جشن پایانی نوروز و آغاز روزگاری نو

خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، طاهره طهرانی: نوروز، فرصت و نمادی از رشد و رویش مجدد است. آنطور که حضرت رسول صلی الله علیه و آله به یارانش گفته بود و مولوی آن را اینطور نقل کرده است:

گفت پیغمبر به اصحاب کبار
تن مپوشانید از باد بهار
آنچه با برگ درختان میکند،
با تن و جان شما آن میکند

محمدتقی بن محمدرضا رازی در کتاب نوروزیه خود به نکته جالبی اشاره میکند که آنرا کم و بیش در نوروزنامه های دیگر نیز میتوان دید. این رساله به نام شاه صفی صفوی تنظیم و نوشته شده، در یک مقدمه سه فصل و یک خاتمه تدوین شده است.

او در باب نوروز سلطانی مینویسد:

«و در این روز فیروز جوهر آفتاب عالمتاب را بر ذرات کائنات جلوۀ طلوع داده، و در این روز گل‌ها و شکوفه‌ها و گیاه‌های خرّم از زمین برآورده و بادهای لواقح که اشجار از آن بارور می‌گردند در این روز آفریده، و در این روز کشتی نوح علیه‌السلام بر کوه جودی قرار گرفته، و در این روز جبرئیل علیه‌السلامبر حضرت خاتم النبی این صلوات الله و سلامه او علیه نازل شد و در این روز بود که حضرت رسول الله صل الله علیه و آله حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام را بر دوش مبارک خود جای داد تا بت‌ها از بام کعبه برطرف ساخت، و در این روز حضرت ابراهیم علیه السلام بت‌ها را در هم شکست، و در این روز بود که حضرت علی ابن ابیطالب حسب الامر حضرت رسول صلی الله علیه و آله جماعتی از جنیان را که از شاهراه مسلمانی منحرف بودند به طریق اسلام درآورد، و در این روز آن حضرت بر مسند خلافت نشست... و این روز، ایام ماست. عجم عزت این روز نگه می‌دارند و شما فرو گذاشته‌اید.

تمامی این اقوال را شیخ احمد ابن فهد علیه الرحمه در کتاب مهذب ذکر کرده.

و ابن طاووس علیه الرحمه میفرماید که ابتدای آفرینش عالم در این روز بود و از این جهت این روز را نوروز گفتند و در روضه الصفا مسطور است که چون خسرو انجم اطناب سراپرده شاهی را از دنبال ماهی (ماه اسفند) باز کرده به گردن حمل (ماه فروردین) بست، جمشید فرمان داد تا اعیان و اشراف ملک به پایه سریر اعلا مسیر مجتمع گشتند و خود در آن مقام مبتهج و مسرور بر سریر صفا و مسند جهانبانی برآمده، بساط نشات مبسوط داشته فرش عیش و عشرت بگسترد، و این روز را نوروز نام نهاد و جهان را بر وفور لطف و احسان و شمول عدل و داد، وعده داد...» نوروزیه رازی در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران به شماره 3511 نگهداری میشود.

آنچه در نوروزنامه‌های کهن و نوروزنامه‌های بعد از اسلام مشترک است نسبت دادن وقایع مهم به وقتی عزیز و مقدس و فعالیت اجتماعی مرتبط با آن است. هر کدام از وقایع ذکر شده در مطلب فوق و در نوروزنامه‌هایی قبل که به آنها پرداخته شد، به نوعی نمادی هستند برای شروع عصری جدید، دورانی تازه، روزگاری نوین در ساحت‌های مختلف وجودی انسان ایرانی در سراسر سرزمین بزرگ ایران فرهنگی که نوروز را جشن می‌گیرند. هر سال این نوع «شدن» بزرگ داشته می‌شود.

در روزگار ما که نوروزمان با جنگ و آشوبی عظیم، و لاجرم داغهای پیاپی و سهمگین همراه شده است؛ سیزدهمین روز سال جدید که آخرین روز از جشنهای نوروزی قلمداد میشود، ناگزیر شروع روزگاری نو خواهد بود. آن‌طور که خداوند در بخش پایانی آیه اول سوره طلاق می‌گوید:

«لا تَدْرِی لَعَلَّ اللَّهَ یُحْدِثُ بَعْدَ ذَٰلِکَ أَمْرًا
تو چه دانی، شاید خدا از این پس امری تازه پدید آورد.»