دستاورد پژوهشگران دانشگاه تهران در ارزیابی منافذ سنگ‌های کربناته

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از دانشگاه تهران، پژوهشگران دانشگاه تهران با تلفیق رویکردهای مهندسی نفت مرسوم و تحلیل‌های ویژه مغزه(Special Core Analysis) با فناوری‌های پیشرفته تصویربرداری توموگرافی کامپیوتری(CT Scan) و میکروسکوپ الکترونی پویشی(SEM)، مدل‌سازی‌های زمین‌شناختی و بهینه‌سازی استراتژی‌های توسعه مخازن را بهبود بخشیدند.

این پژوهش حاصل تلاش مشترک حمزه مهرابی، عضو هیئت علمی دانشکدگان علوم، سپیده درویشی، دانشجوی دکتری دانشگاه تهران و الهام طالبی، محقق دانشگاه تهران است که به یکی از چالش‌برانگیزترین ابعاد توصیف مخازن نفت و گاز پرداخته است.

مهرابی در خصوص این پژوهش گفت: «شناسایی ساختار پیچیده منافذ در مخازن کربناته به دلیل پدیده «ناهمگونی چندمقیاسی» همواره یکی از موانع اصلی در برابر مهندسان نفت و زمین‌شناسان بوده است. در روش‌های سنتی و مرسوم پتروفیزیکی، هندسه و اندازه منافذ معمولاً به صورت غیرمستقیم تخمین زده می‌شود که همین امر پیش‌بینی دقیق رفتار سیالات در مخزن را با خطاهایی همراه می‌سازد. از سوی دیگر، سنگ‌های کربناته سازند سروک در حوضه رسوبی زاگرس (واقع در دشت آبادان)، با برخورداری از رخساره‌های گوناگون و فرآیندهای دیاژنتیکی پیچیده از جمله تراکم و انحلال، نمونه‌ای بارز از این پیچیدگی‌ها به شمار می‌روند».

وی افزود: «برای غلبه بر این محدودیت‌ها، موفق شدیم یک چهارچوب و روش کار (Workflow) جامع و نوین را توسعه دهیم. در این پژوهش، رویکردهای مهندسی نفت مرسوم و تحلیل‌های ویژه مغزه (Special Core Analysis) با فناوری‌های پیشرفته تصویربرداری توموگرافی کامپیوتری (CT Scan) و میکروسکوپ الکترونی پویشی (SEM) به شکلی دقیق تلفیق شده‌اند». مهرابی تاکید کرد: «مقایسه کمّی میان رخساره‌های منافذ، واحدهای هیدرولیکی، کلاس‌های اندازه منافذ و انواع سنگ‌های مبتنی بر CT نشان داد که نوع سنگ‌های دیجیتال به دست‌آمده، قوی‌ترین پیوند را میان ویژگی‌های میکروسکوپی سنگ، هندسه منافذ و رفتار جریان سیال برقرار می‌کنند. ریشه‌یابی زمین‌شناختی این سنگ‌ها نشان می‌دهد که ساختار منافذ از سنگ‌های گلی متراکم و ریزمنافذ تا گرینستون‌های دارای حفرات بزرگ (Vuggy) و شبکه‌های شکستگی چگونه تکامل یافته است».

وی در خصوص جنبه‌های کاربردی پژوهش خود گفت: «این پژوهش با پل‌زدن میان هندسه منافذ در مقیاس میکرو و رفتار جریان سیال در مقیاس ماکرو، مدل پیش‌بین و قابلی اتکایی برای ارزیابی ظرفیت ذخیره و پویایی جریان سیال در مخازن کربناته فراهم کرده است که می‌توان از آن برای بهبود مدل‌سازی‌های زمین‌شناختی و بهینه‌سازی استراتژی‌های توسعه مخازن بهره جست».