به گزارش خبرنگار مهر، عصر دیروز جمعه سیزدهم خردادماه و در آستانه سالگرد ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، انستیتو فلسفه آکادمی علوم روسیه میزبان جمعی از محققان، ادیبان و صاحبنظران روس و ایرانی بود که برای بزرگداشت بیست و دومین سالگرد ارتحال امام خمینی(ره)، در نشستی علمی با موضوع عرفان و ادب در اندیشه امام خمینی گردهم آمده بودند.
خانم دکتراستپانیان رئیس بخش فلسفه شرقی انستیتو فلسفه برگزاری نشستی با عنوان شخصیت عرفانی و ادبی امام خمینی را موضوعی جدید در بین محققان و صاحبنظران روسیه دانست و ابراز امیدواری کرد، این هماندیشی آغازی برای مطالعه و پژوهش بیشتر در زمینه این ویژگی خاص بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران باشد که متاسفانه در روسیه آنگونه که شایسته است، مورد توجه قرار نگرفته است.
در ادامه ابوذر ابراهیمی ترکمان، رایزن فرهنگی سفارت ایران در روسیه در سخنانی با اشاره به ابعاد سه گانه شخصیت حضرت امام خمینی (ره) که عبارت از شخصیت فقهی، عرفانی و سیاسی ایشان است افزود: ورود امام خمینی (ره) به سیاست را نباید بیارتباط به دو جنبه فقه وعرفان ایشان دانست. فقه از آنجا که عهدهدار تبیین روشمندی زیستن این جهانی برای سعادت آن جهانی است، در درون خود فقیه را بیتفاوت به زندگی امروزی بشر برنمیتابد و او را بر اساس تکلیف شرعی به وادی سیاست می کشاند و عرفان نیز از آن جهت که دستگیری مخلوقات خداوند را وظیفه ذاتی خود میداند، فقیه عارف را به اندیشیدن در پیرامون هرچه که موجبات سعادت بشری را فراهم میسازد، سوق میدهد.
اژهای نماینده ولی فقیه در امور دانشجویان ایرانی خارج از کشور، سخنران بعدی این نشست بود که به طور مشروح به بررسی ابعاد مختلف شخصیت آن بزرگوار پرداخت. وی در تشریح مشی عرفانی بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران گفت: مشرب عرفانی امام در عین حال که برگرفته از مفاهیم اصیل اسلام، منبعث از قرآن کریم و سیره نبی اکرم (ص) و معصومین (ع) است، از فکر و نظریات مشاهیر و عرفای اسلامی نیز بهرهها گرفته است.
وی افزود: عرفان اسلامی محور اصلی شخصیت امام (ره) است و موارد دیگر فرع بر این شخصیت است. امام قبل از آنکه یک فقیه یا فیلسوف و یا یک سیاستمدار انقلابی باشد، یک «عارف» است. امام با عرفان انقلاب کرد و حماسه امام هم جلوهای از عرفان اوست.
اژهای در توصیف تفاوت نگاه عرفانی امام با دیگر عارفان گفت: امام خمینی (ره) از همه عرفایی که تا به حال شناختهایم متمایز است؛ چون اکثر عارفان تک بعدی هستند. حافظ اگرچه خود عارف وارستهای است و در دیوان اشعار امام، تصویری تمام و کمال از دیوان حافظ را در روبرو داریم، ولی حافظ در بعد اجتماعی و در بیان معیارهای عرفانی در اجتماع، چندان نمودی ندارد.
عرفان امام، عرفان حقیقی است، تصوف نیست، عرفان مسلکی نیست
این کارشناس مذهبی افزود: امام و حافظ هرچند آب عرفان را از یک سرچشمه مینوشند، اما امام با دید دیگری به قضیه نگریسته و در حیات خود نیز به آن عینیت بخشیده است. عرفان امام، عرفان حقیقی است، تصوف نیست، عرفان مسلکی نیست، عرفان صومعه و دیر و گوشهگیری و بیاعتنایی نیست.
در ادامه نشست، پروفسور توفیق ابراهیم استاد انستیتو فلسفه، شخصیت عرفانی و معنوی امام خمینی را از نکات مهم و قابل توجه در تحلیل این مرد بزرگ و دورانساز دانست و افزود: امام خمینی واجد هر سه ویژگی عقلانی، عرفانی و فقهی در حوزه اندیشه بود. خیلیها مذهب تشیع را به عنوان سمبل عقلانیت و اندیشه فلسفی در جهان امروز می دانند ولی به نقشی که امام خمینی در پرورش این ویژگی مکتب تشیع داشت، توجه ندارند.
وی ادامه داد: امام خمینی در زمانی که فلسفه مورد بی مهری قرار می گرفت و در حوزه علمیه قم ، اشتغال به آن مذموم تلقی میشد حوزه درس فلسفه و عرفان داشت و با عنایت به همین ذوق عرفانی و فلسفی اوست که پس از انقلاب اسلامی، اندیشه فلسفی در ایران مورد توجه قرار می گیرد و شاهد شکوفایی بیش از پیش اندیشهها و افکار فلسفی هستیم.
