آتش زدن کاه و کلش مزارع مهم‌ترین عامل تخریب منابع پایه تولید

به گزارش خبرنگار مهر، حسین بهرامی صبح یکشنبه در جمع خبرنگاران با هشدار نسبت به پیامدهای گسترده آتش زدن کاه و کلش مزارع، این اقدام را یکی از مهم‌ترین عوامل تخریب منابع پایه تولید در بخش کشاورزی دانست و اظهار کرد: بقایای گیاهی نه‌تنها ضایعات نیستند، بلکه سرمایه‌ای ارزشمند برای حفظ حاصلخیزی خاک، افزایش تولید پایدار، بهبود کیفیت محیط‌زیست و تقویت امنیت غذایی کشور به شمار می‌روند.

وی با اشاره به اینکه پس از برداشت غلات، برخی بهره‌برداران به اشتباه برای آماده‌سازی سریع زمین اقدام به سوزاندن بقایای گیاهی می‌کنند، تصریح کرد: این اقدام اگرچه در نگاه نخست راهکاری ساده و کم‌هزینه به نظر می‌رسد، اما در واقع خسارت‌هایی عمیق و ماندگار بر منابع طبیعی، اقتصاد کشاورزی و سلامت جامعه برجای می‌گذارد؛ خسارت‌هایی که جبران آنها مستلزم صرف زمان، هزینه و منابع فراوان خواهد بود.

رئیس جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری افزود: کاه و کلش بخش مهمی از چرخه طبیعی حاصلخیزی خاک را تشکیل می‌دهد، این بقایا با تجزیه تدریجی، مواد آلی ارزشمند را به خاک بازمی‌گردانند، فعالیت زیستی خاک را افزایش می‌دهند و موجب بهبود ساختار فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک می‌شوند. زمانی که این بقایا سوزانده می‌شوند، بخش قابل توجهی از سرمایه طبیعی خاک در مدت کوتاهی از بین می‌رود.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان چهارمحال و بختیاری تصریح کرد: تحقیقات علمی نشان می‌دهد سوزاندن کاه و کلش موجب نابودی مواد آلی خاک، کاهش جمعیت باکتری‌ها، قارچ‌ها و سایر میکروارگانیسم‌های مفید، از بین رفتن کرم‌های خاکی و دیگر جانداران سودمند، تخریب ساختمان خاک، کاهش تخلخل و نفوذپذیری، افت ظرفیت نگهداری آب و در نهایت افزایش فرسایش بادی و آبی می‌شود. این فرآیند به مرور زمان کیفیت خاک را کاهش داده و توان تولیدی اراضی کشاورزی را با افت محسوسی مواجه می‌کند.

بهرامی ادامه داد: یکی دیگر از پیامدهای مهم این اقدام، از بین رفتن عناصر غذایی ارزشمند موجود در بقایای گیاهی است. در جریان آتش‌سوزی، بخش عمده نیتروژن و گوگرد و بخشی از فسفر و پتاسیم موجود در بقایا از بین می‌رود و کشاورزان برای جبران این خسارت ناچار به مصرف بیشتر کودهای شیمیایی خواهند شد که علاوه بر افزایش هزینه‌های تولید، آثار نامطلوبی بر محیط‌زیست نیز بر جای می‌گذارد.

بهرامی با تأکید بر نقش بقایای گیاهی در مدیریت رطوبت خاک اظهار کرد: باقی ماندن کاه و کلش بر سطح زمین یا اختلاط آن با خاک، موجب کاهش تبخیر، حفظ رطوبت، تعدیل دمای خاک و افزایش مقاومت مزارع در برابر تنش‌های گرمایی و خشکسالی می‌شود. در شرایطی که کشور با محدودیت منابع آب و تغییرات اقلیمی مواجه است، حفظ این سرمایه طبیعی ضرورتی انکارناپذیر محسوب می‌شود.

وی پیامدهای زیست‌محیطی سوزاندن بقایای گیاهی را نیز بسیار گسترده دانست و گفت: انتشار حجم قابل توجهی از دود، ذرات معلق و گازهای گلخانه‌ای، کاهش کیفیت هوا، تشدید تغییرات اقلیمی، افزایش بیماری‌های تنفسی و قلبی، کاهش دید افقی و افزایش احتمال وقوع تصادفات جاده‌ای از جمله آثار مستقیم این اقدام است که سلامت عمومی جامعه را تهدید می‌کند.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری بیان داشت: آتش زدن مزارع علاوه‌بر خسارت به خاک، موجب نابودی زیستگاه پرندگان، حشرات گرده‌افشان، دشمنان طبیعی آفات و سایر گونه‌های مفید شده و تعادل اکولوژیک مزارع را بر هم می‌زند، همچنین در بسیاری از موارد، آتش از کنترل خارج شده و به باغ‌ها، مراتع، جنگل‌ها، خطوط انتقال برق، تأسیسات و حتی واحدهای مسکونی سرایت کرده و خسارت‌های سنگینی به همراه دارد.

بهرامی با اشاره به ضرورت توسعه کشاورزی حفاظتی گفت: امروز در بسیاری از کشورهای پیشرفته، مدیریت بقایای گیاهی یکی از ارکان اصلی کشاورزی پایدار محسوب می‌شود، خرد کردن و برگرداندن کاه و کلش به خاک، تولید کمپوست، استفاده از بقایا در تولید کود آلی، بهره‌گیری از آن به‌عنوان مالچ برای کاهش تبخیر، استفاده در خوراک دام در شرایط مناسب، تولید بستر پرورش قارچ خوراکی، صنایع سلولزی و تولید انرژی زیستی از مهم‌ترین روش‌های علمی و اقتصادی بهره‌برداری از بقایای گیاهی است.

وی تأکید کرد: توسعه مکانیزاسیون کشاورزی و استفاده از ادوات مدیریت بقایای گیاهی، علاوه بر حفظ سلامت خاک، موجب کاهش هزینه‌های تولید، افزایش بهره‌وری آب، بهبود عملکرد محصولات و تقویت پایداری نظام‌های تولید کشاورزی خواهد شد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری در پایان با قدردانی از کشاورزان پیشرو که از روش‌های علمی مدیریت بقایای گیاهی استفاده می‌کنند، از همه بهره‌برداران خواست از سوزاندن کاه و کلش به طور جدی خودداری کنند و گفت: حفظ خاک، حفظ آینده کشاورزی است، بقایای گیاهی سرمایه‌ای ارزشمند برای نسل امروز و فرداست و حفاظت از آن، مسئولیتی ملی در مسیر تحقق امنیت غذایی، صیانت از منابع طبیعی و توسعه پایدار کشور به شمار می‌رود.

وی همچنین یادآور شد که سوزاندن بقایای گیاهی علاوه بر خسارت‌های فنی، اقتصادی و زیست‌محیطی، مغایر قوانین حفاظت از محیط‌زیست و منابع طبیعی بوده و متخلفان مشمول برخورد قانونی خواهند شد.