حجت‌الاسلام حسن دهشیری در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: فرهنگ عمومی مجموعه‌ای از آداب، رسوم، عقاید، باورها و عملکردهایی است که ریشه در هویت و پیشینه یک ملت دارد و در زندگی اجتماعی مردم نمود پیدا می‌کند.
وی افزود: فرهنگ هر جامعه متناسب با شرایط اجتماعی، اعتقادات و باورهایی شکل می‌گیرد که از نسل‌های گذشته به ارث رسیده است. فرهنگ عمومی نیز برخلاف فرهنگ خصوصی که به علایق و رفتارهای فردی مربوط می‌شود، مجموعه‌ای از ارزش‌ها و رفتارهایی است که عموم مردم در آن سهیم هستند.
امام‌جمعه اردستان خاطرنشان کرد: فرهنگ در ابعاد مختلف زندگی اجتماعی حضور دارد و موضوعاتی همچون فرهنگ پوشش، آموزش، ورزش، خانواده، امور پزشکی و روابط اجتماعی را شامل می‌شود. فرهنگ همانند اکسیژن برای فضای زندگی انسان ضروری است و هویت و ویژگی‌های هر ملت را نشان می‌دهد.
دهشیری تصریح کرد: امیرالمؤمنین علی(ع) در نامه خود به مالک اشتر درباره سنت‌های پسندیده جوامع سفارش می‌کنند که سنت‌های صالح و ارزشمند مردم را نقض نکند. این موضوع نشان می‌دهد که اسلام برای آداب و رسوم پسندیده جوامع ارزش قائل است و بر حفظ آن‌ها تأکید دارد.
وی بیان کرد: اسلام در مواجهه با سنت‌های اجتماعی دو رویکرد تأسیسی و تأییدی دارد؛ در رویکرد تأسیسی، احکام و دستوراتی همچون نماز و روزه تشریع شده و در رویکرد تأییدی، سنت‌های پسندیده‌ای که پیش از اسلام در میان مردم وجود داشته، مورد تأیید قرار گرفته است.
امام‌جمعه اردستان ادامه داد: احترام به بزرگ‌ترها، ارزش‌گذاری برای خانواده و اعضای آن، پاکدامنی، قناعت، مناعت طبع، رفتار متین در جامعه، پرهیز از لودگی و تمسخر، تعاون و همکاری، حمایت از ضعیفان، ستم‌ستیزی، ارزش‌گذاری برای علم و عالم، معلم، شکرگزاری، مهمان‌نوازی و رعایت حقوق دیگران از جمله ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی جامعه ایرانی و اسلامی است.
دهشیری اضافه کرد: پرهیز از دست‌درازی به اموال دیگران، مقابله با غصب و رشوه و احساس مسئولیت در برابر آحاد جامعه نیز از دیگر ارزش‌هایی است که باید در سبک زندگی مردم نهادینه شود. اگر این ارزش‌ها به رفتار روزمره جامعه تبدیل شود، بسیاری از مسائل و مشکلات اجتماعی نیز تحت تأثیر آن اصلاح خواهد شد.
وی یادآور شد: ما به‌عنوان ایرانی و مسلمان، سرمایه‌های فرهنگی ارزشمندی داریم که باید آن‌ها را بشناسیم و حفظ کنیم. زبان فارسی، سنت‌های پسندیده خانوادگی، ازدواج، خانه‌داری، فرزندپروری، فرهنگ شهادت، مقاومت، ایثار، قناعت، بندگی، آزادگی و آزادمنشی از جمله این سرمایه‌ها هستند.
حجت‌الاسلام دهشیری با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و علمی کشور اظهار کرد: ما سرمایه‌های ارزشمندی در حوزه فرهنگ و دانش داریم و باید به داشته‌های خود توجه کنیم. رهبر معظم انقلاب نیز بر اهمیت زبان فارسی تأکید ویژه‌ای داشتند و همواره نسبت به استفاده از واژه‌های بیگانه در برابر معادل‌های فارسی حساس بودند.
