پیشنهادات ۲۵ پژوهشگر مالی و اقتصادی برای کاهش مخاطرات بازار سهام

۲۵ پژوهشگر مالی و اقتصادی در نامه‌ای خطاب به دولت و بانک مرکزی، با اشاره به مخاطرات فعلی بازار سهام، ۵ اقدام فوری را جهت کنترل وضع جاری پیشنهاد دادند.

به گزارش خبرنگار مهر، ۲۵ پژوهشگر مالی و اقتصادی در نامه‌ای خطاب به دولت و بانک مرکزی، با اشاره به مخاطرات فعلی بورس، ۵ اقدام فوری را جهت کنترل وضع جاری پیشنهاد دادند.

متن کامل نامه که در اختیار خبرنگار مهر قرار گرفته، به این شرح است:

بازار بورس تهران از سال ۹۸ رشد پرشتابی به خود گرفت و به شکل بی‌سابقه‌ای بر سرعت رشد آن در سال ۹۹ افزوده شد. اکنون شاخص کل از سطح یک میلیون و ۷۰۰ فراتر رفته و فقط از ابتدای سال جدید در کمتر از چهار ماه تقریباً سه برابر شده است. ارزش بورس به تولید ناخالص ملی در حدود ۲۰۰ درصد، ارزش دلاری آن (بر اساس دلار ۲۰ هزار تومانی) معادل ۳۵۰ میلیارد دلار و نسبت تقریبی قیمت بر درآمد (p/e ) کل بازار به بیش از ۳۰ واحد رسیده است.

این سطح بی‌سابقه از رشد ارزش بورس و مبادلات مالی آن در حالی است که نتوانسته به رشد واقعی سرمایه‌گذاری و تشکیل سرمایه ثابت به شکل معنی‌داری کمک کند. مهمتر آنکه وضعیت فعلی بورس و ادامه آن به شدت بحران‌خیز و همراه با تخریب بیشتر وضعیت اقتصاد کلان خواهد بود. در نتیجۀ انتظارات شکل گرفته در بورس، تولید با سرمایه‌گذاری و تأمین مالیِ داخلی بیش از پیش تعطیل شده، بر نابرابری افزوده شده و بازار پول در معرض تخریب از مجرای افزایش سرعت گردش پول و تبدیل هرچه سریع‌تر شبه پول به پول قرار خواهد گرفت و حتی فشار درونزایی برای خلق نقدینگی و پایه پولی مضاعف ایجاد خواهد کرد.

از منظر پولی، مسئله در اینجا بیش از اینکه مقدار کمّی نقدینگی و پول باشد، تغییر در انتظارات و در نتیجه تغییر سرعت گردش پول است. بنابراین علل اصلی را باید در زمینه‌های تغییر انتظارات دید، تا کمیت‌های پولی. پیامدِ ادامه روند فعلی بازار بورس افزایش بیشتر تورم و نرخ ارز خواهد بود. این نگاه که با هدایت نقدینگی به بورس از قدرت نقدینگی کاسته می‌شود، از اساس خطاست. نقدینگی قابلیت انتقال و خروج از نظام بانکی را ندارد. با تغییر انتظارات از مجرای بورس، بدون کاسته شدن از قدرت کمّیِ نقدینگی، سایر دارایی‌ها مانند ارز و مسکن دچار تغییر قیمت شده و در نهایت جهش قیمت در این بازارها خود را در بازار کالا و خدمات نیز نشان خواهد داد.

ادبیات شکل‌گیری حباب‌های قیمتی به ویژگی‌ای از کنش سرمایه‌گذاران توجه دارد که در آن سرمایه‌گذار به جای توجه به داده‌های بنیادی یک سهم، بر اساس روند گذشته قیمتی، چشم انداز آتی خود از بازار را شکل می‌دهد. چنین رفتار و انتظاراتی بیش از آنکه فردی باشد، مبتنی بر کنش‌های جمعی و گله‌ای و شکل‌گیری اطمینان خود-برآورنده از یک روند ادامه‌دارِ افزایش قیمت است.

احتمال شکل‌گیری چنین رفتاری همواره وجود داشته و در تجربیات سایر کشورها نیز قابل مطالعه است. امّا اگر مجموعه بدنه سیاستگذاری به طور پیاپی این پیام را مخابره کند که بورس به شکل استثنایی و ویژه مشمول حمایت و پشتیبانی آن است، عملاً این تصوّر بوجود خواهد آمد که حاکمیت نقشه «بیمه‌گر کلان» بورس را بعهده گرفته و اجازه سقوط آن را با به‌کارگیری انواع ابزارها نخواهد داد. متأسفانه، بخصوص بعد از اصلاح چند هفته‌ای بورس از اواخر اردیبهشت ماه، از سوی مسئولین مختلف و حتی افرادی مرتبط با سطح عالی حاکمیت چنین پیامی مکرراً به کنشگران بازار مخابره شده است. هم باور عمومی به چنین پیامی به شدت خطرناک است و هم در صورت سقوط بورس استفاده از ابزارهای پولی و بانکی برای جلوگیری از آن.

