پیگیری ردپای گربه ها در ادبیات و سینما در قالب کتاب

فریده حسن زاده (مصطفوی) نویسنده و محقق در گفتگو با خبرنگار مهر، درباره کتاب جدید خود گفت: کتاب تازه ام با نام «قلندران چهارپا» و عنوان فرعی «رّدِ پای گربه ها در شعر، داستان، نقاشی، سیاست، مذهب، طب، سینما، علم» طی روزهای گذشته منتشر شده است.

وی افزود: به عنوان مترجم تخصصی شعر و زندگینامه شاعران، هرگز فکر نمی کردم روزی کتابی در باره گربه ها  منتشر کنم. در نسخه خطی کتابی قدیمی، به متنی برخوردم که انگیزه و شور و شوق فراوانی به من داد تا به مطالعه و تحقیق در باره گربه ها و تاثیر آن ها در زندگی مشاهیر بپردازم. در مرحله اول به اقتضای علایق شخصی ام  به جست و جوی شاعرانی بر آمدم که از گربه های خود تاثیر پذیرفته و اشعاری برای آن ها سروده بودند. بسیار کنجکاو بودم ببینم شعر ِ جهان تا چه حد مدیون این الهگان پشمینه پوش است . در پی کاوش هایم اشعاری از بزرگترین شاعران جهان از جمله تی. اس. الیوت ، پابلو نرودا، شارل بودلر، کارل سندبرگ، ازرا پاوند، خورخه لوئیس بورخس، ژاک پره ور، هنری چارلز بوکفسکی، دبلیو .اچ. ادن و ادیت سودرگران پیدا کردم.

حسن زاده ادامه داد: برایم جالب بود که به رغم ِ انتشار ترجمه های انبوه از کارهای نرودا، در هیچ یک از این  کتب، شعر معروف او برای گربه که یکی از قویترین اشعار او است، نیامده بود. بعد از شاعران نوبت نویسندگان بود. جست و جویی سخت و طولانی را آغاز کردم و از تاثیر حضور گربه در زندگی و آثار نویسندگان معتبری چون الکساندر دوما، ادگار آلن پو، چارلز دیکنز، مارک تواین، آنتوان چخوف، هرمان هسه، مِیخائیل بولگاکف، آلدوس هاکسلی، ارنست همینگوی، دوریس لسینگ، هاروکی موراکامی، جورج ارول، ساموئل بکت و ... متعجب شدم. درست موقعی که فکر می کردم  کتابم آماده تحویل به ناشر است، بر حسب اتفاق، زندگینامه نیکلای تسلای توسط دوستی به دستم رسید. داستان ایام کودکی او نشان  می داد که بی گربه اش ماکاک هیچ گاه موفق نمی شد جریان الکتریسیته متناوب (AC) را که اکنون کامپیوتر و تبلت یا موبایل شما را روشن نگه داشته، کشف کند. جرقه هایی که هنگام نوازش ماکاک، دست ِ نیکلا تسلای سه ساله  را نورانی می کرد اثر زیرو رو کننده ای بر این کودک کنجکاو داشت و او را به وادی علم رهنمون شد. به این ترتیب، ترغیب شدم در زندگی دانشمندان شهیر دیگر را نیز مطالعه کنم تا شاید رد ّ پایی از گربه ها در اختراعات و کشفیات آن ها پیدا کنم و علاوه بر آلبرت اینشتین، دو دانشمند ایرانی یعنی شیخ بهایی و دکتر حسابی را  نیز مسحور و مفتون گربه ها دیدم که داستان شان در کتاب آمده است.