وی افزود: باید به جای آنکه داشته‌های خود را از دیگران مطالبه کنیم، ظرفیت‌های فرهنگی و علمی کشور را تقویت کنیم؛ به‌گونه‌ای که روزی مردم دیگر کشورها برای آموختن علم و بهره‌گیری از ابتکارات و دستاوردهای ما، زبان فارسی را بیاموزند و برای فراگیری دانش به ایران مراجعه کنند.
امام‌جمعه اردستان خاطرنشان کرد: کتاب «سنن‌النبی» اثر علامه طباطبایی از منابع ارزشمند در معرفی سبک زندگی پیامبر اکرم(ص) است که در آن به رفتار و سیره پیامبر(ص) در زمینه نظافت شخصی، معاشرت اجتماعی، سفر و دیگر شئون زندگی پرداخته شده است. معرفی چنین آثاری می‌تواند در تبیین سبک زندگی اسلامی و انتقال آن به دیگران مؤثر باشد.
دهشیری تصریح کرد: اگر سبک زندگی اسلامی به‌درستی معرفی شود، خود به عاملی برای جذب دیگران به معارف اسلام تبدیل خواهد شد. بخشی از گرایش مردم در نقاط مختلف جهان به ارزش‌های دینی و فرهنگ مقاومت نیز ناشی از آشنایی آنان با آموزه‌ها و سبک زندگی اسلامی است.
وی بیان کرد: متأسفانه گاهی نسبت به داشته‌های فرهنگی خود کم‌توجهی می‌کنیم و در مقابل، جریان‌های فرهنگی بیگانه از طریق فضای مجازی و رسانه‌ها تلاش می‌کنند باورها، اعتقادات، آداب و رسوم و سبک زندگی جامعه را تحت تأثیر قرار دهند.
امام‌جمعه اردستان ادامه داد: فضای مجازی به بستری برای ترویج برخی الگوهای فرهنگی بیگانه تبدیل شده است که گاهی با ارزش‌های دینی و سنت‌های پسندیده جامعه ما همخوانی ندارد. ترویج چنین الگوهایی می‌تواند به‌تدریج نگاه نسل جوان را نسبت به ارزش‌های خانوادگی، پوشش، ازدواج، فرزندپروری و هویت فرهنگی تغییر دهد.
دهشیری اضافه کرد: گاهی ارزش‌های اصیل جامعه از جمله حجاب و عفاف مورد هجمه قرار می‌گیرد، درحالی‌که برخی نمادها و رسوم بیگانه بدون توجه به ریشه‌ها و مبانی فرهنگی آن‌ها ترویج می‌شود. نمونه آن ترویج مراسمی مانند هالووین است که با وجود مبانی و پیشینه فرهنگی متفاوت، در فضای رسانه‌ای و مجازی مورد توجه قرار می‌گیرد.
وی یادآور شد: در چنین شرایطی شاهد آن هستیم که گاهی ارزش‌های فرهنگی و اعتقادی جامعه خودمان مورد تمسخر قرار می‌گیرد، اما برخی رفتارها و نمادهای وارداتی بدون نقد و بررسی پذیرفته می‌شود. این مسئله ضرورت شناخت هویت فرهنگی و تقویت قدرت تشخیص در میان خانواده‌ها و نسل جوان را دوچندان می‌کند.
حجت‌الاسلام دهشیری اظهار کرد: ازدواج، خانه‌داری و فرزندپروری از ارزش‌های مهم فرهنگ اسلامی هستند که نباید نسبت به آن‌ها بی‌توجه باشیم. متأسفانه گاهی در معرفی این ارزش‌ها کوتاهی کرده‌ایم و در نتیجه، برخی جریان‌ها همان موضوعات را به‌گونه‌ای دیگر مطرح می‌کنند و حتی ارزش‌های اصیل خانوادگی را به تمسخر می‌گیرند.
