مصر پر بسامدترین واژه جغرافیایی در کلیات سعدی است

به گزارش خبرگزاری مهر، استادان زبان و ادبیات فارسی دانشگاه های مصر در نشست "کاروان شکر مصر بر خوان سعدی" میهمان شیخ سخن شدند.

در این برنامه کوروش کمالی سروستانی مدیر مرکز سعدی شناسی، منصور رستگار فسایی استاد برجسته و مدرس زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه های خارجی، محمد نورالدین عبدالمالک استاد دانشگاه الازهر، طلعت محمد اسماعیل ابوفرحه و چند تن دیگر از استادان مصری، درباره تشابهات فرهنگی دو کشور و نقش سعدی شیرازی در میان اهالی ادب و فرهنگ مصر سخن گفتند.

این برنامه، به همت مرکز سعدی شناسی و با همکاری سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و سازمان میراث فرهنگی فارس، در جوار آرامگاه شیخ شیراز برگزار شد.

پیوند های تاریخی- فرهنگی ایران و مصر

مدیر مرکز سعدی شناسی با اشاره به مصرعی از غزل سعدی که "کاروانی شکر از مصر به شیراز آید" گفت: سرزمین‌های کهنسال و پهناور مصر و ایران از دوران ایران و مصر باستان و تا روزگار مصر و ایران اسلامی و نیز در روزگار معاصر پیوندهای ارزشمند تاریخی و فرهنگی و هنری با یکدیگر داشته‌اند.

وی افزود: روایت اسطوره‌ای و تاریخی این دو سرزمین از روزگاران کهن تا دوران هخامنشیان و ساسانیان و دوران اسلامی و معاصر، بیانگر اهمیت فرهنگ هر دو کشور برای دیگری است. بزرگان، اندیشمندان، هنرمندان، نویسندگان و شاعران این دو سرزمین ، نقش بی‌بدیل و موثری در تاریخ و فرهنگ جهان داشته‌اند و عالمان، فیلسوفان، عارفان و فقیهان ایرانی و مصری در تعالی و ترویج و تبیین اندیشه اسلامی آثار ارزشمندی آفریده‌اند.

کمالی سروستانی ادامه داد: حوزه‌های علمیه ایران و کانونهای مذهبی و دانشگاهی مصر و به ویژه دانشگاه الازهر از مهم‌ترین مراکز علمی – مذهبی جهان اسلام است. زبان عربی برای ایرانیان، زبان دین و قرآن کریم است و زبان دوم این سرزمین و زبان فارسی برای مصریان نماد و گنجینه‌ای است از دانش و شعر و داستان و حماسه و عشق. واژه‌ها و ضرب المثل‌ها در زبان مصریانِ امروز، نشانه‌ای از پیوند فرهنگی این دو سرزمین است.

وی با اشاره به سابقه آموزش زبان فارسی در مصر گفت: هم‌اکنون بیش از 200 استاد زبان فارسی در دانشگاه‌های مختلف مصر از جمله الازهر، منوفیه، قاهره، منصوره، سوهاج، حلوان، اسکندریه و ... به تدریس زبان فارسی می‌پردازند.

مصر به روایت سعدی

این سعدی پژوه ادامه داد: یکی از شاعران شناخته شده برای اهل ادب و فرهنگ مصر ، سعدی شیرازی است به گونه‌ای که بسیاری از آثار او به ویژه گلستان و بوستان به زبان عربی ترجمه شده است، او احیاگر زبان فارسی در دوران خود است. نثرش بی‌مانند و نظمش بی‌همتاست و جایگاهش در زبان و ادب فارسی به ‌گونه‌ای است که می‌توان ادبیات فارسی را به پیش و پس از سعدی تقسیم کرد.

وی عنوان کرد: سعدی مصر را گرامی می‌دارد و مصر سعدی متکی بر یافته‌های او از قصص پیامبران، قرآن کریم، تاریخ و روایت روزگارش و نیز سفر او به آن سرزمین است.

کمالی سروستانی مصر را پر بسامدترین واژه جغرافیایی در کلیات سعدی خواند و توضیح داد: سعدی 42 بار از واژه مصر با ترکیبات گوناگون استفاده کرده که این بسامد نه تنها از بسامد واژگان هند به میزان 15 و چین 23مرتبه و دمشق و بغداد فراوانتر است که از واژه شیراز هم با 38بار تکرار، پربسامدتر است. او در بیتی شیراز و مصر را با هم می‌سنجد و می گوید: هر متاعى ز معدنى خیزد/ شکر از مصر و سعدى از شیراز.

وی افزود: بیشترین تکرار واژه مصر به ترتیب در گلستان، غزلیات، بوستان و قصاید است. «قند مصری»، « شکر مصری» ، « بازرگان مصری»، « قصب مصری»، « عزیز مصر»، « بانوی مصر»،« کاروان مصری»،« زر مصری»،« خاک مصر»، « دختران مصر» برخی از ترکیبات در کلیات سعدی است.

