سند باغ قلهک کجاست؟/ کتابفروشان فعلاً مالیات بدهند!

اظهارات عبدالحسین حائری رئیس اسبق کتابخانه مجلس و از متخصصین پیشکسوت حوزه سندپژوهی درباره سرنوشت مبهم سند مالکیت ایران بر باغ قلهک حتی توجه مسئولان وزارت امور خارجه را هم به خود جلب کرده است.

خبرگزاری مهر - گروه فرهنگ و ادب: مرور اخبار مهم حوزه فرهنگ و ادب را در هفته‌ای که گذشت با خبری درباره ترجمه زندگینامه فیدل کاسترو رهبر انقلاب کوبا آغاز می‌کنیم.

اسدالله امرایی که کار ترجمه کتاب «شب به خیر فرمانده» گفتگوی مفصل ایگناسیو رامونت با فیدل کاسترو رهبر انقلاب کوبا را بر عهده دارد، در این باره گفت: از کاسترو خواسته‌ام که برای این اثر مقدمه بنویسد، اما دفتر او به من بدقولی کرده است.

به گفته وی این کتاب شامل زندگینامه کامل فیدل کاسترو با نام اصلی فیدل آلخاندرو روث، رهبر انقلاب کوبا و مجموعه‌ای است از گفتگوهایی که ایگناسیو رامونت روزنامه‌نگار اسپانیایی با او انجام داده است.

این مترجم ادامه داد: برای ترجمه این کتاب با رامونت مکاتبه داشتم و برای ترجمه فارسی کتاب از او اجازه و مجوز گرفتم. البته با مکاتباتی که با دفتر کاسترو داشتم، سعی کردم که یادداشتی برای مقدمه ترجمه فارسی این کتاب بنویسد، ولی تا این لحظه یادداشتی به دستم نرسیده است.
 
امرایی گفت: این کتاب 780 صفحه و 28 فصل دارد و شامل موضوعاتی مانند کودکی رهبر انقلاب کوبا، وارد شدنش به سیاست، حمله به پادگان مونکادا، چه‌گوارا و چگونگی کشته شدنش، بحران موشکی، حمله به خلیج خوک‌ها، سقوط اتحاد شوروی و .... می‌شود.
 
ایگناسیو رامونت متولد سال 1943 میلادی است و از سال 1991 تا 2008 سردبیر مجله لوموند دیپلماتیک بوده است.
 
بزرگداشتی برای احمدی گیوی؛ پاکباخته‌ای که پاکی را نباخت
 
در هفته‌ای که گذشت برای زنده‌یاد حسن احمدی گیوی، مجلس بزرگداشتی در موسسه لغتنامه دهخدا با حضور چهره‌هایی مانند غلامعلی حداد عادل، فرهاد رهبر، حسن انوری، توفیق سبحانی، محمدرضا شفیعی کدکنی، ژاله آموزگار، جلیل تجلیل، محمد دبیر مقدم و ادیب برومند برگزار شد که در اینجا به مهمترین نکاتی که سخنرانان این مراسم به آن پرداختند، تیتروار اشاره می‌شود:
 
علی افخمی، رئیس موسسه لغتنامه دهخدا گفت: این لغتنامه از سال 1359 به بعد چاپ شد و لغتنامه فارسی تعریف شد و الان چند هزار صفحه از آن چاپ شده است. نکته جالب آنکه از 30 مجلدی که در نظر گرفته شده، 7 مجلد از تالیفات استاد احمدی گیوی است.
 
محمدکاظم بشارتی گیوی همشهری و از دوستان نزدیک زنده‌یاد حسن احمدی گیوی نیز در این برنامه با نقل خاطراتی از وی، تاکید کرد: استاد گیوی تلفن و آدرس خانه‌اش را به همه دانشجویانش می‌داد و جالب آنکه به گفته خودش اصلاً هم مزاحم تلفنی نداشت.
 
نصرت فیروزپور حقوقدان و از شاگردان استاد گیوی هم یادآور شد: ارزش دکتر احمدی گیوی علاوه بر معلمی در همت او برای امور خیر و اندیشه‌های خیرش بود. او همواره با زور و ستم مخالفت می‌کرد و این را از دوران معلمی با خود آورده بود.
 
