خبرگزاری مهر، گروه استانها، حمیدرضا عبدالمنافی : در استانی که هر روز هزاران وسیله نقلیه از میان آن می‌گذرند و انبارهای صنعتی‌اش از پیرامون پایتخت تا قلب کارخانه‌ها گسترده است، پرسش «چه مقدار کالای قاچاق کشف شده؟» باید پاسخی روشن و عددی داشته باشد. اما در البرز، این پاسخ هنوز در هیچ گزارش تجمیعی و در دسترس عموم نیست.
استان البرز مرزی نیست، ولی چون در مسیر ارتباطی غرب و مرکز کشور قرار دارد، نقش گذرگاهی دارد؛ جایی که کالا از آن عبور می‌کند، در انبارهایش می‌ماند یا از جاده‌هایش به استان‌های دیگر می‌رود.
در چنین موقعیتی، کشف یک محموله یا توقیف یک خودرو نمی‌تواند معیار موفقیت باشد؛ آنچه کارآمدی مبارزه با قاچاق را نشان می‌دهد، آمار مستند است: تعداد پرونده‌ها، ارزش ریالی کشفیات، شمار انبارهای غیرمجاز و سهم هر گروه کالایی.
برای پیگیری این موضوع، سراغ «عبدالله دارایی، دبیر کمیسیون مبارزه با قاچاق کالا و ارز استان البرز»، رفتیم و از او درباره موقعیت گذرگاهی استان، نظارت بر انبارها و مبادی ورودی و خروجی، و مهم‌تر از همه، آمار قابل استناد پرسیدیم.
البرز منشأ قاچاق نیست اما در مسیر انتقال کالا قرار دارد
عبدالله دارایی در تشریح وضعیت البرز در حوزه قاچاق کالا، موقعیت جغرافیایی و ارتباطی استان را یکی از عوامل مؤثر بر شرایط نظارتی دانست و توضیح داد که البرز اگرچه استان مرزی محسوب نمی‌شود، اما به دلیل قرار گرفتن در مسیر ارتباطی استان‌های غربی و مرکزی کشور، نقش یک استان گذرگاهی را دارد.
موقعیت ارتباطی البرز و قرار گرفتن آن در مسیر استان‌های غربی و مرکزی، این استان را به گذرگاه انتقال برخی کالاهای غیرمجاز تبدیل کرده است
به گفته دبیر کمیسیون مبارزه با قاچاق کالا و ارز استان البرز، بخشی از کالاهای غیرمجاز و قاچاق ممکن است از مسیرهای ارتباطی استان عبور کنند؛ با این حال، او تأکید کرد که البرز منشأ قاچاق این کالاها نیست و نباید صرف عبور کالا از استان را به معنای مبدأ بودن آن در زنجیره قاچاق دانست.
این توضیح، تفاوت میان مبدأ تولید یا ورود کالای قاچاق و مسیر انتقال آن را برجسته می‌کند. موقعیت ارتباطی البرز موجب می‌شود نظارت بر جابه‌جایی کالا در مسیرهای مختلف اهمیت داشته باشد؛ موضوعی که برای ارزیابی دقیق وضعیت قاچاق در استان، نیازمند آمار تفکیکی از کالاهای کشف‌شده در مبادی، مسیرهای عبوری و محل‌های نگهداری است.
انبارهای غیرمجاز حلقه حساس زنجیره قاچاق در البرز
صنعتی بودن البرز و وجود انبارهای متعدد در سطح استان، از دیگر موضوعاتی بود که دارایی در تشریح وضعیت نظارت بر قاچاق به آن اشاره کرد. او با بیان اینکه عمده انبارهای استان شناسایی شده و تحت رصد و نظارت قرار دارند، احتمال وجود تعدادی انبار غیرمجاز دیگر را نیز منتفی ندانست.
انبارها در زنجیره گردش کالا جایگاه مهمی دارند؛ چراکه کالا پیش از ورود به شبکه توزیع یا پس از انتقال از یک مسیر به مسیر دیگر، ممکن است در محل‌های نگهداری انبار شود. به همین دلیل، شناسایی محل‌های نگهداری کالا و بررسی وضعیت فعالیت آن‌ها، یکی از بخش‌های مهم نظارت بر زنجیره تأمین و توزیع به شمار می‌رود.