وی افزود: مادران از مهم‌ترین اقشار اثرگذار در انتقال فرهنگ و تربیت نسل آینده هستند و باید جایگاه و وظایف آنان در خانواده به‌درستی تبیین شود. مادر تنها مسئولیت نگهداری فرزندان در دوران کودکی را بر عهده ندارد، بلکه پیوند و ارتباط او با اعضای خانواده در تمام مراحل زندگی استمرار دارد.
امام‌جمعه اردستان خاطرنشان کرد: نباید تصور کرد که با بزرگ شدن فرزندان و مستقل شدن آن‌ها، مسئولیت و نقش مادر در خانواده پایان می‌یابد. مادر همچون پرنده‌ای نیست که پس از پرواز جوجه‌هایش، ارتباط خود را با آن‌ها قطع کند؛ بلکه پیوند عاطفی، تربیتی و مسئولیت‌پذیری مادر نسبت به فرزندان و خانواده همواره ادامه دارد.
دهشیری تصریح کرد: باید جایگاه مادر و نقش او در تحکیم بنیان خانواده، تربیت فرزندان و انتقال ارزش‌های دینی و فرهنگی به نسل آینده حفظ و تقویت شود. آشنایی زنان و مادران با جایگاه و مسئولیت‌های خود می‌تواند در مقابله با تغییرات نامطلوب فرهنگی و حفظ هویت خانواده مؤثر باشد.
وی بیان کرد: دانش‌آموزان و دانشجویان نیز از دیگر گروه‌های مهم و اثرپذیر جامعه هستند که باید نسبت به فرهنگ و هویت دینی و ملی خود آگاهی پیدا کنند. آموزش ارزش‌هایی همچون فرهنگ شهادت، مقاومت، ایثار، قناعت، مناعت طبع، بندگی و آزادگی به این نسل، نقش مهمی در آینده فرهنگی کشور خواهد داشت.
امام‌جمعه اردستان ادامه داد: برای تقویت فرهنگ عمومی باید دو اقدام اساسی را به‌صورت هم‌زمان دنبال کنیم؛ نخست، آگاهی و شناخت کافی نسبت به داشته‌ها و سرمایه‌های فرهنگی خود و دوم، انجام اقدامات شایسته برای حفظ، ترویج و تقویت این ارزش‌ها در جامعه.
دهشیری اضافه کرد: امیرالمؤمنین علی(ع) در توصیه‌ای به کمیل بر ضرورت همراهی معرفت و آگاهی با رفتار و اقدامات انسان تأکید دارند. بر همین اساس، هیچ اقدامی نباید بدون شناخت و آگاهی لازم انجام شود و در حوزه فرهنگ نیز ابتدا باید داشته‌های خود را بشناسیم و سپس برای صیانت از آن‌ها اقدام کنیم.
وی یادآور شد: در کنار آگاهی‌بخشی، به فرهنگ‌سازی نیز نیاز داریم؛ یعنی ضمن مقابله با فرهنگ‌های ناسازگار با عقلانیت و ارزش‌های اسلامی، باید ارزش‌های صحیح را به جامعه معرفی و جایگزین مناسبی برای الگوهای نادرست ارائه کنیم.
حجت‌الاسلام دهشیری تأکید کرد: تقویت فرهنگ عمومی بهترین پدافند غیرعامل در همه عرصه‌های زندگی است؛ همان‌گونه که در گذشته برای جلوگیری از نفوذ و تجاوز دشمنان، برج و بارو و حصار می‌ساختند، امروز نیز باید با تقویت باورها، ارزش‌ها و سنت‌های پسندیده، از هویت فرهنگی جامعه محافظت کنیم.
امام‌جمعه اردستان یادآور شد: با افزایش شناخت عمومی نسبت به سرمایه‌های فرهنگی، توجه به نقش خانواده و مادران، آگاهی‌بخشی به نسل جوان و انجام اقدامات مؤثر فرهنگی بتوانیم در پاسداری از ارزش‌های دینی و ملی و تقویت فرهنگ عمومی جامعه موفق باشیم.
نظر شما