امروز در نقطه‌ای قرار گرفته‌ایم که رهایی از آن بدون هزینه نخواهد بود. مدیریت انتظارات بازار امری سهل و در دسترس نیست. با این حال ضروری است هرچه زودتر اقداماتی اتخاذ
شود؛ هرچند که شاید امروز هم برای اثربخشی این اقدامات دیر شده باشد. تسریع در اتخاذ تصمیمات لازم به معنای هزینه‌های کمتر و تأخیر در آن می‌تواند همراه با هزینه‌های
به مراتب بیشتری باشد. جدا از اقدامات لازم در چشم‌انداز بلند مدت، لازم است دولت و بانک مرکزی برای کنترل وضع جاری دست کم به شکل فوری اقدامات زیر را فعال کنند:


۱. عرضه بدون تعلل دارایی‌های بورسی دولت: یکی از فوری‌ترین اقدامات و مؤثرترین ابزارهایی که می‌توان با آن وضعیت فعلی را تحت کنترل درآورد، فروش بدون تعلل دارایی‌های دولت در بورس است. هم اکنون ارزش سهام مستقیم دولت در شرکت‌های بورسی بالغ بر ۳۵۰ الی ۴۰۰ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود. واگذاری تنها یک سوم از این دارایی‌ها (با تاکید بر شرکت‌های همراه با صورت‌های مالی شفاف و حائز شرایط واگذاری) علاوه بر اینکه حجم دارایی‌های قابل معامله در بورس را افزایش داده و روند هیجانی بازار را کنترل می‌کند، بیش از ۱۰۰ هزار میلیارد تومان از کسری بودجه دولت را پوشش می‌دهد. در این زمینه پیشنهاد می‌شود دستور العمل مربوطه سریعاً ابلاغ شده و وزارت اقتصاد موظف شود تا زمان مشخصی از سال جاری نسبت به فروش این میزان از دارایی تعهد داده و میزان عرضه روزانه با نظر شورای عالی بورس انجام شود.


۲. افزایش نرخ سود بازار بین بانکی و سپرده‌های بانکی توسط بانک مرکزی: با اینکه آمار هنوز منتشر نشده، روشن است که در ماههای اخیر سرعت تبدیل شبه پول به پول و رشد پول همراه با رشد کم‌سابقه‌ای بوده است. درست است که بیماری نظام بانکی قبلاً تا حد زیادی از قدرت هدف‌گذاری نرخ سود به عنوان یک ابزار مؤثر سیاستی کاسته است، اما رسیدن نرخ بازار بین بانکی به محدوده ۱۰ تا ۱۵ درصد در وضعیت فعلی مخاطره آمیز است. افزایش نرخ سپرده و نرخ سود کوتاه‌مدت سریع‌ترین عامل برای بازگرداندن تعادل به بازارهای مالی است. توصیه می‌شود با توجه به هدف‌گذاری تورمی اعلام شده، نرخ بازار بین بانکی در محدود ۲۰ درصد قرار گرفته و نرخ سپرده‌ها نیز به شکل متناسب افزایش یابد. روشن است که در صورت کاستی در بازار اوراق، بانک مرکزی می‌تواند به سرعت از طریق سپرده‌گذاری بانک‌ها نزد بانک مرکزی این هدف‌گذاری را محقق کند.


۳. شتاب‌دهی به عرضه‌های اولیه شرکتها و افزایش درصد شناوری: بعد از عرضه سهام‌های دولتی، عرضه اولیه شرکت‌های متقاضی باید تسریع شود. به تعویق انداختن عرضه‌های اولیه از ترس اصلاح بازار صرفاً باعث تأخیر در هزینه‌های وضعیت فعلی بورس و بزرگ‌تر شدن ابعاد بحران خواهد بود. همچنین درصد شناوری بر اساس قوانین موجود می‌تواند به سرعت افزایش پیدا کند و در گام بعد با اصلاح قوانین سهامداران عمده موظف شوند هرچه سریع‌تر درصد شناوری سهام مربوطه را افزایش دهند.


۴. توقف هر نوع پیام‌دهی سیاستگذاری در معنای بیمه‌گریِ کلان بورس: اشاره شد که شکل‌گیری یک تصور جمعی از عدم امکان سقوط و ریزش بورس با حمایت دولت تا چه حد می‌تواند خسارت بار باشد. هر چه دیرتر این شیوه اطلاع رسانی اصلاح شود، هزینه‌های تداوم روند فعلی بورس بزرگ‌تر خواهد بود.


