معبد مهر؛ یادگار آیین مهرپرستی اشکانیان/ آثار باستانی 7000 ساله در مراغه

تبریز – خبرگزاری مهر: مراغه یکی از قدیمی ترین شهرهای کشور است که تجربه پایتخت شدن در زمان هلاکوخان را داشته و اکنون آثار باستانی برجای مانده آن که اغلب قدمت چند هزار ساله دارند، میزبان و چشم انتظار گردشگران نوروزی است.

به گزارش خبرنگار مهر، شهرستان مراغه یکی از بزرگترین شهرستان های آذربایجان شرقی است که قدمت بسیاری از اماکن تاریخی آن به چندین هزار سال می رسد، تا جایی که از این شهرستان به عنوان قطب تاریخی آذربایجان یاد می شود.

این شهرستان در کنار رودخانه صوفی چای و در دامنه جنوبی کوه سهند گسترده شده و با دارا بودن جمعیت 250 هزار نفری و مساحت 26 کیلومتر مربعی ، دومین شهر بزرگ و پرجمعیت آذربایجان شرقی بعد از تبریز به شمار می‌ رود که در ۱۳۵ کیلومتری جنوب تبریز قرار گرفته است.

سردی هوا در بیشتر نقاط کشور و معتدل بودن هوا در آذربایجان شرقی باعث شده تا مسافران نوروزی زیادی در تعطیلات نوروزی امسال به آذربایجان شرقی سفر کنند که در این بین مراغه جایگاه و مشتری های زیادی بین گردشگران داخلی و خارجی دارد، چرا که این شهر از معدود شهرهای کشور است كه دارای سابقه پایتختی بوده است.

البته در این بین آثار تاریخی و هویت فرهنگی این شهرستان در كشور بیشتر ناشناخته مانده است و با این حال باز گردشگران زیادی هستند که به این شهرستان سفر می کنند و تاریخ چندین هزار ساله اماکن و آثار باستانی مراغه بهت زده شان می کند.

مارآغا یعنی جایگاه و سرزمین بزرگان

در زبان آذری، مارا به معنی جایگاه، مکان و سرزمین بوده و آغا نیز به معنی بزرگ، ارباب، خان و امیر است.

بنابراین کلمه مراغه در اصل مارا آغا و یا همان مارآغا و به معنی جایگاه و سرزمین بزرگان بوده‌است.

البته با توجه به اینکه از روزگاران قدیم، شهرستان مراغه پیشینه پایتخت شدن را داشته و به عنوان یکی از مناطق آباد و پرجمعیت آذربایجان بوده‌ است و مورد توجه اشراف و بزرگان قرار می‌گرفت، این نام بی‌مناسبت هم نبوده‌ است.

این شهرستان با داشتن بیش از 500 اثر تاریخی ثبت شده که همگی مربوط به دوران مختلفی از تاریخ همچون دوره های ایلخانی، سلجوقی، ساسانیان، اشکانیان و دوره اوراتویی است، یكی از قطب های گردشگری و تاریخی کشور به شمار می رود.

معبد مهر یادگار آیین مهرپرستی اشکانیان در دل زمین

معبد مهر پرستي مراغه که یادگار ارزشمند و کهن دوره اشكانيان و ساسانيان است، در 6 کیلومتری مراغه و جنوب روستاي ورجوي مراغه قرار دارد که به گفته کارشناسان بزرگترین معبد زرتشتان در دوره اشکانیان بوده است.

اشکانیان و ساسانیان اعتقاد داشتند مهر در غاري متولد شده که برای همین مراسم آييني اين فرشته را در غارها به جا مي آوردند.

اين بنا از نظر دقت در حجاري از معابد نمونه کشور است که در دوره هاي اسلامي نيز تقدس خود را حفظ كرده ولی متاسفانه هم اكنون ساخت و سازهاي بي رويه در حريم معبد و نفوذ آب هاي سطحي به اين معبد آسيب جدي وارد کرده است.

