقه توصیه می‌کنند. اگر وسیله‌ای را نمی‌توان شست، قرار دادن آن در کیسه پلاستیکی دربسته به مدت دو هفته یکی از گزینه‌های پیشنهادی مراکز کنترل بیماری است. با این حال انجام اقدامات گسترده و وسواس گونه برای تمیز کردن خانه ضروری نیست. همچنین نباید برای ضدعفونی محیط از اسپری‌ها یا مواد حشره‌کش استفاده کرد. این مواد برای کنترل شپش روی سر لازم نیستند و ممکن است برای اعضای خانواده خطرناک باشند.
مدرسه و خانواده، دو همراه در کنترل ابتلا
مدرسه می‌تواند با اطلاع‌رسانی درست و حفظ محرمانگی، نقش مهمی در کنترل موارد ابتلا داشته باشد. اگر ابتلای دانش‌آموزی شناسایی شد، بهتر است موضوع به شکل خصوصی با والدین در میان گذاشته شود تا درمان به موقع آغاز شود. در صورت نیاز نیز می‌توان از خانواده‌های دانش‌آموزان در تماس نزدیک خواست موهای فرزندانشان را بررسی کنند. اطلاع‌رسانی نباید به انتشار نام کودک، ایجاد نگرانی عمومی یا برچسب زدن به خانواده منجر شود. چنین رفتارهایی ممکن است باعث پنهان کردن ابتلا و تاخیر در درمان شود. آموزش همگانی درباره راه انتقال شپش و روش صحیح درمان، از سرزنش کردن افراد موثرتر است. فراموش نکنید که دانش‌آموز مبتلا معمولا نیازی ندارد پیش از پایان روز مدرسه را ترک کند و می‌تواند پس از آغاز درمان مناسب به کلاس بازگردد. باقی ماندن برخی تخم‌ها روی مو به تنهایی به معنای شکست درمان نیست و سیاست محروم کردن دانش‌آموز تا زمان حذف کامل همه تخم‌ها توصیه نمی‌شود. البته خانواده‌ها باید مقررات جاری مدرسه و دستورالعمل‌های مسئولان بهداشتی محل زندگی خود را نیز در نظر بگیرند.
کودک مبتلا را سرزنش نکنیم
شپش سر مشکلی قابل‌کنترل است اما واکنش نادرست اطرافیان می‌تواند پیامدهای اجتماعی آن را بیشتر کند. کودکی که به دلیل ابتلا از بازی با دوستان محروم می‌شود یا همکلاسی‌هایش او را مسخره می‌کنند، ممکن است دچار شرم و نگرانی شود. این در حالی است که ابتلا به شپش ارتباط مستقیمی با وضعیت اقتصادی خانواده یا میزان نظافت فرد ندارد. والدین می‌توانند با لحنی ساده به کودک توضیح دهند که شپش میان افراد منتقل می‌شود و با درمان مناسب از بین می‌رود. بهتر است به او یادآوری کنند که نباید وسایل شخصی‌اش را با دیگران به اشتراک بگذارد و در صورت خارش سر یا مشاهده حشره، موضوع را به بزرگ‌ترها اطلاع دهد. مقابله با شپش سر در مدارس به یک اقدام جداگانه محدود نمی‌شود. بررسی دقیق موها، تشخیص درست، درمان مطابق دستور، رعایت نکات ضروری درباره وسایل شخصی و همکاری محرمانه خانواده و مدرسه در کنار هم اهمیت دارند. هرچه اطلاع رسانی سریعتر و برخورد با کودک حمایتگرانه‌تر باشد، کنترل ابتلا آسانتر خواهد شد و احتمال تبدیل یک مشکل قابل درمان به مسئله‌ای همراه با ترس و طرد اجتماعی کاهش می‌یابد.
نظر شما