با وجود توضیحات دبیر کمیسیون درباره شناسایی و رصد عمده انبارها، یکی از پرسش‌های باقی‌مانده، تعداد دقیق انبارهای شناسایی‌شده، شمار انبارهای فاقد مجوز و میزان کشفیات مرتبط با این محل‌هاست؛ اطلاعاتی که می‌تواند میزان اثربخشی نظارت بر انبارداری را روشن‌تر کند.
از حمل‌ونقل تا توزیع و نظارت بر زنجیره گردش کالا
دبیر کمیسیون مبارزه با قاچاق کالا و ارز استان البرز با اشاره به همکاری دستگاه‌های مختلف در مقابله با قاچاق، گفت که نظارت تنها به مرحله ورود یا خروج کالا محدود نیست و بخش‌های حمل‌ونقل، تولید، توزیع و انبارش را نیز در بر می‌گیرد.
عمده انبارهای استان شناسایی و تحت نظارت قرار گرفته‌اند، اما احتمال فعالیت تعدادی انبار غیرمجاز دیگر همچنان وجود دارد
به گفته دارایی، دستگاه‌های انتظامی، قضایی و تعزیراتی در بخش‌های مختلف این زنجیره ورود می‌کنند و روند جابه‌جایی و گردش کالا را زیر نظر دارند. او وضعیت فعالیت دستگاه‌های مسئول را مناسب ارزیابی کرد و حمایت از مردم و تولیدکنندگان را از موضوعات مورد توجه در این اقدامات دانست.
این رویکرد، مقابله با قاچاق را از یک اقدام مقطعی برای کشف محموله‌ها فراتر می‌برد و بر ضرورت نظارت مستمر بر مراحل مختلف گردش کالا تأکید می‌کند. با این حال، برای سنجش نتیجه چنین نظارتی، صرف اشاره به فعالیت دستگاه‌ها کافی نیست و لازم است عملکرد هر بخش با شاخص‌هایی مانند تعداد پرونده‌ها، میزان کشفیات و ارزش کالاهای ضبط‌شده مشخص شود.
تمام مبادی ورودی و خروجی زیر ذره‌بین هستند
دارایی با اشاره به تعدد مسیرهای ارتباطی البرز، گفت که استان از چهار یا پنج جهت دارای مبادی ورودی و خروجی است و نمی‌توان یک مسیر مشخص را به‌عنوان مبدأ اصلی قاچاق معرفی کرد.
بر اساس توضیحات او، مسیرهای غرب، شرق، شمال و جنوب استان مورد نظارت قرار دارند و اقدامات کنترلی به یک محور ارتباطی خاص محدود نمی‌شود. این موضوع با توجه به موقعیت گذرگاهی البرز اهمیت دارد؛ زیرا تمرکز بر یک مسیر، لزوماً تصویر کاملی از جابه‌جایی کالاهای غیرمجاز در سطح استان ارائه نمی‌دهد.
در چنین شرایطی، انتشار آمار تفکیکی کشفیات در مسیرهای مختلف می‌تواند مشخص کند کدام مبادی بیشترین پرونده یا کشفیات را به خود اختصاص داده‌اند و آیا الگوی مشخصی در انتقال کالاهای قاچاق از مسیرهای استان وجود دارد یا خیر. البته دارایی در توضیحات خود مسیر مشخصی را به‌عنوان محور اصلی قاچاق معرفی نکرد.
فرودگاه و منطقه اقتصادی پیام نیز از موضوعاتی بود که در این گفت‌وگو مطرح شد. دارایی ادعای قاچاق بودن این مجموعه را تأیید نکرد و توضیح داد که فرودگاه پیام مانند سایر مبادی اقتصادی و گمرکی کشور، در چارچوب قوانین و مقررات گمرکی و تجاری فعالیت می‌کند.
