به گزارش خبرنگار مهر، تازهترین مجموعه داستان محمدجواد جزینی با عنوان «کسی برای قاطر مرده گریه نمیکند» با حضور پوریا فلاح، ابراهیم مهدیزاده و محمدحسینی، عصر چهارشنبه 27 مهردرکتابفروشی روشن نقد شد.
در ابتدای این نشست، محمد حسینی با اشاره به اینکه ساختار کلی داستانهای جزینی درست و سالم است، گفت: این روزها با انبوهی از کتابهای داستانی روبروییم که به هیچ عنوان نمیتوانیم آنها را داستان بدانیم و وقتی هم به نویسنده و ناشر آن راجع به آن خرده میگیریم، میگویند این تلقی ما از داستان است و کتاب جزینی در این میان به نظر من یکی از سالمترین آثار است.
وی در ادامه با اشاره به داستانهای جنگی جزینی گفت: نگاه جزینی به دفاع مقدس دراین اثر نگاهی سالم است که قضاوت نمیکند. در این اثر ما سختیها و خشونتهای محیط جنگ را در کنار آدمهایی که به تاسی از آن محیط تن به خشونت میدهند، میبینیم و این حقیقتگرایی نویسنده موجب تحسین است.
به گفته حسینی، داستانهای این مجموعه جدای از موضوع خود همگی دارای طرح مشخص هستند و یک پیرنگ داستانی معین را دنبال میکنند و در حقیقت داستانهای این مجموعه را میتوان با تعاریف کلاسیک از داستاننویسی کاملا منطبق دانست.
این منتقد در ادامه با اشاره به نثر جزینی در داستانهای این مجموعه افزود: نثر جزینی به تمامی معنا ابزاری برای شخصیتپردازی توسط اوست. دراین نثر زبان در کنار کلام ابزاری است که به ما کمک میکند تا در فضای داستان قدم برداریم و خواننده نیز در این فضا به درنگ و تکاملی و حتی تعامل با نویسنده در پردازش سوژه دست پیدا میکند.
حسینی در ادامه اظهار داشت: در دو دهه قبل از این بلایی که بر سر شعر آمد این بود که مردم ما رفته رفته اعتمادشان را به شعر از دست دادند. علت این موضوع هم انتشار بیرویه مجموعه اشعاری بود که شعر شاعران کم مایه در آن بسیار دیده میشد. این موضوع به نظر من این سالها در حوزه داستان در حال اتفاق است و باید برای آن چارهای اندیشید.
برخی مفاهیم هنوز در ذهنیت داستانی جزینی ته نشین نشده
در ادامه این نشست ابراهیم مهدیزاده، نویسنده و منتقد، داستانهای جزینی در این مجموعه را داستانهایی رئال در سطح فهم متوسط عنوان کرد و گفت: جزینی در آثارش قصد فریب ندارد و به قراری که با مخاطبش میگذارد، وفادار است.
وی ادامه داد: با دیدن این مجموعه یاد کتاب «دهکده پرملال» امین فقیری افتادم؛ البته بدون اینکه سنخیتی میان این دو وجود داشته باشد. از سوی دیگر نوعی ادبیات انسانمدارانه را نیز میتوان در نثر جزینی دید که او را به سمت نوعی جانبداری از برخی شخصیتها سوق داده است. البته جزینی به طور کل ناظر بیطرفی است، اما به هر دو سوی شخصیتهایش کشش دارد.
وی همچنین با اشاره به داستانهای جنگی این مجموعه افزود: به نظر من این داستانها میتوانست یک مجموعه داستان پیوسته باشد که عمق پیدا کند و ارتباط جنگ با طبقات اجتماعی مختلف را نشان دهد. از سوی دیگر، جزینی در روایت خود ازجنگ ریسک نمیکند وازعادت معمول خود بهره میبرد. این نوع نگاه البته جسورانه است، اما نویسنده میتوانست از فرم و تکنیک در این راه بهرههای تازهتری نیز ببرد.
به گفته نویسنده کتاب «سفر خاک» جزینی جهان تکنیک و فرم را میشناسد، اما اندکی کم حوصله است و به سادگی از کنار برخی مفاهیم گذشته است. کاش میگذاشت برخی از این مفاهیم در ذهنش به اصطلاح تهنشین شود تا او به سمت واکاوی آن حرکت کند.
جایی که جزینی محکمتر سیلی زده، موفقتر بوده است
پوریا فلاح نیز سومین منتقد این نشست بود که در ابتدا با اشاره به نوع نگاه به شخصیت زن در این مجموعه گفت: شخصیت زن در داستانهای جزینی عمدتا تحت تظلم است. البته نوع نگاه جزینی به زن در این مجموعه نگاهی حقیقی است، اما این نگاه حقیقی را به طور معمول نمیتوان دوست داشت.
وی ادامه داد: جزینی آنجایی که خود را از ساختار کلاسیک داستاننویسی رها کرده، توانسته تاثیر بهتری بر مخاطب بگذارد و به اصطلاح، سیلی محکمتری بر گوش او بزند. در واقع دور شدن او از ساختار درام قدرت بیشتری به او میدهد.
وی همچنین به موضوع تنوع در داستانهای جزینی اشاره کرد و گفت: در این اثر از هر زاویه دید میتوان روایتی را یافت. در واقع، نثری را در آن می توان دید که از قیدها رها شده است و بدون حشو، داستانهایی ساده و روان را ارائه میکند.
نظر شما