۵. کنترل مؤثر در نظارت بانکی برای جلوگیری از تزریق اعتبارات جدید بانکی به بازار بورس و جلوگیری از رشد بیش از حد نقدینگی: بانک مرکزی باید با فعال کردن سازوکارهای مؤثر نظارتی، از وام‌دهی مستقیم و غیر مستقیم بانک‌ها برای خرید سهام جلوگیری کند. همچنین توصیه می‌شود در کنار سایر ابزارهای نظارتی، بانک مرکزی کنترل مقداری ترازنامه‌های بانکی را در دستور کار خود قرار دهد به نحوی که افزایش کل ترازنامه نظام بانکی در سال جاری بیش از ۳۰ درصد نشود.


امضا کنندگان:

تیرداد احمدی دکتری مالی- مدرس دانشگاه
صادق الحسینی- عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات معاصر
علیرضا توکلی کاشی- معاون توسعه کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران
مهدی حیدری دکتری مالی- عضو هیأت علمی دانشگاه خاتم
محمدداوود الحسینی - دکتری اقتصاد از دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا
عباس دادجوی توکلی -دکتری اقتصاد-مدرس دانشگاه
حسین درودیان - دکتری اقتصاد- مدرس دانشگاه تهران
میثم رادپور- دانشجوی دکتری بانکداری - مدرس دانشگاه
علی روحانی- دکتری اقتصاد- معاون دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس
علی سرزعیم - دکتری اقتصاد-عضو هیأت علمی دانشگاه علامه
جواد سنگنیان - پژوهشگر اقتصادی- فعال بازار سرمایه
مجید شاکری- دکتری مالی - مدرس دانشگاه
امیر کرمانی- دکتری اقتصاد- دانشیار دانشگاه برکلی
بهرنگ کمالی- دکتری اقتصاد-عضو هیأت علمی دانشگاه خاتم
علیرضا کمالیان- دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه اصفهان
سپهر عبدالله پور- پژوهشگر اقتصادی
علی مدنی زاده- دکتری اقتصاد- عضو هیأت علمی دانشگاه شریف
علی مروی- دکتری اقتصاد-عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی
محمد مروتی- دکتری اقتصاد-عضو هیأت علمی دانشگاه خاتم
مهدی محسنی- دکتری اقتصاد-عضو هیأت علمی دانشگاه تگزاس A&M
علی مختاری- پژوهشگر اقتصادی در دانشگاه لوگانو سوئیس
محمد ناطقی- پژوهشگر اقتصادی
علی نصیری- دکتری اقتصاد-هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی
محسن یزدان پناه- محقق دکتری مطالعات توسعه دانشگاه اراسموس هلند