این استاد فلسفه و اسلامشناس که به تازگی کتاب زندگی حضرت رسول اکرم وی در روسیه مورد تقدیر قرار گرفته است در ادامه سخنان خود که مورد توجه حضار نیز قرار گرفت افزود: عرفان و معنویت امام خمینی، عرفانی شجاع و با جرات بود و این زمینه عرفانی و معنوی به او در شجاعت رفتار سیاسی نیز کمک می کرد. امام خمینی عرفان سنتی را در خدمت انسان قرار داد و این مهم ترین ویژگی مکتب و مذاق عرفانی اوست . از نظر او عشق به خداوند در وحله اول عشق به انسان و محبت به مردم است و خدمت به خدا چیزی جز خدمت به مخلوق نخواهد بود .
مهدی محبتی استاد اعزامی دانشگاه دولتی مسکو سخنران بعدی این نشست علمی بود که در موضوع «مساله رنگ در اشعار عرفانی امام خمینی» به ایراد سخن پرداخت. وی با تمرکز بر غزل «من به خال لبت ای دوست گرفتار شدم» موضوع رنگهای روشن و تیره در اشعار عرفانی را به اختصار مورد واکاوی قرار داده و با توصیف مختصر حالات قبض و بسط در احوالات عرفا ، نکاتی را در زمینه این موضوع و با محوریت غزل فوق با جمع در میان گذاشت.
ترجمه دقیق ظرائف نگاه و اندیشههای امام کاری صعب و دشوار است
در ادامه نشست میخائیل سنلنیکوف، شاعر و ایرانشناس مشهور در موضوع «نگاهی انتقادی به ترجمه روسی اشعار امام خمینی» با ذکر اهمیت و ابهت ایدههای ادبی و عرفانی در اشعار امام خمینی، ترجمه دقیق ظرائف این نگاه و اندیشههای والای نهفته در آن را کاری صعب و دشوار خواند و اظهار امیدواری کرد جامعه ادبی روسیه بتواند هرچه بیشتر و دقیقتر با ظرافتهای ادبی و هنری اندیشههای عرفانی و معنوی بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران آشنا شود.
خانم آودیوا شاعر روس سخنران بعدی نشست بود که با اشاره به نیروی عظیم معنوی امام خمینی و هنر آن مرد بزرگ در برقراری ارتباط با آحاد مختلف جامعه ایرانی، دیدگاه عرفانی و معنوی امام خمینی را در ایجاد جامعه ایدهآل برای تمامی ملتها و اقوام مفید و آموزنده دانست.
ویکتور ژوکوف که پدیدآورنده یکی از معتبرترین و شناختهشدهترین کتابها در مورد امام خمینی در روسیه است در سخنانی کوتاه ضمن ارج نهادن به شخصیت والای بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران اظهار امیدواری کرد مجموعه مقالات ارائه شده در این نشست علمی پرمحتوا، به صورت کتاب چاپ شود تا در دسترس محققان و علاقمندان آشنایی با این جنبه از شخصیت امام خمینی قرار گیرد.
قدرت سیفالله استاد انستیتو فلسفه به عنوان آخرین سخنران، جامعه بشری امروز را دچار بحرانهای عمیق معنویت و اخلاق دانست و افزود: باید قبل از دیالوگ فرهنگها، فرهنگ دیالوگ و گفتگو را به بشر امروز یاد داد و میراث معنوی امام خمینی کمک بزرگی در این زمینه خواهد بود. اتکای اصلی اندیشه امام خمینی به میراث عظیم معنوی و فرهنگی ایران و اسلام است و نمود کامل آن در اشعار زیبای این حکیم فرزانه متجلی است.
امام خمینی احیاکننده شعر عرفانی در زمانه حاضر است
در پایان جلسه ابراهیمی رایزن فرهنگی ایران در روسیه از چاپ مجموعه مقالات این نشست در آینده نزدیک خبر داد و مطالب طرح شده را اینگونه جمعبندی کرد: عرفان امام خمینی، عرفان گریز از مردم نیست بلکه عرفانی است که همراه با مردم است و به خدمت به مردم منجر میشود. عرفان اسلامی و معنویت، محور اصلی شخصیت امام خمینی است و عامل پیونددهنده ابعاد فقهی، فلسفی و سیاسی آن بزرگمرد است. رویکرد امام خمینی به ادبیات و شعر برای بیان معارف ناب اسلامی و عرفانی و شعرهایش احیاکننده شعر عرفانی در زمانه حاضر است.
وی ادامه داد: ترجمه اشعار عارفانه امام خمینی به روسی باید مورد بررسی دقیق انتقادی قرار گرفته و حداکثر تلاش برای انتقال دقیق معانی بلند نهفته در آن صورت پذیرد.
پس از پایان سخنرانیهای نشست، کلیپی کوتاه با موضوع عرفان و ادب امام خمینی که توسط رایزنی فرهنگی تهیه شده بود ، پخش شد و نمایشگاهی از کتابهای ترجمه شده امام خمینی به روسی نیز در جنب نشست ترتیب داده شده بود که مورد استقبال بازدید کنندگان قرار گرفت.
نظر شما