خبرگزاری مهر، گروه استانها؛ خارگ فقط یک نقطه مهم در نقشه انرژی ایران نیست؛ خانه مردمانی است که نسل به نسل در این جزیره زیستهاند، خانواده تشکیل دادهاند، در شادیها و تلخیها کنار یکدیگر بودهاند و بخشی از هویت امروز خارگ را ساختهاند. مردمانی که در میان آنها، شیعه و اهل سنت نه به عنوان دو جامعه جدا از هم، بلکه به عنوان همسایه، دوست، همکار و گاه اعضای یک خانواده بزرگ اجتماعی زندگی کردهاند.
در این جزیره، بسیاری از روابط اجتماعی پیش از آنکه با پرسش درباره مذهب آغاز شود، با یک «سلام» ساده، یک همسایگی قدیمی، یک رفاقت یا خاطره مشترک شکل گرفته است. همین تجربه زیسته باعث شده مفهوم وحدت در خارگ، بیش از آنکه موضوعی برای سخنرانی و برنامههای مناسبتی باشد، بخشی از واقعیت روزمره مردم باشد.
خارگ در طول دهههای گذشته روزهای آسانی را پشت سر نگذاشته است؛ از سالهای جنگ و حملات دشمن گرفته تا روزهایی که زندگی در یک جزیره راهبردی با محدودیتها و دشواریهای خاص خود همراه بوده است. در تمام این سالها، آنچه برای مردم اهمیت داشته، زندگی و سرنوشت مشترک جزیره بوده است؛ جایی که در بزنگاهها، تفاوتهای مذهبی رنگ میبازد و «خارگی بودن» به یک نقطه مشترک تبدیل میشود.
شاید به همین دلیل است که وقتی از وحدت در خارگ سخن گفته میشود، نمیتوان آن را صرفاً در قاب یک مناسبت مذهبی یا یک برنامه رسمی خلاصه کرد. وحدت اینجا در روابط مردم قابل مشاهده است؛ در بازار، مدرسه، محله، محیط کار، آیینهای اجتماعی و حتی در خاطرات مشترک نسلهایی که این جزیره را خانه خود میدانند.
این تجربه اجتماعی، معنای دیگری به مفهوم «امت» میدهد؛ مفهومی که اگرچه در ادبیات دینی و سیاسی بارها درباره آن سخن گفته شده، اما در خارگ میتوان نمونهای ملموس از آن را در زندگی مردم دید؛ جامعهای که تفاوتهای مذهبی خود را حفظ کرده، اما اجازه نداده این تفاوتها به فاصله اجتماعی تبدیل شود.
در روزگاری که بخشی از جهان اسلام همچنان از پیامدهای اختلاف و تفرقه رنج میبرد، روایت خارگ میتواند از زاویهای متفاوت مورد توجه قرار گیرد؛ نه به عنوان یک الگوی آرمانی و دستنیافتنی، بلکه به عنوان تجربهای واقعی از مردمی که سالها یاد گرفتهاند میتوان متفاوت بود و در عین حال، کنار یکدیگر ماند.
اینجا، «امت» یک واژه دور از زندگی مردم نیست؛ از جنس همان روابط سادهای است که هر روز میان آدمها شکل میگیرد.
وقتی وحدت از کتابها به زندگی میآید
حجتالاسلام محسن ملک در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ضرورت نگاه واقعبینانه به مفهوم وحدت اسلامی اظهار کرد: وحدت زمانی ماندگار میشود که مردم آن را در زندگی خود تجربه کنند و احساس کنند که دیگری، با وجود تفاوت در مذهب و نگاه، بخشی از جامعه و در کنار آنهاست.
وی افزود: نباید وحدت را تنها به برگزاری برنامهها و مناسبتها محدود کرد؛ مهم این است که احترام متقابل و برادری در رفتار اجتماعی مردم وجود داشته باشد.
حجتالاسلام ملک با اشاره به شرایط اجتماعی خارگ تصریح کرد: مردم این جزیره تجربه ارزشمندی از زندگی مشترک دارند و همین تجربه میتواند الگویی برای نشان دادن ظرفیت جامعه اسلامی در کنار هم بودن باشد.