حسن انوری عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی و همکار سابق زنده‌یاد حسن احمدی گیوی با اشاره به خلقیات وی، گفت: او آدمی بسیار عاطفی بود و گاهی هم به مسائل دستوری با همین حس نگاه می‌کرد؛ به عنوان مثال او در کتاب‌های دستور زبانش و برای مثال‌های آن از نام فرزندان خودش و فرزندان من استفاده می‌کرد. این اواخر نام امید (نوه احمدی گیوی) را می‌آورد و مثلاً می‌گفت: «امید رفت. امید در این جمله فاعل است!»
 
ایرج مهرکی، عضو هیأت مولفان موسسه لغتنامه دهخدا هم با بیان اینکه زنده‌یاد احمدی گیوی تدوین کتاب مهم «دستور تاریخی فعل» را سال 1340 آغاز کرد و سال 1380 به پایان برد، گفت: او برای تدوین این کتاب 2000 کتاب را مطالعه کرد. شاید حتی تصور تورق 2000 کتاب برای بسیاری از ماها دشوار باشد. ویژگی دیگر کتاب دقت و نکته بینی احمدی گیوی در تقسیم‌بندی فصول 11 گانه این کتاب است.
 
حسن احمدی گیوی معروف‌ترین شاگرد بدیع‌الزمان فروزانفر به شمار می‌رفت. او دارای ده‌ها عنوان کتاب در زمینه ادبیات فارسی و نیز ادبیات تطبیقی فارسی و ترکی است که از جمله آنها می‌توان به «زبان و نگارش فارسی» و «دستور ویرایش زبان فارسی» اشاره کرد. استاد گیوی همچنین 4 سال متمادی مشغول نگارش کتاب «دستور زبان تطبیقی فارسی و ترکی» بود.
 
گیوی سال‌ها در تدوین لغتنامه دهخدا با این موسسه همکاری داشت و قریب 20 درصد از آنچه تاکنون از این لغتنامه منتشر شده، حاصل زحمات زنده‌یاد گیوی است. این استاد فقید زبان و ادبیات فارسی همچنین از استادان همکار حسن انوری در تدوین فرهنگ بزرگ سخن بوده است.
 
یک همایش پر سر و صدای دیگر درباره فردوسی
 
اما بشنوید از همایش پر سر و صدای «حکمت فردوسی» که با هدف بررسی نگره‌ها و اندیشه‌های حکمی و فلسفی دانای توس در خانه اندیشمندان علوم انسانی ایران برگزار شد.
 
غلامحسین ابراهیمی دینانی در این همایش با رد اتهام شعوبیگری که به فردوسی زده می‌شود، یادآور شد: فردوسی اگر درباره شاه سخن می‌گوید بحث عدالت را مطرح می‌کند و اگر شاهی عادل نباشد از نظر او بی‌ارزش است و آن را «چو گرگی در مرغزار» می‌خواند.
 
وی با بیان اینکه فردوسی شیعه خالص بود، تأکید کرد: هیچ کتاب حماسی و شعر در عالم به اندازه شاهنامه از توحید و خدا سخن نگفته است.
 
نجفقلی حبیبی استاد دانشگاه علامه طباطبایی نیز به تفاوت دیدگاه سهروردی و فردوسی اشاره کرد و گفت: فردوسی اندیشه های ایرانی را از دید حکمت عملی نگریسته اما سهروردی بر مبنای فلسفی و نظری بدان پرداخته است.
 
غلامرضا اعوانی رئیس انجمن جهانی فلسفه اسلامی هم با اظهار تأسف از عدم توجه به کتب حکمی از جمله شاهنامه، تاکید کرد: اشعار فردوسی پر از حکمت و رمز است. چرا در دانشگاهها ارتباطمان با حکیمان قطع شده است. متأسفانه در دانشگاهها کتابهایی به اسم اسلام تدریس می شود که با روح حکمت بیگانگی دارد.
 
آیت الله سیدمصطفی محقق داماد نیز در این همایش با انتقاد از نظر سعید نفیسی و وحید دستگردی که یک بیت نظامی را تغییر جزئی بیت فردوسی می‌دانند، اعلام کرد: این دو بیت اندک تغییر نیست بلکه تفاوت از زمین تا آسمان است. نظامی می‌گوید «پناه بلندی و پستی تویی/ همه نیستند، آنچه هستی تویی» این با آن مفهومی که فردوسی می گوید از لحاظ فلسفی بسیار متفاوت است.
 
