خبرگزاری مهر، گروه استانها - دانیال قنبری: حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها در سال ۱۷۳ هجری قمری، در مدینه و در خانهای چشم به جهان گشودند که از نور هدایت و معرفت آکنده بود.
ایشان فرزند امام موسی کاظم(ع) و خواهر امام رضا(ع) بودند، منزلتی که از همان آغاز، مسیر زندگی این بانو را با علم، تقوا و عرفان الهی پیوند زد.
از دوران کودکی، حضور در کنار پدر بزرگوارشان سبب شد تا با معارف ناب اسلامی و آموزههای اهلبیت(ع) انس یابند و مورخان نوشتهاند که حضرت معصومه(س) در فهم معارف دینی و درک ظرایف فقهی و اعتقادی، چنان جایگاهی داشتند که پاسخ به پرسشهای مردم را برعهده میگرفتند و همواره مورد احترام شاگردان و اصحاب بودند.
با شهادت امام موسی کاظم(ع)، محبت ایشان نسبت به امام رضا(ع) به اوج رسید، محبتی که نهتنها خویشاوندی، بلکه اتصال روحی میان دو شخصیت نورانی بود و این پیوند بعدها در هجرت تاریخی حضرت معصومه(س) تجلی یافت.
پس از آنکه مأمون عباسی، امام رضا(ع) را به اجبار از مدینه فراخواند و به سوی خراسان برد، فضای مدینه دچار اندوه و اضطراب شد و برای حضرت معصومه(س)، دوری از برادر و امام زمانشان دشوار بود و همین امر سبب شد تصمیم به سفر و پیوستن به ایشان بگیرند.
این سفر تنها یک حرکت خانوادگی نبود، بلکه هجرتی اعتقادی، ولایی و معنوی بود که پیامهای عمیقی برای تاریخ بهجا گذاشت و کاروان حضرت همراه با جمعی از فرزندان و بستگان امام کاظم(ع) راهی ایران شد و در مسیر از شهرهای مختلف گذشت.
اما دشمنان اهلبیت(ع) که از نفوذ معنوی فرزندان پیامبر(ص) بیم داشتند، در مسیر کاروان، اختلال و حمله ایجاد کردند و بخشهایی از کاروان آسیب دید و گروهی از همراهان به شهادت رسیدند. این حوادث، ضربات روحی سهمگینی بر حضرت وارد کرد.
به روایت منابع تاریخی، حضرت معصومه(س) در همان مسیر دچار مسمومیت شدند و حال ایشان رو به ضعف رفت و همراهان که درمان را بیفایده میدیدند، تصمیم گرفتند کاروان را به شهری امن منتقل کنند، شهری که از دیرباز به دوستی اهلبیت(ع) شهرت داشت.
ورود حضرت معصومه(س) به قم در سال ۲۰۱ هجری قمری، یکی از رویدادهای سرنوشتساز تاریخ ایران بود و بزرگان قم با شوق و احترام از ایشان استقبال کردند و خانه موسی بن خزرج، بزرگ قمیان، محل اقامت ایشان شد.
حضرت تنها ۱۷ روز در قم بودند، اما همین ۱۷ روز به نقطه عطفی در تاریخ این شهر تبدیل شد و مردم قم با عشق و ارادت از ایشان پرستاری کردند و حلقهای نورانی از محبت اهلبیت(ع) در این شهر شکل گرفت.
در نهایت، بر اثر شدت بیماری، حضرت فاطمه معصومه(س) در ۲۸ سالگی به ملکوت اعلی پیوستند و رحلت ایشان موجی از اندوه در قم برانگیخت و پیکر مطهرشان در مکانی که امروز حرم مطهر ایشان است، به خاک سپرده شد.
حرم حضرت معصومه(س) در طول قرنها به مرکزی عظیم برای تربیت عالمان، فقیهان، مفسران و مجاهدان راه دین تبدیل شد و شکلگیری حوزه علمیه قم در کنار مرقد ایشان، نشانه آشکار تأثیر ماندگار این حضور نورانی است.
جایگاه حضرت معصومه(س) نزد ائمه معصومین برجسته است
جایگاه حضرت معصومه(س) در زبان ائمه معصومین نیز برجسته است و امام موسی کاظم(ع) از کودکی محبت ویژهای به ایشان داشتند و مورخان نقل میکنند که ایشان را «فاطمه» نامیدند تا یادآور عمه بزرگوارشان، حضرت فاطمه زهرا(س) باشد، بانویی که در طهارت و صبر سرآمد زنان عالم است.