«ما اینجا با هم بزرگ شدیم»
محمد رضای از بومیان اهل سنت خارگ، وحدت را نه یک مفهوم سیاسی، بلکه بخشی از خاطرات زندگی خود دانست و به خبرنگار مهر گفت: برای ما در خارگ، شیعه و سنی بودن هیچوقت به این معنا نبوده که همدیگر را جدا ببینیم. ما با هم بزرگ شدیم، همسایه بودیم، در مدرسه کنار هم نشستیم و در شادی و سختی کنار هم بودیم.
رضایی ادامه داد: آن چیزی که مردم خارگ را به هم نزدیک کرده، فقط اشتراکات مذهبی نیست؛ سالها زندگی در یک جزیره و تجربه شرایط مشترک باعث شده مردم بیشتر از هر چیز، خودشان را عضو یک جامعه بدانند.
این بومی اهل سنت خارگ تأکید کرد: اگر قرار باشد آینده خارگ را بسازیم، باید همین نگاه را حفظ کنیم؛ اختلاف نظر ممکن است باشد، اما نباید اجازه بدهیم اختلاف، جای برادری را بگیرد.
وحدت؛ چیزی فراتر از یک مراسم
در سوی دیگر، محمد محمدی، از بومیان اهل تشیع خارگ، معتقد است وحدت در جزیره زمانی دیده میشود که مردم در موقعیتهای واقعی زندگی کنار هم قرار میگیرند.
وی افزود: خارگ خانه همه ماست. وقتی اتفاقی برای جزیره میافتد، دیگر کسی نمیپرسد چه کسی شیعه است و چه کسی اهل سنت؛ همه کنار هم هستیم.
محمدی با اشاره به سابقه مردم خارگ در دوران دفاع مقدس و سالهای دشوار این جزیره میافزاید: مردم خارگ بارها نشان دادهاند که در شرایط سخت، آنچه اهمیت دارد، تعلق به خاک و جامعه و احساس مسئولیت نسبت به یکدیگر است.
وی تأکید میکند: نسل جدید باید بداند که این همدلی به راحتی به وجود نیامده است. این یک سرمایه اجتماعی است که باید حفظ شود.
وحدت از نگاه امام جمعه اهل سنت خارگ
شیخ احمدرضا کنعانی، امام جمعه اهل سنت خارگ نیز در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: یکی از مهمترین ویژگیهای جامعه این جزیره، تجربه عملی همزیستی میان مذاهب است.
وی اظهار کرد: وحدت نباید فقط در ایام خاص مورد توجه قرار گیرد. اگر وحدت را به یک رفتار مستمر اجتماعی تبدیل کنیم، بسیاری از مشکلات و زمینههای اختلاف از بین خواهد رفت.
کنعانی افزود: مردم خارگ در طول سالهای گذشته نشان دادهاند که میتوانند با حفظ اعتقادات و هویت مذهبی خود، در کنار یکدیگر زندگی کنند و برای منافع مشترک جامعه تلاش داشته باشند.
وی خاطرنشان کرد: امروز بیش از هر چیز باید روی نقاط مشترک مسلمانان تمرکز کرد و اجازه نداد اختلافات، سرمایه بزرگ برادری و همدلی را تحت تأثیر قرار دهد.
خارگ؛ یک تجربه کوچک با معنایی بزرگ
شاید خارگ روی نقشه، جزیرهای کوچک در پهنه خلیج فارس باشد، اما تجربه اجتماعی مردم آن حرف بزرگی برای جامعه اسلامی دارد؛ اینکه برای ساختن «امت»، همیشه نیاز به شعارهای بزرگ نیست.
گاهی امت، از یک همسایگی قدیمی شروع میشود؛ از مدرسهای که بچههای شیعه و اهل سنت کنار هم درس خواندهاند، از سفرههایی که در مناسبتهای مختلف کنار هم پهن شده، از روزهایی که مردم فارغ از مذهب، برای نجات و آبادانی جزیره در کنار هم ایستادهاند.
در خارگ، وحدت بیش از آنکه یک پروژه باشد، یک تجربه زیسته است؛ تجربه مردمی که فهمیدهاند میتوان متفاوت بود، اما جدا نبود و شاید معنای واقعی «امت» همین باشد؛ یک جامعه با تفاوتهایش، اما با مقصدی مشترک.
نظر شما