معبد مهر را که در ردیف یکی از نخستین سکونتگاه‌ها و معابد بشر پیش از تاریخ محسوب می کنند از تاریخ و قدمت ناگفته مراغه حکایت دارد، این معبد در زیر یک گورستان تاریخی قرار دارد که با خاک ‌برداری بخش‌هایی از آن، خود را نمایان کرد، ولی همچنان بخش عمده‌ ای ازآن در زیر خاک قرار دارد.

درون معبد بر ديوار سنگي كلمه مقدس الله حجاري شده که شايد اين دليلي باشد بر حفاظت از این معبد در طول این چند هزار سال.

مراغه شهر چشمه های آب معدنی

چشمه هاي مختلف و زیاد آب معدني در گوشه و کنار مراغه و روستاهای اطراف آن همچون شور سو، گشايش، ايستي بلاغ، قره پالچيق و ساری سو باعث شده تا مراغه به شهری آباد و سر سبز تبدیل شود و کشاورزی و دامداری رونق خاصی پیدا کند.

شاید به همین دلیل است که مراغه يكي از مراكز مهم تهيه و صدور خشكبار شمال غرب محسوب مي شود.

از ویژگی‌های بارز مراغه که هر گردشگری که برای بار اول به این شهر سفر کرده اذعان می کند، وجود باغ‌های بزرگ اطراف شهر و خیابان‌های مشجر مراغه است؛ مراغه در امتداد یک دره سرسبز کشیده شده‌ که آن را کوه ‌ها و تپه‌ ماهورهایی چند احاطه کرده‌اند.

قرار گرفتن عروس کوهستان های ایران در مراغه نیز بر زیبایی های این شهر افزوده است، رشته کوه سهند مراغه که  در اکثر ایام سال پوشیده از برف بوده و در باورهای آیینی اسطوره شناسی جایگاه برجسته‌ای داردتا جایی که بلندترین قله آن بیش از سه هزار و700 متر ارتفاع دارد.

دامنه‌های سهند در بقیه طول سال پوشیده از گل و شقایق‌های صحرایی و لاله‌های سبز شده است که این امر جلوه‌های بدیعی از طبیعت را در منظر گردشگران به تماشا گذاشته و بر زیبایی های این منطقه می افزاید.

مقبره آقالار؛ آرامگاه بزرگان علم و ادب مراغه

مقبره آقالار بنایی چهار ضلعی و آجری در شمال غرب مراغه است که بر روی قبر میرعبدالفتاح موسوی مراغه ای شاعر و عارف نامی دوره زندیه ساخته شده است، این بنا، در سال ۱۱۷۵ هجری قمری ساخته شد و در سال ۱۲۷۴ هجری قمری توسط حاج عباسعلی بنایی به طور کامل، مرمت گردید.

این مقبره بسیار زیبا و البته منحصر به فرد، بعدها به محل دفن بزرگان، عارفان و شیوخ مراغه، تبدیل شد و شخصیت هایی چون شاهزاده رضا قلی میرزا، متخلص به مجنون علی شاه، در آن دفن شد.

برای همین این مقبره به مقبره آقالار یعنی بزرگان معروف شد، مقبره آقالار در سال ۱۳۸۱ شمسی پس از مرمت به موزه تبدیل شد و تحت عنوان موزه سنگ نگاره ها آثار نفیسی از سنگ مزارهای تاریخی و ارزشمند در خود جای داده است.

صابون مراغه قدیمی ترین صابون سنتی کشور

بعید است کسی به مراغه سفر کند ولی سوغاتی با خود خرید نکند، چراکه مراغه سوغاتی هایی دارد عجیب و متفاوت، شاید مراغه اولین شهری باشد که هم سوغات بهداشتی دارد و هم سوغات دارویی و هم غذایی و نیز خوراکی.

صابون مراغه شهرت جهانی دارد، خشکبارش به کشورهای دیگر صادر می شود و فرش و تابلو فرش های ابریشمی مردمان مراغه جزء بهترین و نفیس ترین صنایع دستی کشور هستند.

البته باسلق، سجوق مخصوص مراغه، گردو ، بادام پوست کاغذی، کشمش، عسل طبیعی سهند، دوشاب، پنیر و سرشیر نیز نباید از لیست خرید سوغاتی هایتان فراموش شود، چراکه خیلی از مسافران نوروزی که هر سال به مراغه می آیند با هدف خرید این سوغاتی ها رنج سفر را می پذیرند و به این شهر سفر می کنند.

