به گزارش خبرنگار مهر، در بخش دوم گفتگوی مفصل خبرگزاری مهر با مهرداد فرید و بایرام فضلی درباره ویژگیهای فیلمبرداری این فیلم سینمایی، انتخاب بازیگران و دشواری تولید چنین پروژهای صحبت کردیم.
* خبرگزاری مهر- گروه فرهنگ و هنر: آقای فضلی قبل از شروع صحبتهای شما درباره فیلمبرداری "از ما بهترون" چرا شما فیلم دوم خود را با عنوان "با سرعت تاختن" به تهیهکنندگی آقای فرید آغاز نکردید و دوباره ترجیح دادید به کار فیلمبرداری ادامه دهید؟
- بایرام فضلی فیلمبردار "از ما بهترون": ترجیح میدهم پاسخ این سئوال را آقای فرید بدهد.
- فرید: "با سرعت تاختن" یک فیلم جادهای و اکشن است و به هزینه زیادی برای ساخت نیاز دارد. به همین دلیل ترجیح دادم قبل از آن آثاری بسازیم که هم کم هزینهتر باشند و هم درآمدی را ایجاد کنند تا از آن محل بودجه "باسرعت تاختن" تامین شود.
* آقای فضلی شاید هنوز منتظر اکران عمومی "باز هم سیب داری؟" هستید؟
- فضلی: حقیقتاً هیچ امیدی به اکران این فیلم ندارم. با توجه به شرایطی که به وجود آمده است هیچ راهی وجود ندارد. مدتی پیش فردی با من تماس گرفت که برنامهای برای اکران فیلمهایی مانند کار اول شما داریم. کپی فیلم را دادم اما بعید میدانم اتفاقی بیفتد. برای ارائه فیلم در شبکه نمایش خانگی معتقدند باید دست کم فیلم به مدت کوتاهی در سینماها اکران شود و بعد وارد بازار ویدئو شود. این وضعیت باعث شده من حدود پنج سال نتوانم آن فیلم را اکران کنم.
* شما قبلاً هم با آقای فرید همکاری کردهاید، این همکاری مشترک باعث میشود موقع کار شرایط بهتری داشته باشید؟
- فضلی: سابقه به ما کمک میکند زودتر با سلیقه هم همراه شویم. هماهنگ شدن با یک گروه جدید زمان میبرد و ساده نیست، اما زمانی که مسئله دوستی و رفاقت پیش میآید شما بهتر کار میکنید طرف مقابل در این شرایط حتی اگر انتقادی هم دارد راحتتر بیان میکند. در گروههای تازه سوء تفاهمها بالا است و هماهنگ شدن زمان میبرد.
قبل از این که خانم شاکردوست و آقای عطاران به گروه اضافه شوند ما یک سیری برای شخصیت اصلی در نظر گرفته بودیم که متاثر از "مستاجر" پولانسکی بود.فیلم در شرایط آرامش شروع میشد اما نویسنده به سمت سقوط و اضمحلال میرفت و در این روند فیلمبرداری هم تغییر میکرد. او در روندی که طی میکرد دچار مشکل روانی میشد و در فیلمبرداری هم قرار بود این را نمایش بدهیم یعنی به تدریج از فضای روشن و پرنور به فضای تیره و تاریک و چرک میرسیدیم. زمانی که حضور آقای عطاران و خانم شاکردوست قطعی شد با توجه به کاراکتر آقای عطاران و زمینه ذهنی که مخاطب از او دارد مایه کمیک فیلم تشدید شد. من و آقای فرید با هم صحبت کردیم تا هم این وجه طنز را داشته باشیم هم پریشان احوالی و روند اضمحلال روانی را به مخاطب منتقل کنیم.
*چرا از دوربین دیجیتال استفاده کردید؟
- فضلی: در صحبتهایی که با هم داشتیم تصمیم گرفتیم با دوربین دیجیتال کار کنیم. من با دوربین دیجیتال مشکلی ندارم اما به این اعتقاد دارم که باید از ظرفیتهای دوربین دیجیتال استفاده کنیم. مشکلی که وجود دارد این است که در مرحله تبدیل بسیاری از ظرفیتهای تصویربرداری دیجیتال از بین میرود و کیفیت تصویری که نصیب تماشاگر میشود چیزی نیست که باید باشد.