مدیر مرکز سعدی شناسی ادامه داد: سعدی به داستان یوسف پیامبر و حاکمان روزگار او بارها در کلیات پرداخته همچنین قند و شکر مصری برای سعدی حلاوتی ماندگار دارد به گونه‌ای که سخن خود را در آغاز بوستان به آن می‌سنجد. یکی از شخصیتهای مصری مورد علاقه سعدی، عارف قرن سوم هجری ذوالنون مصری است که چند حکایت در گلستان و بوستان از او روایت شده است.

کمالی سروستانی در پایان ابراز امیدواری کرد که با پیوند سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز سعدی شناسی و بخش‌های زبان و ادبیات فارسی دانشگاه‌های مصر، آثار و تاثیر سعدی در این حوزه مورد بررسی قرار گیرد.

نیل فرهنگی میان دو ملت همیشه جاری بوده است

منصور رستگار فسایی استاد برجسته زبان و ادبیات فارسی هم در این نشست گفت: از همان زمان که داریوش به مصر رفت، رابطه مصریان و ایرانیان عمیق و این سرزمین پذیرنده بسیاری از دانشمندان و فرهنگوران ایرانی شد. آن هنگام که زبان ایران به هند و چین می رفت همین واقعه در مصر هم اتفاق افتاد. شاعران ما، در ادبیات عرب شاید زلال ترین آبشخور خود را از نیل گرفته اند و نیل فرهنگی میان دو ملت همیشه جاری بوده است. دل های اهالی فرهنگ دو کشور همیشه به هم نزدیک بوده است.

وی ادامه داد: ترجمه بزرگ شاهنامه توسط پرفسور «عزام» آغاز راه تحقیقات نوین ادبی میان ایران و مصر بوده است. در دوره معاصر این تعامل ادبی حفظ شده و بزرگان مصری کتاب های ما را به زبان خود ترجمه کرده اند.

رستگار فسایی خطاب به استادان مصری افزود: ما این نزدیکی را با آمدن شما به آرامگاه سعدی احساس می کنیم و شما نه میهمانان فرهنگی که همکاران فرهنگی ما هستید. هر جا که زبان و ادبیات فارسی را تدریس کنید دروازه های فرهنگی میان کشورها را گشاده تر کرده اید.

این مدرس زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه های خارج از کشور ادامه داد: وقتی می بینیم با وجود عدم رونق روابط سیاسی استادان زیادی در مصر عمر خود را برای زبان و ادبیات فارسی صرف کرده اند به نشانه های تفاهم فرهنگی پی می بریم.

وی ابراز امیدواری کرد که دانشجویان مصری برای آموزش زبان فارسی به ایران بیایند.

تاثیر زبان فارسی بر شاعران مصری

دکتر محمد نورالدین عبدالمالک استاد دانشگاه الازهر مصر هم در این نشست گفت: من در مقاله ای درباره مردم ایران گفته ام که مردم این کشور دو دسته اند، آنها که شعر می گویند و آنها که شعر می خوانند.

وی افزود: شیراز شهری است که حافظ و سعدی را در خود پرورش داده و ما عاشق این دو شاعر هستیم. مردم مصر هم به ادبیات فارسی علاقه دارند و بعضی از شاعران این سرزمین مانند «حسین مجیب المصری» تحت تاثر زبان و ادبیات فارسی شعر گفته اند.

سعدی شاعر اخلاق

دکتر یحیی داوود عباس استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه الازهر سخنران بعدی این برنامه بود.

وی با اشاره به اینکه این سومین دیدارش از شیراز است، گفت: سعدی شاعر اخلاق است و تنوع ضرب المثل ها در آثار وی مشهود است.

وی که دکترای خود را درباه سعدی اخذ کرده به برخی از این ضرب المثل ها اشاره کرد.

دکتر رمله محمود غانم قیاس دقایقی درباره سعدی و آثار او سخن گفت. وی بوستان و گلستان را به زبان عربی در مصر ترجمه کرده است.

دکتر طلعت محمد اسماعیل ابوفرحه هم سعدی را شاعری بزرگ و انسان دوست و از چهره های تمدن اسلامی خواند. وی با اشاره به شعر معروف«بنی آدم اعضای یکدیگرند... »توجه سعدی به حقوق بشر را حائز اهمیت خواند.

سمیره عاشور سخنران دیگر این برنامه به نقش آموزش زبان یک ملت در حفظ میراث آن کشور در آینده اشاره کرد و گفت: مطالعه ادبیات تطبیقی فارسی و عربی از موضوعات مهم در دانشگاه های مصر است که دانشجویان رشته های تحصیلات تکمیلی در این رشته مشغول به تحصیل هستند.

محمود علاوی استاد دانشگاه قاهره هم با اشاره به جایگاه ویژه شیراز تاکید کرد: هم اینکه این شهر این دو شاعر را به جهان تقدیم کرده، کافی است.