امام رضا(ع) نیز در سخنی مشهور فرمودند: «هر که فاطمه معصومه را در قم زیارت کند، بهشت بر او واجب است.» این روایت که در منابع معتبر شیعی نقل شده، نشاندهنده مقام معنوی بلند ایشان است، مقامی که تنها برای اولیای خاص خداوند بیان شده است.
بر اساس روایتی دیگر، امام رضا(ع) زیارت حضرت معصومه(س) را به منزله زیارت خود دانستهاند، تعبیری که نشان میدهد این بانو از نظر طهارت، نورانیت و قرب الهی، جایگاهی ویژه میان خاندان اهلبیت دارند.
امروز، حرم مطهر حضرت معصومه(س) نهتنها مقصد میلیونها زائر از ایران و جهان اسلام است، بلکه پایگاه آرامش معنوی، مرکز نشر معارف اهلبیت(ع) و نقطه اتصال دلهای مشتاق به دریای کرامت است و شخصیت ایشان در طول تاریخ الهامبخش عالمان، عارفان و اندیشمندان بوده است.
حرم ایشان در رویدادهای مهم مذهبی، فرهنگی و علمی نقشمحوری دارد و حضور حوزه علمیه قم در کنار این آستان قدسی، نشانهای از پیوند میان دانش و معنویت است؛ پیوندی که برگرفته از وجود مبارک حضرت معصومه(س) است.
هجرت آن بانو به ایران، هرچند با غم و رنج همراه بود، اما ثمرهای ماندگار برای جهان تشیع بهجا گذاشت، ثمرهای که امروز در شکلگیری هویت دینی قم، گسترش علوم دینی و عمق یافتن ارادت مردم ایران نسبت به اهلبیت(ع) مشهود است.
چهار امام معصوم بر زیارت حضرت معصومه(س) تأکید کردهاند
حجتالاسلام ناصر رفیعی، استاد برجسته حوزه علمیه در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان نکاتی از شأن و منزلت حضرت معصومه(س) اظهار کرد: برخلاف بسیاری از امامزادگان که در تاریخ چند مکان منسوب به آنان دیده میشود، جایگاه آرامگاه حضرت فاطمه معصومه(س) کاملاً روشن، مستند و بدون هیچگونه تردید تاریخی است.
وی افزود: همانگونه که درباره برخی امامزادگان چون حضرت حمزه چندین مکان به عنوان زیارتگاه شناخته شده است، اما درباره بانوی کرامت چنین ابهامی وجود ندارد و قبر ایشان با سند معتبر در قم ثابت شده است، شهری که حضور کوتاه ایشان آن را تا ابد مقدس و نورانی ساخت.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به سفارش اهلبیت(ع) نسبت به زیارت ایشان، تصریح کرد: چهار امام معصوم یعنی امام صادق(ع)، امام موسی کاظم(ع)، امام جواد(ع) و امام هادی(ع) بر زیارت حضرت معصومه(س) تأکید کردهاند، تأکیدی که در میان امامزادگان سابقه ندارد و نشانه مقام خاص ایشان در نظام معنوی اهلبیت(ع) است.
رفیعی بیان کرد: در احادیث، ثواب زیارت حضرت معصومه(س) همسنگ زیارت برادر بزرگوارشان امام رضا(ع) شمرده شده است و امام هشتم(ع) فرمودهاند «هر که خواهرم را در قم زیارت کند، چنان است که مرا زیارت کرده است.» این جمله کوتاه، عمق رابطه روحی میان دو خورشید ولایت را نشان میدهد.
وی با اشاره به وجود زیارتنامه مأثور برای حضرت معصومه(س) گفت: یکی از ویژگیهای ممتاز این بانوی بزرگوار، داشتن زیارتنامهای است که امام رضا(ع) بهطور خاص برای ایشان بیان فرمودهاند و مرحوم شیخ عباس قمی در آثار خود آن را نقل کرده است و چنین امتیازی تنها برای معدودی از خاندان اهلبیت(ع) ثبت شده است و بیانگر منزلت ویژهی بانوی قم است.
این استاد حوزه در ادامه با تأکید بر بُعد حدیثی و علمی حضرت اظهار داشت: لقب «محدثه» که در برخی منابع برای ایشان ذکر شده، برخاسته از نقل روایات ارزشمند ایشان است که از جمله روایت معروف پیامبر اکرم(ص) که میفرمایند: «هرکس بر محبت آلمحمد از دنیا برود، به گونهای شهید از دنیا رفته است.» این روایت از زبان حضرت معصومه(س) نقل شده و حکایت از پیوند عمیق ایشان با سرچشمه وحی دارد.