در تصویربرداری دیجیتال میتوانید جلوههای بصری بهتری داشته باشید، امکان خلاقیت و حرکت برایتان بیشتر است. امیدوارم شرایط تبدیل بهتر شود تا کیفیت واقعی تصویر دوربین دیجیتال را ببینید. در این شرایط من از طرفداران دوربین دیجیتال میشوم (میخندد).
* فیلم را روی پرده دیدهاید؟
- فضلی: در فرهنگسرای ارسباران فیلم را دیدم، این سالن کیفیت صدا و تصویر نامطلوبی ندارد و نسبت به بسیاری از سالنهایی که در فرهنگسراها است قابل قبولتر است. چیزی که در فرهنگسرا و روی پرده دیده شد آن قدر ناامیدم کرد که احتمالاً دیگر فیلم را روی پرده سینما نخواهم دید.
* آقای فرید! شما هم بعد از دیدن فیلم فکر میکنید کاش آن را به شیوه نگاتیو فیلمبرداری میکردید؟
- فرید: من مشکلات سینمای ایران را میشناسم و این را هم میدانم که دوربینهای 35 میلیمتری موجود در این سینما همه مستعمل و کهنه هستند و کیفیت تصویری که از آنها به دست میآید قابل دفاع نیست. این اواخر فیلم "دموکراسی تو روز روشن" را در سینما دیدم که کیفیت تصویرش نزدیک به فاجعه بود. در چنین شرایطی بحث بر سر این که چه دوربینی انتخاب کنیم علی السویه است. الان برای ساخت فیلم جدیدم از بنیاد فارابی دوربین 35 میلیمتری سرحال خواستهام اما آنها همچنان دچار کمبود امکانات هستند و میگویند برای مهرماه فقط میتوانند دوربین 4BL قدیمیشان را بدهند. شما اگر جای ما بودید چه تصمیمی میگرفتید؟
- فضلی: دوربینی که ما استفاده کردیم کیفیت بالایی داشت. هزینه تبدیل تصویر این دوربینها به 35 میلیمتری بالا است و معمولاً هر پروژهای این توان مالی را ندارد. ما اگر بضاعت خود و سینمایمان را در نظر بگیریم میتوانیم از دوربینهای ارزانتر اما با کیفیت استفاده کنیم. از هزینهای که صرفهجویی میشود میتوان در تبدیل استفاده کرد.
* آیا کیفیت متفاوت و خوب فعلی فیلم "از ما بهترون" را در نوع نورپردازی و سایهها، میشد با دوربین 35 میلیمتری هم داشت؟
- فضلی: بله میشد. البته...
- فرید: البته یک سری روتوشهایی را بر تصویر انجام دادیم که اگر دوربین 35 میلیمتری بود، اتفاق نمیافتاد. مثل اشکالهایی که بعضا در اجرای گریم داشتیم. یا تغییراتی که بر حالت چشمها در سکانس توهم ایجاد کردیم.
* آقای فضلی، نسل شما با تصویربرداری دیجیتال همزمان با دوربین 35 میلیمتری رشد کرده و این خیلی خوب است.
- فضلی: یکی از خوشبختیهای ما این است که با ورودمان به دانشکده صنعت سینمای دیجیتال رشد کرد و فیلمبرداری با نگاتیو و ویدئو را به طور همزمان آموختیم و مانند بسیاری از فیلمبرداران قدیمی گاردی مقابل هیچکدام از این روشها نداریم. به هر حال معتقدم باید یاد بگیریم از دوربین دیجیتال چطور درست استفاده کنیم.
الناز شاکردوست و رضا عطاران در نمایی از "از ما بهترون"
* از ابتدا برای نقشهای اصلی به رضا عطاران و الناز شاکردوست فکر میکردید؟
- فرید: زمان نوشتن فیلمنامه به بازیگر شخصیت اصلی فکر نمیکردم، اما در مورد نقش نسیم به الناز شاکردوست فکر میکردم. شاکردوست شیطنت، جسارت و ویژگیهایی داشت که او را مناسب بازی در این نقش میکرد. اما از ابتدا به رضا عطاران فکر نمی کردم. بعد از نگارش فکر کردم رضا عطاران بازیگری است که هم توانایی ایفای نقش دارد و هم آنقدر محبوب و جذاب است که مخاطب را به سالن سینما بیاورد. بازی در این نقش فرصت خوبی بود که عطاران هم نقش متفاوتی را تجربه کند.