حسین جوشقانی- دکتری اقتصاد-عضو هیأت علمی دانشگاه خاتم

کد خبر 4966986

برچسب‌ها

مطالب بیشتر

شهر خبر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 3 + 13 =

    نظرات

    • ناشناس IR ۱۲:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۶
      19 3
      وقتی هر چند گاهی قیمت مسکن، که از نیازهای اصلی مردم است، به آسمان پر می کشد این اقتصاددانان دلسوز کجا هستند؟ چرا با شفاف ترین بازار کشور که اتفاقا حتی در ضرر هم مالیات می دهد مشکل دارند؟
    • IR ۱۳:۳۰ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۶
      14 10
      چرت و پرت من نمی فهمم مشکل راستی ها با بورس چیه بابا بازار بزرگه شما هم برید بخرید الان طلا شده 10 میلیون اینا صداشون درمیاد؟ خونه شده حداقل متری 2 میلیونی چیزی میگن زورشون فقط به بورس رسیده؟
      • IR ۱۴:۵۷ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۶
        4 0
        از شرافت مهر ممنونم که پیام من را منتشر کرد هیچکدام از خبرگزاری های دیگر کامنت من را منتشر نمی کنند. ممنونم که شرافت داری خبرگزاری مهر
    • محمد US ۱۳:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۶
      23 14
      چهارنفرم اومدن آینده نگری کردن زودتر هشدار دادن و پیشنهاد عملیاتی دادن ملت میگن چرت و پرت . مردم یاد گرفتن فقط برای حرفهای پوچ و احساسی کف بزنن.
    • مهدی IR ۱۴:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۶
      11 9
      این دوستان کارشناس اعلام کنند پول مردم اگر وارد بورس نشه کجا بره... خیلی از کارشناسانی که الان دلسوز سهامداران بورس شدن بعید نیست از دلار ۳۰ یا ۴۰ هزار نفعی می برند
      • ناشناس IR ۱۶:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۶
        6 3
        آقا کسی مخالفت نکرد پول مردم بره تو بورس . حرف اینه اگه یه سری کارها بورس و دولت نکنه این پولها هیچ تاثیر مثبتی در تولید و رشد نخواهد داشت و فقط گران کردن یک کاغذ بهادار می شود.
    • حسین IR ۱۶:۱۷ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۶
      8 8
      بورس که با این سرعت داره میره بالا مطمئن باشید یه روز اقتصاد کشور را متلاشی میکنه دولت هر چه سریعتر باید بورس را متوقف کنه
    • حسام IR ۲۰:۲۳ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۶
      5 5
      برخی از اقتصاددان هایی که نامه را امضا کردند در خارج از کشور هستند و دلسوز ایران هستند، این ها فقط از عدم تعادل در بازارهای مالی ( بورس، سپرده بانکی ، اسناد خزانه و..) ایران گفتند که خطرناک است
      • حسام IR ۰۰:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۷
        3 2
        و توصیه های 1 . 3 و 4 به طور مستقیم به ارزش واقعی و نه اسمی بازار سهام کمک میکنه و توصیه 2و5 هم به طور غیر مستقیم کمک می کند ( حمایت واقعی از بازار سهام)
    • روح اله IR ۲۰:۳۶ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۶
      3 2
      این اقایون دکتر این ۳۰ سال کجا بودن تا پارسال چرا اظهار نظر نمیکردن؟ الان که در شرف ونزویلایی شدن هستیم یادشون افتاده رشد بورس به علت انتظارات تورمی از اینده هست
    • IR ۰۳:۵۱ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۷
      5 2
      شماجلوی رانت خواری هاروبگیرید کشورماثروتمندترین خواهدشددلتان به حال مانسوزدخدابزرگ است
    • حمید IR ۰۶:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۷
      2 1
      سلام، واقعا از زحمات دوستان پژوهشگر ممنون، در مورد مسکن که مشکل اساسی مردم و کشور هست هم لطفا راهکار ارایه بدن بلکه شاید رشد کذایی قیمتها یه کمی کند بشه یا نه اصلا کاهش قیمت داشته باشیم
    • مهدی IR ۰۷:۰۸ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۷
      4 4
      با استدلال و منطق هم میاد نظر می‌دن یک عده نمی‌پذیرند! ارزش شرکت به توانایی در تولید و چشم‌انداز مثبت تولیدشه که اصلا وجود نداره. حالا بخرید بره بالا!
    • محمد IR ۰۹:۲۲ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۷
      2 2
      اگه اینا که گفتید بشه ، دلار و تورم پایین میاد! دلالها ضرر میکنند و مردم نفس راحت میکشند !
    • محمد IR ۲۳:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۷
      3 2
      سلام و عرض ادب آخی...چقد دلسوزانه!!! چرا راجع به گرانی مسکن صحبت نمی کنید و نظر نمی دید؟؟؟؟ چرا راجع به تورم افزایش قیمت ارز نظر نمی دید؟؟؟؟ چرا راجع به این دو راهکار نمیدید؟؟؟؟؟
    • مصطفی IR ۰۰:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۸
      1 3
      اینا اصلا کارشناس نیستن.یه مدرک گرفتن ادعاشونم میاد. این کشور اگه کارشناس داشت الان به این وضعیت نمیفتاد. شرف داشته باش تایید کن
      • mm2 IR ۱۷:۵۳ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۸
        1 0
        این بورس همونطور که در نامه هم گفتند دو وضعیت را خواهد داشت: 1- یا همه فروشنده میشن و بورس سقوط میکنه و در نهایت این مردم هستند که ضرر می کنند. 2- یا در صورتیکه با همین ارقام بالا سهام رشد کنه پول بی
    • مریج گلی IR ۲۰:۲۳ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۸
      0 1
      خوب دولت داره این کارهارو انجام میده...سهام دولتی و عرضه اولیه
    • ایمان IR ۲۳:۵۴ - ۱۳۹۹/۰۴/۱۸
      3 0
      سلام حرفای کارشناسان و نظرات دوستان همه درسته... ولی قبول کنید که به این دولت دیگه هیچ اعتمادی نیست...
    • محمد SE ۱۰:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۴/۲۰
      1 0
      شما بفرمایید نگاه کنید لیست کشورهایی که بورسشون رشد نجومی داشته اولیش زیمبابوه دومیش ایران سومیش ونزولا کشورهایی که اقتصاد متزلزل وبی ثبات دارند واقعا چرا باید بورسشون منفجر بشه تفکر هم خوب چیزیه