نصرالله پورجوادی از پژوهشگران فلسفه و عرفان اسلامی و استاد دانشگاه تهران نیز در سخنانی از اینکه «با نگاه تاریخی به گذشتگان از جمله فردوسی نگریسته نمی‌شود» انتقاد کرد و گفت: برخی فکر می‌کنند فردوسی موجب زنده ماندن زبان فارسی شد و اگر فردوسی نبود، زبان فارسی به مانند مصر که زبانش عربی شد از بین می‌رفت. این تصور غلطی است. صد سال قبل از فردوسی زبان فارسی به کار می‌رفت و در زمان فردوسی کتابهای مختلفی به فارسی نوشته می‌شد چرا که زبان فارسی جواز خود را به لحاظ دینی گرفته بود آنجا که اهل بخارا فتوای ترجمه قرآن به زبان فارسی گرفتند.
 
وی تأکید کرد: زبان فارسی مشروعیت خود را قبل از فردوسی گرفت و استحکام خود را در قرن 6 نشان داد از جمله شاهنامه و صدها کتاب دیگر. شاهنامه حدود 150 سال پس از سرودن، رایج شد. در زمانی که زبان فارسی میخ خود را به محکمی کوبیده بود. اصفهان و شیراز تا قرن 7 شعر فارسی به آن صورت نداشتند و این در حالی است که در خراسان شعر فارسی به اوج خود رسیده است و این مفهوم حکیم بودن برای فردوسی ربط مستیقمی با خراسانی و توسی بودن او دارد.
 
حسن بلخاری استاد دانشگاه تهران هم در این همایش گفت: از دیدگاه شاهنامه هنر آن امر درونی است که به انسان قوه تمییز می‌دهد و بنده معتقدم شاهنامه این معنا را از اوستا به ویژه دو هات گاتها گرفته است.
 
سعید حمیدیان شاهنامه پژوه هم نیز در این همایش تاکید کرد: من فردوسی را در تشیع اهل تقیه نمی‌دانم چرا که با افتخار حضرت علی (ع) را مدح می‌کند و نبی و وصی را با هم ذکر می‌کند.
 
معافیت مالیاتی کتابفروشان هنوز به مرحله اجرا درنیامده است
 
اما بشنوید از دلایل اجرایی نشدن مصوبه معافیت مالیاتی کتابفروشان؛ محمود آموزگار دبیر اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران با اشاره به پیگیرییهای این اتحادیه در مورد معافیت مالیاتی کتابفروشان بر اساس دستور ریاست جمهوری گفت: تا امروز هیچ دستوری نه به وزارت ارشاد و نه به اتحادیه در این مورد ابلاغ نشده ولی باید مشخص شود دستور رئیس جمهوری به وزارت اقتصاد و امور دارایی به کجا رسیده و چگونه اجرایی می‌شود.
 
وی در عین حال تاکید کرد: اختلاف وزارتخانه‌های ارشاد و اقتصاد در این مورد بر سر تفسیر بند «ل» ماده 139 درباره مصادیق فعالیت‌های فرهنگی و مرجع تشخیص آن بود که با توجه به بند 22 ماده 2  قانون تاسیس وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که وزارت ارشاد را مرجع تعیین مصادیق معرفی کرده است.
 
دبیر اتحادیه ناشران و کتابفروشان با اشاره به اینکه مطابق با اصل 134 قانون اساسی این اختلاف به ریاست جمهوری ارجاع شد، بیان کرد: ولی باز هم بر اساس قانون روند بدین شکل است که رئیس‌جمهور پیشنهاد خود را به هیئت وزیران ارائه می‌کند که در صورت تصویب در هیئت وزیران مساله ابلاغ خواهد شد.
 
آموزگار افزود: به همین دلیل در این مورد به نظر می‌رسد دستور ریاست جمهوری به همین دلیل هنوز ابلاغ نشده است و ما هم پیگیر مساله برای تصویب در هیئت وزیران هستیم تا معافیت مالیاتی کتابفروشان کاملا قانونی و قابلیت اجرایی شدن داشته باشد.
 
صندوقچه اسرارآمیز کتابخانه مجلس و ماجرای ناپدید شدن سند باغ قلهک
 
اما خبری که در هفته گذشته توجه بسیاری از سندپژوهان و حتی سیاستمداران را به خود جلب کرد، اظهارات عبدالحسین حائری رئیس اسبق کتابخانه مجلس و از پیشکسوتان حوزه سندپژوهی درباره سرنوشت مبهم سند مالکیت ایران بر باغ قلهک بود.

