به گزارش خبرنگار مهر، با فرا رسیدن ماه مبارک رمضان مردم مومن و خداجوی در هر کیش و آیین که باشند بر اساس عقاید و رسوم خود که نشات گرفته از فرهنگ اصیل مردم هر دیار است به استقبال این ماه می روند و در طول شبها و روزهای این ماه مبارک، آیین های کهن خود را برپا می دارند.
مردم یزد نیز در این ماه به ویژه در شبهای قدر بر اساس آداب و رسوم خود به استقبال شبهای قدر می روند و این مراسم با شور و شکوهی خاص برگزار می کنند.
شبهای قدر در یزد مانند سایر استانهای کشور به شب زنده داری، قرآن به سر گرفتن، خواندن دعای جوشن کبیر و .... می گذرد.
شبهای 19، 21 و 23 رمضان در واقع شبهای قدر هستند که این شبها با عزاداری مولای متقیان همراه شده است اما بنا بر روایات، احتمال شب قدر بودن در 27 ماه مبارک رمضان نیز وجود دارد.
برگزاری مراسم شب قدر در 27 ماه رمضان در برخی مساجد یزد
در این شب نیز در بسیاری از مساجد، امامزاده ها و حتی منازل به برگزاری مراسم شب قدر پرداخته می شود اما این شب با سه شب دیگر متفاوت است و گویی با نوعی شادی و سرور همراه است.
یک پژوهشگر یزدی در مورد آداب و رسوم مردم یزد در شبهای قدر و شب بیست و هفتم ماه رمضان به خبرنگار مهر گفت: یکی از رسومی که در این ایام برگزار می شود و از گذشته تاکنون به قوت خود باقی است، رسم گردو شکستن است.
بخت گشایی دختران؛ رسمی رایج در 27 رمضان
صدیقه رمضانخانی اظهار داشت: این رسم برای بخت گشایی دختران در گذشته رایج بوده و اکنون هم رایج است که در ظهر جمعه هر هفته و شب بیست و هفتم ماه رمضان برگزار می شود.
وی با بیان اینکه این رسم در حال حاضر در مسجد جامع یزد رایج است، افزود: دختران دم بخت یک کیسه گردو یا بادام و یک عدد قفل را که بسته اند همراه پیرزن یا زنی که نزدش قرآن می خواندند یا ملا برمی داشتند و به طرف مسجد جامع راه می افتادند.
رمضانخانی ادامه داد: وقتی به نزدیکی مسجد می رسیدند، مقداری قند، نبات یا شیرینی را به عنوان هدیه و کام شیرینی به خادم مسجد می دادند و خادم در ورودی مسجد را برای آنها باز می کرد تا بتوانند مراسم گردو شکستن را انجام دهند.
وی یادآور شد: اصل این رسم اینگونه است که دختران در هر پله ای که بالا می رفتند، یک عدد گرد و یا بادام زیر پا می گذاشتند و می شکستند تا به بالای مناره می رسیدند و اگر گردو یا بادام زیاد می آمد، آن را به فال نیک می گرفتند.
پوسته های بادام و گردو در پله های مناره های مسجد جامع یادآور رسوم کهن یزدیها
رمضانخانی عنوان کرد: این رسم اکنون هم وجود دارد و در پله های مسجد جامع یزد، هنوز هم پوسته های گردو و بادام دیده می شود.
از عقاید مردم یزد در شب های قدر این است که ساعت به دنیا آمدن هر نوزاد و از دنیا رفتن هر شخص از طرف ملک مقرب خداوند معین می شود و میزان طول عمر اشخاص را به گونه ای با نور ماه معین می کنند.
مردم یزد برای بزرگداشت این شب ها برنامه های ویژه ای در سطح مساجد استان برگزار می کنند که مهم ترین آنها قرائت قرآن، نماز، دعاهای مخصوص شب قدر، احیا و شب زنده داری تا اذان صبح و قرآن بر سر گذاشتن و طلب استغفار است.
مراسم احیا و شب زنده داری در شب های نوزدهم، بیست و یکم و بیست وسوم و در برخی از مساجد شب بیست و هفتم نیز برپا می شود.
از دیگر آداب و رسوم مردم استان یزد در لیالی قدر، طبخ شام و دعوت از شب زنده داران و پذیرایی از آنهاست که در روز شهادت مظلومانه حضرت علی (ع) در تکایا، حسینیه ها و مساجد با دسته های عزاداری همراه می شود.ژ
مولودی خوانی در شب 27 رمضان
از دیگر رسومات مردم یزد در این ایام مولودی خوانی در شب 27 رمضان است که آداب و رسوم خاص خود را دارد و اغلب توسط زنان برگزار می شود.
رمضانخانی در این باره به مهر گفت: بعضی خانواده ها مولودی خوانی را نذر میکردند و برای آن از چند روز قبل تدارک می دیدند، خانه آماده میشد و بیشتر، زنان آن را برپا میکردند.
وی افزود: زنان در این آیین لباس نو بر تن میکردند، حنا میگذاشتند و با شادمانی در مجلس شرکت میکردند و اشعاری در مدح حضرت علی (ع) و لعن قاتل آن حضرت میخواندند.
قاشق زنی آیین رایج 27 رمضان در یزد
این پژوهشگر فرهنگ عامه مردم یزد، دیگر مراسم این ایام که بعد از شبهای قدر رایج است را "دوست دوست" یا "قاشق زنی" نام برد و افزود: از این رسم با نام های دوست دوست یا قاشقزنی یا "کمچلی زنی" نام می برند که هنوز هم رنگ و بوی خاص خود را دارد و در میان مردم از جایگاه ویژه ای برخوردار است.
رمضانخانی در خصوص جزئیات این سنت زیبای یزدی ها تصریح کرد: هفت نفر حاجت دار گردهم جمع میشدند و یک نفر را به عنوان سرپرست گروه انتخاب می کردند.
وی با بیان اینکه این آیین بعد از افطار انجام می گیرد، گفت: اعضای گروه با روی پوشیده و پس از افطار به در هفت خانه که رو به قبله بود، می رفتند و با پشت قاشق به پشت در میکوبیدند و از افراد داخل خانه چیزی میگرفتند و بین خودشان تقسیم میکردند یا به نیت شفا، به مریض می دادند.
وی عنوان کرد: در این رسم کودکان نیز شرکت می کنند و با خواندن اشعاری در مدح مولای متقیان، مقداری خوراکی از انواع شیرینی جات و نخود مشکل گشا و کشمش و... می گرفتند که با استقبال صاحبخانه روبرو می شدند.
رمضانخانی تاکید کرد: این رسم اکنون نیز به سبک و سیاق گذشته رایج است و مورد توجه قرار دارد.
بسیاری از این آداب و رسوم، قدمتی به بلندای پذیرش دین اسلام در یزد دارد اما از آنجا که با فرهنگ مردم عجین شده، هنوز در میان مردم رایج است.
البته در کنار سنن باقی مانده، برخی آداب و رسوم زیبا و آیینی به دست فراموشی سپرده شده که احیای آن باید پس از زدوده شدن خرافه ها به دست پژوهشگران فرهنگ عامه و رسانه ها صورت گیرد.
نظر شما