نظارت بر قاچاق کالا در البرز به یک مسیر یا گروه کالایی محدود نیست و مبادی ورودی و خروجی و همه گروه‌های مشمول قانون را در بر می‌گیرد
این توضیح، بر ضرورت تفکیک فعالیت‌های اقتصادی و گمرکی قانونی از مصادیق قاچاق تأکید دارد. فعالیت یک مجموعه در حوزه مبادلات اقتصادی یا ورود و خروج کالا، به‌تنهایی به معنای وجود قاچاق در آن نیست و بررسی هرگونه تخلف احتمالی باید بر اساس مستندات و ضوابط قانونی انجام شود.
دبیر کمیسیون مبارزه با قاچاق کالا و ارز استان البرز در پاسخ به موضوع گروه‌های کالایی مشمول قاچاق، تأکید کرد که نمی‌توان این پدیده را به یک یا چند گروه خاص محدود کرد.
به گفته دارایی، در تعاریف قانونی، ۹ گروه کالایی در حوزه قاچاق قرار می‌گیرند و اقدامات نظارتی و پیشگیرانه همه این گروه‌ها را در بر می‌گیرد. بنابراین تمرکز بر یک کالای خاص، نمی‌تواند جایگزین بررسی همه بخش‌های مشمول قانون شود.
این توضیح در حالی مطرح می‌شود که شناخت سهم هر گروه کالایی از پرونده‌ها و کشفیات، برای تعیین اولویت‌های نظارتی اهمیت دارد. مشخص شدن اینکه کدام گروه‌ها بیشترین تعداد پرونده یا بالاترین ارزش ریالی کشفیات را به خود اختصاص داده‌اند، می‌تواند به ترسیم دقیق‌تر وضعیت قاچاق در استان کمک کند؛ موضوعی که در توضیحات ارائه‌شده از سوی دارایی با آمار تفکیکی همراه نبود.
حلقه مفقوده مبارزه با قاچاق؛ آمار دقیق کشفیات کجاست؟
آنچه از توضیحات دبیر کمیسیون مبارزه با قاچاق کالا و ارز استان البرز به دست می‌آید، تصویری از موقعیت گذرگاهی استان، نظارت بر انبارها، پایش مسیرهای ورودی و خروجی و همکاری دستگاه‌های انتظامی، قضایی و تعزیراتی در مقابله با قاچاق است. با این حال، برای ارزیابی دقیق‌تر این اقدامات، همچنان به انتشار آمار مشخص و تجمیعی نیاز است.
در این گفت‌وگو، ارقام دقیقی درباره میزان قاچاق کالا در البرز، ارزش ریالی کشفیات، تعداد پرونده‌های تشکیل‌شده، شمار انبارهای غیرمجاز شناسایی‌شده و سهم هر گروه کالایی ارائه نشد. به همین دلیل، نمی‌توان بر اساس اطلاعات موجود، برآوردی از حجم واقعی قاچاق در استان یا میزان موفقیت اقدامات مقابله‌ای ارائه کرد.
نکته مهم آن است که آمار کشفیات با میزان واقعی قاچاق یکسان نیست؛ کشفیات تنها بخش شناسایی‌شده این پدیده را نشان می‌دهد و برای برآورد حجم قاچاق، به داده‌ها و روش‌های محاسباتی مشخص نیاز است. همچنین افزایش کشفیات لزوماً به معنای افزایش قاچاق نیست و ممکن است نتیجه تقویت نظارت و بهبود عملکرد دستگاه‌های مسئول باشد.
از این منظر، مطالبه اصلی در حوزه مبارزه با قاچاق البرز، انتشار یک گزارش آماری منسجم با بازه زمانی مشخص است؛ گزارشی که تعداد پرونده‌ها، ارزش ریالی کالاهای مکشوفه، نوع کالاها، محل کشف، وضعیت انبارهای شناسایی‌شده و سهم دستگاه‌های کاشف را به تفکیک مشخص کند.
در نهایت، موقعیت گذرگاهی البرز و گستردگی فعالیت‌های صنعتی و اقتصادی استان، ضرورت نظارت بر گردش کالا را دوچندان می‌کند؛ اما سنجش نتیجه این نظارت‌ها زمانی امکان‌پذیر است که آمارها از سطح اعلام کلی اقدامات فراتر بروند و تصویری مستند از میزان قاچاق، کشفیات و نتایج رسیدگی به پرونده‌ها در اختیار افکار عمومی قرار گیرد.
نظر شما