حائری که بیش از 50 سال در کتابخانه مجلس شورای اسلامی کار تصحیح اسناد و نسخ خطی را برعهده داشته، در مراسمی که برای بزرگداشتش برپا شده بود، اعلام کرد: انگلستان باغ قلهک را از دولت ایران اجاره کرده است ولی اعلام کردند که این ملک متعلق به آنهاست در صورتی که این ادعا صحت ندارد.
 
وی اضافه کرد: من سالها پیگیر سند مالکیت باغ قهلک که در آن ثابت می‌کرد این ملک متعلق به دولت ایران است، بودم اما متاسفانه من هرچه می‌گشتم به پاکتی که می‌دانستم سند داخل آن است، دست نیافتم.
 
رئیس اسبق کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: در کتابخانه مجلس صندوق‌هایی وجود دارد که نسخ خیلی مهمی در آنها نگهداری می‌شود و یکی از چیزهایی که در این صندوق نگهداری می‌شد سند ملکیت باغ سفارت انگلیس بوسیله ایران بود.
 
وی ادامه داد: در این نکته شکی وجود ندارد که انگلستان در باغ قلهک مستاجر است اما در عین حال باید بگویم که این پاکت پیدا نشده ولی می‌دانم وجود دارد.
 
خبرگزاری مهر بلافاصله بعد از این اظهار نظر، موضوع را از رئیس مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی جویا شد.
 
علی ططری در این باره گفت: من 12 سال در مجموعه کتابخانه و مرکز اسناد مجلس کار کرده‌ام ولی استاد حائری بیش از 50 سال در این مجموعه بوده‌اند و قطعا اطلاعات ایشان قدیمی‌تر و بیشتر است. ولی در سال‌هایی که من در این مجموعه بوده‌ام چنین سندی را ندیده‌ام. حرف‌ها و شنیده‌های زیادی درباره برخی اسناد که گفته می‌شود در مجموعه کتابخانه و مرکز اسناد مجلس نگهداری می‌شود، وجود دارد که هنوز ثابت نشده است. از جمله آنها می‌توان به وصیت‌نامه مظفر بقایی فعال سیاسی سال‌های منتهی به کودتای 28 مرداد اشاره کرد.
 
به گفته وی، هنوز سرنخی از وصیتنامه بقایی که اطلاعات مهمی از ترور تیمسار افشارطوس رییس شهربانی دولت مصدق را افشا کرده، در دست نیست.
 
رئیس مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی افزود: درباره سند مالکیت ایران بر باغ قلهک که دولت انگلیس این محل را از ایران اجاره کرده است، هم مطالبی با این مضمون شنیده می‌شود که سند در اختیار کتابخانه و مرکز اسناد مجلس است ولی این سند را من به عینه ندیده‌ام.
 
ططری افزود: البته ما یک صندوق کارپردازی هم داریم که تحویل هیئت مدیره مجلس است و همچنین مجموعه نسخ خطی هم داریم که در اختیار ما نیست و ممکن است این سند در این دو مرکز باشد که من از آن خبر ندارم.
 
وی درباره مجموعه نسخ خطی نیز توضیح داد: ما بین 4 تا 6 هزار رکورد در بین مجموعه نسخ خطی داریم که من چندبار تلاش کردم آنها را به مرکز اسناد بیاورم ولی از آنجا که در بخش نسخ خطی ثبت شده این کار میسر نشد و شاید سند مربوط به باغ قلهک در بین آنها باشد.
 
این مقام مسئول در کتابخانه مجلس تاکید کرد: من نه این سند، نه المثنی و نه رونوشتی از آن را در کتابخانه و مرکز اسناد مجلس ندیده‌ام.
 
اما ماجرا به همین جا ختم نشد و روابط عمومی کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی هم به اظهارات عبدالحسین حائری واکنش نشان داد.
 
در اطلاعیه این واحد از کتابخانه مجلس آمده است: طبق اعلام  بخش خطی این کتابخانه به اطلاع می‌رساند، فارغ از اینکه اساساً سند مورد اشاره استاد عبدالحسین حائری در کتابخانه مجلس نگهداری می‌شده است یا خیر، طبق بررسی‌های دقیق صورت گرفته لااقل طی 15 ـ 20 سال اخیر هیچ کس سند مذکور را در کتابخانه مجلس مشاهده نکرده و در دفاتر ثبت نیز نشانی از آن موجود نیست. بنا براین فقدان احتمالی سند مذکور مربوط به دورانی است که خود جناب استاد مسئولیت را به عهده داشته ‌ند. کتابخانه مفتخر است از وجود کارمندان دلسوز و امین بهره‌مند است که همواره با جان  ودل از این گنجینه ارزشمند مراقبت کرده و خواهند کرد.
 