وی افزود: از اقبال خوش به خانه دوستی دعوت شدم که روی دیوارهای اتاق پذیرایی اش تابلویی بود از پیکاسو با عنوان «گربه و شکار پرنده». همین تلنگری بود تا در زندگی و آثار نقاشان معروف جهان هم دنبال ردّ پای گربه ها باشم و به گنجینه ای از حکایات وآثارگربه گرایانه نقاشان خلاقی چون لئوناردو داوینچی، ادوارد مانه، لویی وین، هانری امیل بنوا ماتیس و واندا گک دست پیدا کردم. لئوناردو داوینچی که برای آمورش دادن رموزانحناها و قوس ها  به خود ، طرح های مدادی بسیاری از گربه ها د رحالت ها ی مختلف آن ها می کشیده است. نقاشی های گربه از لویی وین که در تیمارستان و در اوج بحران های روحی این نقاش نگونبخت کشیده شده، در عصر حاضر  برای شناخت بیش تر مراحل پیشرفت بیماری شیزوفرنی مورد مطالعه و تحقیق جدی روانپزشکان و دانشجویان رشته روانپزشکی قرار می گیرند.

این نویسنده در بخش دیگری از سخنانش گفت: با دیدن روزمره این همه گربه گرسنه و لاغر، کور و دم بریده و معلول در کوچه خیابان های شهرمان، مورد آزار و اذیت طبقات مختلف مردم ، احساس کردم از همه لازم تر، کاوش در منابع مذهبی و آوردن نمونه هایی از لزوم خوشرفتاری با این حیوانات مظلوم است. هم بین مسلمانان و هم بین مسیحیان سرمشق های جالبی پیدا کردم. نخستین آن ها پیامبر اکرم (ص) با جمله معروف «گربه را احترام کنید!» بود با این روایت معروف که حتی در مراجع  بین المللی هم بسیار به آن اشاره شده است: «یکبار وقتی اذان گفته شد و حضرت محمد  به سوی عبایش رفت تا آن را بپوشد و نماز بگذارد دید معزه بر یکی از آستین های عبایش به خواب رفته است. پیامبر گربه را بیدار نکرد بلکه آستین را جدا کرد، و بقیه عبا را برداشت تا گربه به خواب ادامه دهد.» در فصل شخصیت های مذهبی علاوه بر پیامبر (ص)، از آیات و علمای بزرگ شناخته شده و کشیش ها و کاردینال های مسیحی نیز نقل کرده ام از جمله آیت الله اشرفی اصفهانی، شهید مرتضی مطهری، سید محمد حسین طباطبایی معروف به علامه طباطبایی، کاردینال ریشیلیو، پاپ لئوی دوازدهم، اسقف کاناپ ترلوال، کشیش ویلیام رالف اینچ، پاپ بندیکت شانزدهم و دیگران

حسن زاده گفت: فصل ششم، «ردّ پای گربه ها در علم  پزشکی و حرفه پرستاری» است که از خواندن مقاله ای شکل گرفت در باره گربه ای به نام اسکار، که در سرای سالمندان زندگی می کرده و قادر به پیشگویی لحظه مرگ آن ها بوده است. این گربه را برای سرگرم کردن ِ مردان و زنان پیر و تنها نگهداری می کردند که متوجه ی حس ششم ِ او در تشخیص ساعت مرگ ِ سالمندان شدند. در این فصل علاوه بر اسکار، از فلورانس نایتینگل، دکتر آلبرت شوایتزر و چند دامپزشک مشهور و مبتکر حکایت هایی تکان دهنده روایت شده است.

این پژوهشگر در پایان گفت: برای کامل تر شدن فصول کتاب، باید ردّ ِ پای گربه ها را در زندگی و سیاست دولتمردان پی می گرفتم. آبراهام لینکن، شانزدهمین رئیس جمهور آمریکا، وینستون چرچیل و ملکه ویکتوریا نگاهی دیگرگون به گربه ها داشتند و در سخت ترین لحظات ِ کشورداری از گربه هایشان آرامش و تمرکز ِ لازم برای سیاست گذاری ها و تصمیم گیری های دشوار را کسب می کرده اند.در این فصل ذکر ِ خیری هم شده از ناپلئون بناپارت ، وذکر شرّی از شخصیت های منفور تاریخی مثل هیتلر و موسولینی که از گربه ها بیزار بوده اندو همین دلیل ِ بدذاتی شان به حساب آمده! فصل هفتم هم به اهالی هنر هفتم اختصاص دارد؛ شامل چارلی چاپلین ،آلفرد هیچکاک ، مارلون براندو و بروس لی.