گنبد سرخ قدیمی ترین گنبد مراغه

گنبد سرخ قدیمی‌ترین گنبد باقیمانده مراغه‌ است که در دوره سلجوقیان و به صورت مربع القاعده و در دو طبقه ساخته شده‌است.

این گنبد از نظر ساخت و نوع تزئینات الهام بخش ساخت برجهای دیگر این شهر بوده‌است تا جایی که این گنبد یکی از باشکوه ترین بناهای موجود در مراغه ‌است که در قسمت جنوب غربی شهر قرار دارد.

بنای گنبد سرخ در سال۵۴۲ هجری قمری به دستور عبدالعزیز بن محمود بن سعد یدیم و به وسیله بنی بکر محمد بن بندان بن محسن معمار ساخته شده‌است.

البته گنبدهای مدور، کبود، غفاریه ، برج گوی، کلیسای هوانس و مقبره اوحدی مراغه ای نیز از دیگر آثار باستانی مراغه هستند که قدمتشان، سبب شده تا گردشگران و مسافران نوروزی زیادی در این چند روز آغازین سال به مراغه سفر کنند.

از مساجد قدیمی و معروف این شهر نیز می توان به مسجد ملا رستم، مسجد شیخ بابا، مسجد ملا معزالدین، مسجد شیخ تاج ، مسجد شجاع الدوله، مسجد طاق ، مسجد ضریر، مسجد سردابه و مسجد سفید اشاره کرد که بیشتر آنها قدمت چند صد ساله دارند.

غار کبوتر؛ ترسناک و تو در تو

در هشت کیلومتری مراغه غار شگفت انگیز و البته ترسناکی قرار دارد که جای جای سقف ان لانه کبوتران بوده و برای همین به ان غار کبوتر می گویند.

پس از گذر از تونل ابتدایی کم ارتفاعی که در سمت راست قرار دارد به میدان نسبتا بزرگ دیگری می رسیم، در این میدان چهار حلقه چاه به عمق تقریبی 10 متر وجود دارد که عملا همه آنها به یک میدان بزرگ در اعماق زمین منتهی می شوند

این میدان به اتاقهای بزرگ و در نهایت تونلهای باریکی ختم می شود ، در سقف اتاقها صدها خفاش بحال آویزان دیده می شوند که با هماهنگی خاصی به طور موزون در نوسانند؛ برای همین است که از این غار به عنوان یکی از ترسناکترین غارهای کشور یاد می شود.

رصد آسمان آبی در رصدخانه مراغه

پایتخت شدن مراغه در زمان هلاکوخان سبب شد تا با اصرار خواجه نصيرالدين طوسي دستور احداث رصدخانه توسط هلاكوخان در سال 656 هجري در پي فتح بغداد داده شود.

این مکان روي يكي از تپه هاي غربي مراغه و نزدیک روستای طالب خان ساخته شد و به مرور زمان و با تلاش های خواجه نصیرالدین تکمیل شد.

هلاکو برای نگهداری این سازمان پژوهشی موقوفه‌های ویژه‌ای همچون کتابخانه ‌ی 400 هزار جلد کتابی و ابزار مخصوص هندسی درنظر گرفت.

رصد خانه مراغه فقط مخصوص رصد ستارگان نبود بلکه یک سازمان علمی گسترده بود که بیشتر شاخه‌های علم و دانش آن زمان در آنجا تدریس می شد، تا جایی که از این رصد خانه در آن زمان دانشمندانی همچون قطب الدین شیرازی، کاشف علت تشکیل رنگین کمان تربیت شد.

امروزه این رصدخانه به یکی از اصلی ترین جاذبه های گردشگری مراغه تبدیل شده است و در روزهای تعطیل مسافران و محققان زیادی را به خود جذب می کند.

...................................

گزارش از محمدرضا علی اشرفی

 

کد خبر 2260791

برچسب‌ها

شهر خبر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 8 + 4 =