به گزارش خبرنگار مهر، گليم بافي که در گيلان يکي از هنرهاي دستي بسیار مهم به شمار می رود نقش، رنگ و بافتي خيره کننده دارد.
با بازنگري و کاوش در ويژگي هاي این هنر دستی مي توان به متن خواني و رمزگشايي بسياري از ناشکافته ها در خاستگاه هاي مردم منطقه دست يافت.
معاون صنایع دستی میراث فرهنگی گیلان در این باره می گوید: نقش گليم بيان واضحي از شرايط محلي و اقليمي، آب و هواي محل زندگي، علايق و باورها، سلايق و آرزوهاي استادکاران بافنده را در خود نهفته دارد.
نادر ذاکری افزود: در نقشينه هاي گليم گيلان نيز مي توان نزديکي زيادي با نقوش گليم ديگر نقاط ايران جستجو کرد و تا حدودي شباهت هاي يکساني در آنها برشمرد.
وی اظهارداشت: اين نقش ها همچون گنجي پنهان در درون خود اسرار بسياري از زيباشناسي عاميانه تا بيان روايي حس و حال هاي عاشقانه را نهفته دارد و آنها را به عنوان اسنادي قابل اعتنا و دربردارنده فرهنگ و هنر عامه مي توان به شمار آورد.
گلیم یکی از کهن ترین دستاوردها و تولیدات بشری است
معاون صنایع دستی میراث فرهنگی گیلان ادامه داد: بدون شک شناخت اين نقشينه ها هم به خلاقيت و نوآوري قشر جوياي هنر ناب و اصيل کمک مي رساند و هم تلاشي براي هويت بخشي به اين ميراث فرهنگي و معنوي کشور است.
به هر ترتیب گلیم یکی از کهن ترین دستاوردها و تولیدات بشری است که با ذوق، سلیقه و خلاقیت بافنده اش درهم تنیده است.
در گذشته گلیم تنها مصرف خانگی داشت و در راستای برآوردن نیازمندی های روزمره مردم به کار گرفته می شد و فقط جنبه کاربردی داشت در حالیکه امروزه از جنبه زیبایی نقش و رنگ بیشتر به این هنر دستی نگاه می شود و همچون تابلویی زیبا، تزئینگر دکوراسیون داخلی خانه ها شده است.
یک هنرمند و کارشناس هنرهای دستی در این زمینه گفت: گلیم که با خلاقیت، ابتکار، ذوق و نوآوری استادکارانه بافته می شود دنیایی از رمز و راز در خود نهان دارد و شور و شعفی که هنگام بافتن تار و پودش به بافنده دست می دهد با زمزمه های شاعرانه درهم می تند.
زهرا علیزاده افزود: مهمترین ویژگی های نقوش گلیم گیلان چشم انداز بودن، هماهنگی، تناسب رنگ و فرم، ترکیب بندی قرینه، بیان تجریدی نقوش تکرار شونده و سادگی و بی پیرایگی در عین معناگرایی آن است.
وی اظهارداشت: اغلب سازندگان، استادکاران و هنرمندان این آثار علاوه بر جنبه زیبایی و تزئینی اثر به بیان باورها، عقاید، علایق و افکار خود در آنها پرداخته اند.
این کارشناس هنرهای دستی ادامه داد: بافندگان گلیم از پدیده های طبیعی پیرامون خود الهام گرفته و آنها را به صورت تجریدی به کار بسته اند از اینرو نقوش به صورت بسیار ساده و بی پیرایه تجلی یافته است.
وی یادآورشد: این نقش ها از دانایی و تبحر هنرمند بی نام و نشان روستانشین گیلانی خبر می دهد که روح بی آلایش خود را با طبیعت وجودش در این طرح و نقش ها درهم آمیخته است.
نقش های گلیم از دانایی و تبحر هنرمند بی نام و نشان روستانشین گیلانی خبر می دهد
با این توصیف نقوش گلیم اگرچه متنوع است ولی در عین گوناگونی نوعی تکرار در آن دیده می شود، تکرار یک شکل یا نشانه بیانی از نیروهای خارق العاده و سحر آمیز دارد و قدرت کارآیی آن را افزایش می دهد.
رنگ دست بافته ها یا نقوش نیز شاد و پر تلالو است بدون شک تنوع و شادابی رنگ ها برگرفته از محیط و فضای زندگی بافندگانشان است این نقوش رنگین غالبا با بیانی نمادگرا یا آرمانی جلوه گر می شوند.
هماهنگی و ترکیب بندی متوازن و متقارن نقش ها شایسته درنگ و باریک بینی است، هنگام تماشای این نقش و نگارها دیدگان بیننده از جایی به جایی و از نقشی به نقشی دیگر کشانده می شود، به گونه ای که دنیایی از حرارت و انرژی را در این نقوش می توان تجربه کرد.
یک بافنده گلیم در این باره به مهر گفت: در بیشتر گلیم ها نقوش گیاهی همچون ترنج، درخت، برگ مو و برگ چنار دیده می شود که نشان دهنده علاقه هنرمندان بافنده به زیبایی های طبیعت است.
هانیه محمدی افزود: بخش دیگری از نقوشی که در گلیم بافی به کار می رود در تداوم نقوش اسطوره ای است که ریشه در باورهای گذشته دارد.
وی اظهارداشت: گلیم بافی یکی از هنرهای دستی و بومی مناطق مختلف ایران است که اگرچه دارای روش بافت یکسانی است ولی وجه تسمیه آنها در تنوع نقش های به کار رفته است.
این هنرمند گفت: پدیده های جهان هستی برای هنرمند و صنعتگر همیشه مایه الهام و نقش آفرینی بوده و هست بنابراین در این میان استادکاران و هنرمندان گلیم باف با بهره گیری از طبیعت اطراف و محیط زندگی خود آرزوها، خواسته ها و علایق خویش را به صورت نقوشی پر رمز و راز زیبا و با رنگ های شاد و پر حرارت بر روی آثارشان به تصویر در آورده اند.
با وجود این به دلیل در دسترس بودن پشم در استان گیلان گلیم بافی یکی از هنرهای دستی قابل اعتنا در این منطقه به حساب میآید. گلیم های تولید شده در این خطه با ابزار کاری مشابه در سایر نقاط ایران بافته می شود.
بافت گلیم در گیلان از ظرافت و تنوع کم نظیری برخوردار است
نقشینه گلیم ها و رنگ های به کار رفته در نخ و الیاف گلیم معمولا منعکس کننده شرایط محلی و اقلیمی، آب وهوای محل زندگی استادکاران بافنده و علائق و باورهای آنان است، با توجه به این امر نقوش به کار گرفته شده در بافت گلیم در این خطه از ظرافت و تنوع کم نظیری برخوردار است.
اگرچه نقوش گلیم گیلان تا حدودی از نقشینه های هنری سایر نقاط ایران بهره جسته است ولی تنوع در اشکال و رنگ های آن گواه روشنی بر ذوق خلاق هنرمندان بومی و زیباشناختی عامیانه منطقه است.
بدون شک گلیم بافی که یکی از زیر اندازهای سنتی این مرز و بوم است و عمری به قدمت تاریخ دارد. هیچگاه فراموشی به رخساره آن ننشسته و در گیلان توانسته مقامی در خور صنعت گلیم بافی کشور کسب کند و دارای ویژگی های خاص خود بوده و از بسیاری جهات قابل قیاس با گلیم نواحی دیگر نیست و از بازار صادارات خوبی برخوردار است.
نظر شما