قید زمانی دسترسی به اسناد ملی بجز در موراد خاص برداشته شد
 
خبر مهم دیگر در حوزه اسناد اینکه قید زمانی دسترسی به اسناد ملی به جز در موارد خاص برداشته شد. آنگونه که دبیر شورای اسناد ملی با اشاره به اصلاح آئین‌نامه شرایط دسترسی به اسناد آرشیوی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران گفته، از این پس به جز در موارد خاص، اسناد بعد از تنظیم و توصیف، وارد چرخه اطلاع‌رسانی می‌شوند و امکان دسترسی برای مراجعان را دارند و نیاز نیست حتماً 40 سال از تاریخ ایجاد آنها گذشته باشد.
 
غلامرضا عزیزی، معاون اسناد ملی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و دبیر شورای اسناد ملی اشاره به تصویب اصلاحیه‌ای بر آئین‌نامه شرایط دسترسی به اسناد آرشیوی این سازمان گفت: بر اساس آئین‌نامه‌های قبلی، اسناد موجود در مخازن آرشیوی سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران حداقل پس از 40 سال (بجز در موارد خاص) در اختیار پژوهشگران قرار داده می‌شد.
 
دبیر شورای اسناد ملی در توضیح بیشتر این مسئله افزود: این رویه در آرشیوها معمول است؛ به این صورت که دسترسی به اسناد آرشیوی، پس از طی یک دوره مشخص زمانی که در سیاست دسترسی مراکز آرشیوی آورده می‌شود، امکانپذیر است و پس از گذشت آن دوره زمانی، «تاریخ آزادسازی اسناد» فرا می‌رسد.
 
معاون اسناد ملی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران ادامه داد: این محدودیت دوره زمانی، در کشورهای مختلف از 5 تا 100 سال، متفاوت است. البته این زمان‌ها، حداکثر زمان اِعمال محدودیت نیست و بر اساس قانون و مقررات هر کشور، آرشیوها محدودیت‌های دیگری برای افزودن زمان ممنوعیت مراجعه کاربران به اسناد، افزون بر زمان مقرر برای آزادسازی اسناد، پیش رو دارند.
 
عزیزی همچنین گفت: اینک با اصلاحات به عمل آمده، اسناد بعد از تنظیم و توصیف، وارد چرخه اطلاع‌رسانی می‌شوند و امکان دسترسی برای مراجعان را دارد و نیاز نیست حتماً 40 سال از تاریخ ایجاد آن گذشته باشد. البته این آئین‌نامه موارد مستثنی از اطلاع رسانی را نیز مشخص کرده است. از جمله اِعمال محدودیت برای اسنادی که محتوای آنها به نحوی مربوط به مسائلی از قبیل اطلاعات محرمانه تجاری، مالی، شخصی و یا نظم عمومی، سلامت و اخلاق عمومی و مواردی از این دست باشد.
 
معاون اسناد ملی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران اضافه کرد: این اصول نه تنها در آرشیوهای ملی که تقریبا در همه دستگاه‌ها و مؤسسات کشورها مورد توجه قرار گرفته است. برای مثال، یکی از محدودیت‌های موضوع ماده 19 کنوانسیون بین‌المللی مدنی و سیاسی مصوب سال 1999 به حفظ امنیت ملی، نظم عمومی، سلامت و اخلاق عمومی بازمی‌گردد.
 
دبیر شورای اسناد ملی همچنین درباره سطح دسترسی به این اسناد هم گفت: اسناد پس از طی مراحل قانونی و اداری، به تمام اتباع ایرانی قابل ارائه است. اتباع خارجی هم با طی یک روال اداری که در بیشتر آرشیوهای ملی لحاظ می‌شود، امکان دسترسی به این اسناد را خواهند داشت.
 
غلامرضا عزیزی اضافه کرد: در مجموع ارزیابی خودم از این اصلاحیه و اصلاحیه قبلی مثبت است؛ چرا که برای دسترسی پژوهشگران و محققان به اسناد آرشیوی تسهیلات بیشتری را قائل شده است.
کد خبر 1637200

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 5 + 6 =