سفر حضرت معصومه(س) از مدینه به سوی سرزمین ایران جلوهای از جهاد علمی و دینی بود
رفیعی با نگاهی تاریخی به هجرت حضرت معصومه(س) یادآور شد: سفر ایشان از مدینه به سوی سرزمین ایران تنها یک حرکت جسمانی نبود، بلکه جلوهای از جهاد علمی و دینی بود. در روایات آمده است که هجرت در راه خدا مقدّم بر جهاد است، و کسی که در این مسیر جان دهد، مقام شهید را داراست. هجرت بانوی کرامت نیز از همین جنس بود؛ تلاش برای پاسداری از دین و رساندن پیام ولایت به سرزمینهای دور.
وی تأکید کرد: حضور حضرت معصومه(س) در قم، نهتنها موجب شکلگیری هویت دینی این شهر شد، بلکه برکت وجود ایشان سبب پیدایش جریان علمی و فرهنگی بینظیری گردید که تا امروز ادامه دارد. حوزه علمیه قم، یادگار معنوی هجرت کریمه اهلبیت است و به برکت وجود ایشان، امروز یکی از مهمترین مراکز نشر معارف اهلبیت در جهان اسلام است.
این استاد حوزه افزود: ولایتمداری حضرت معصومه(س) از برجستهترین ویژگیهای شخصیت ایشان است. ایشان در مسیر ولایت استوار ماندند و همین استواری باعث شد تا مرقد مطهرشان به کانون تربیت صدها عالم و مفسر و مرجع تقلید تبدیل شود و نور هدایت ایشان در قرنهای متمادی در قم بتابد.
رفیعی گفت: کریمه اهلبیت(س) نهتنها الگوی معرفت و بندگی است، بلکه پرچمدار جهاد فرهنگی در تاریخ اسلام محسوب میشود. نگاه پاک و بصیرت ولایی ایشان در دل مردم قم، نوری را روشن کرد که تا امروز در حوزههای علمیه و میان شیفتگان اهلبیت تداوم دارد.
وی همچنین مقام شفاعت بانوی کرامت را یادآور شد و بیان کرد: شفاعت حضرت فاطمه معصومه(س) محدود به شهر قم یا مکان خاصی نیست. هر مؤمنی که با قلبی خالص نام ایشان را بر زبان آورد، از شفاعت و کرامت آن بانوی آسمانی بهرهمند خواهد شد؛ زیرا رحمت الهی از دریچه وجود ایشان بر عاشقان جاری میشود.
رفیعی در بخش دیگری از سخنان خود خاطرنشان کرد: همانگونه که امام رضا(ع) فرمودند، زیارت حضرت معصومه(س) تنها یک عمل معنوی نیست، بلکه رفتن به زیارت ایشان آمادگی روحی انسان را برای قرب الهی فراهم میکند. زائران بسیاری شهدند که در کنار مضجع ایشان آرامش و استجابت دعا را به چشم دیدهاند.
وی افزود: این زیارت گامی است در مسیر عشق به ولایت و اهلبیت(ع)، مسیری که از قلب مدینه آغاز شد و در قم ماندگار گشت. هر سال میلیونها دل مضطر و عاشق به سوی حرم میآیند تا در برابر بانوی کرامت، تجدید عهد با خدا و اولیایش کنند.
این استاد حوزه علمیه با نگاهی معنوی به جایگاه حضرت گفت: آنچه امروز در قم میجوشد، نتیجه حضور نوری است که از وجود حضرت فاطمه معصومه(س) ساطع شد و مدرسهها، حوزهها، کتابها و منابر این شهر، همه به نوعی از برکت وجود ایشان جان گرفتهاند.
وی در پایان سخنان خود بر اهمیت زیارت و معرفت نسبت به این بانوی عزیز تأکید کرد و گفت: زیارت حضرت معصومه(س) نهتنها ثواب اخروی بزرگی دارد، بلکه آثار روحی و اخلاقی فراوانی در زندگی فردی و اجتماعی برجای میگذارد. کسی که در آستان کریمه اهلبیت(س) دل بسپارد، با نوری تازه از حرم خارج میشود.
۱۳:۱۶ - ۱۴۰۵/۰۱/۳۰
نظر شما