* کنار آمدن با رضا عطاران و الناز شاکردوست ساده بود؟
- فرید: رضا عطاران بسیار همراه و باهوش است. الناز شاکردوست هم به عنوان جوان اول بازیگران زن سینمای ایران بازیگرعلاقمندی است. من سعی میکردم متناسب با فضای فیلم آنها را هدایت کنم. فکر میکنم نتیجه این همکاری برای هر سه ما رضایت بخش بود.
*برای شما چطور آقای فضلی؟
- فضلی: من با بازیگران مختلفی همکاری کردهام و روش کار با بازیگر حرفهای را میدانم اگرچه در فیلمی که کارگردانی کردم با نابازیگر همکاری کردم.
* بیشترین تعداد برداشت چقدر بود؟
- فرید: متوسط برداشتهای ما سه الی چهار برداشت بود. اما یک بار حتی 18 بار برداشت هم رسیدیم.
- فضلی: یکی از مشکلات پروژه این بود که بازیگران متعددی داشتیم و هر کدام فرصت کمی داشتند تا در کنار ما باشند. چرا که همزمان در پروژههای دیگری مشغول بودند. باید پی در پی و در یک روز کاری، سکانسی را فیلمبرداری میکردیم و به سراغ سکانس دیگری میرفتیم تا مثلا فلان بازیگر را که روز بعد نداشتیم از دست ندهیم. برنامه ریزی و هماهنگی برای استفاده از بازیگران در "از ما بهترون" سخت بود.
* آقای فرید گویا تحقیقاتی هم برای نوشتن فیلمنامه داشتهاید.
- فرید: بخشی از تحقیقات را میدانی انجام دادم و بخش دیگری را به صورت کتابخانهای و از منابع مکتوب به دست آوردم. از همان زمان که روی موضوع فکر میکردم منابع مکتوب مثل روزنامهها را زیر نظر داشتم تا از ماجراهای واقعی الهام بگیرم. با چند فالگیر هم حرف زدم و صدایشان را ضبط کردم تا در دیالوگ نویسی از حرفهایشان استفاده کنم.
* یکی از امتیازهای فیلم پایان آن است، چه طور به این پایان رسیدید؟
- فرید: پایان دیگری برای فیلم در نظر داشتیم، این که روزنامهنگار قصه پس از دور شدن از ساحل خود را به قصد خود کشی به آب بیندازد و بعد قایق ران او را نجات دهد و به ساحل بیاورد. و با قرار گرفتن سایه نسیم بر سر او قصه خاتمه پیدا کند. اما دیدم این پایان شبیه پایان فیلم "هامون" میشود.از طرف دیگر این نوع پایان یک جور دهن کجی به واقعیتهای این سالها بود. فرار مغزها و هجرت روزنامه نگاران و نویسندگان از واقعیتهای جامعه ماست که از جمالزاده و صادق هدایت شروع شده و تا همین سال گذشته که هجرت روزنامه نگاران به طور انبوه رخ داد، ادامه داشته است. این بود که این پایان را انتخاب کردم. ضمن آن که این پایان میتواند معنای هجرت را هم ندهد و بیشتر معنای رهایی و پیوستن به دریا را بدهد. همان رهایی که برای طوطی قصه هم رخ داد.
* به نظر میرسد فیلم "از ما بهترون" ادای دین به روزنامهنگاری معاصر در ایران است؟
- فرید: به هر حال من هم تجربهای طولانی در زمینه روزنامه نگاری داشتهام و از سوی دیگر تحصیلات تکمیلیام در دانشگاه در زمینه روزنامه نگاری است. من از تجربههای تلخ و شیرین خودم در روزنامهنگاری برای این فیلم استفاده کردم. دوستان روزنامهنگار فراوانی دارم که در سالهای اخیر، به دلیل شرایط خاص، خانه نشین شدهاند، عدهای جلای وطن کرده و گروهی حرفهاشان را عوض کردهاند. این فیلم ادای دین به همه این دوستان است.
---------------------------
گفتگو: بیتا موسوی، محدثه واعظیپور
نظر شما