آیت‌الله دری نجف‌آبادی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام درگفتگو با خبرنگار مهر، با گرامیداشت یاد و خاطره امام شهید و شهدای کشور، به‌ویژه شهدای مدرسه شجره طیبه میناب، شهدای لامرد و شهدای نیروهای دریایی، اظهار کرد: سیاست‌های کلی توسعه دریامحور از اقدامات مهم و ارزشمند در مسیر استفاده از ظرفیت‌های کشور است، اما تحقق اهداف آن به پیگیری جدی‌تر و تبدیل سیاست‌ها به اقدامات عملیاتی در میدان نیاز دارد.
ضرورت تدوین طرح جامع توسعه دریامحور و تعیین مأموریت مناطق ساحلی
دری نجف‌آبادی با اشاره به سیاست‌های کلی توسعه دریامحور که در سال ۱۴۰۲ ابلاغ شد، به‌ویژه بند چهارم این سیاست‌ها، اظهار کرد: تدوین طرح جامع توسعه دریامحور با پهنه‌بندی دریا، کرانه و پس‌کرانه و تعیین سهم و جغرافیای جمعیت، تجارت، صنعت، کشاورزی و گردشگری، از الزامات اساسی این سیاست‌هاست.
وی افزود: در این برنامه باید ظرفیت‌های سواحل و جزایر جنوب کشور، به‌ویژه سواحل مکران، با تأکید بر هویت ایرانی ـ اسلامی مورد توجه قرار گیرد و برای هر منطقه، متناسب با مزیت‌های آن، مأموریت و برنامه توسعه‌ای مشخص تعریف شود.
ضرورت استفاده از ظرفیت‌های قانونی برای اجرای سیاست‌های دریامحور
این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به ماده ۱۱۹ قانون برنامه هفتم گفت: در این ماده، دولت به تدوین برنامه تحقق سیاست‌های کلی توسعه دریامحور و افزایش سهم کشور در حمل‌ونقل دریایی و ترانزیت مکلف شده است. این ظرفیت قانونی باید به‌صورت جدی مورد استفاده قرار گیرد و به برنامه‌های اجرایی روشن و قابل ارزیابی منجر شود.
وی تأکید کرد: تدوین برنامه‌های کلان و تعیین تکلیف دستگاه‌ها کافی نیست؛ دولت باید مشخص کند هر دستگاه چه مسئولیتی دارد، چه میزان سرمایه‌گذاری انجام خواهد شد و چه نتایجی در چه بازه زمانی باید حاصل شود.
فاصله میان ظرفیت‌های دریایی کشور و میزان بهره‌برداری از آنها
دری نجف‌آبادی با انتقاد از فاصله میان ظرفیت‌های موجود و میزان بهره‌برداری از آنها، گفت: پرسش اساسی این است که چرا با وجود چنین موقعیت جغرافیایی و مزیت‌های گسترده‌ای، اقتصاد دریامحور کشور متناسب با ظرفیت‌های موجود توسعه نیافته است.
وی با تأکید بر ضرورت تعیین مسئولیت‌های مشخص برای دستگاه‌های اجرایی اظهار کرد: توسعه دریامحور باید در اولویت‌های اصلی رئیس‌جمهور قرار گیرد و وزارتخانه‌های مرتبط و استانداران استان‌های ساحلی نیز در برابر اجرای برنامه‌ها پاسخ‌گو باشند.
وی افزود: سازمان‌های مسئول، به‌ویژه دستگاه‌های فعال در حوزه نفت و گاز، پتروشیمی، صنعت، حمل‌ونقل و برنامه‌ریزی، باید سهم خود را در تحقق این سیاست‌ها مشخص کنند. همچنین لازم است در سطح ملی و استانی، تقسیم کار روشنی صورت گیرد و برنامه‌های اجرایی متناسب با ظرفیت‌های هر منطقه تدوین شود.
توسعه دریامحور نیازمند مدیریت مؤثر، تأمین منابع مالی و مشارکت عمومی است
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به ضرورت فرهنگ‌سازی و جلب مشارکت عمومی خاطرنشان کرد: توسعه دریامحور تنها با تشکیل شوراها یا ایجاد ساختارهای اداری جدید محقق نمی‌شود؛ این موضوع به مدیریت مؤثر، استفاده از نیروهای توانمند، تأمین منابع مالی و پیگیری مستمر نیاز دارد.
دری نجف‌آبادی در بخش دیگری از سخنان خود بر نقش مجمع تشخیص مصلحت نظام و هیئت عالی نظارت در پیگیری اجرای سیاست‌های کلی تأکید کرد و خواستار بررسی جدی‌تر عملکرد دستگاه‌های مسئول در این حوزه شد.
ضرورت ارزیابی عملکرد دستگاه‌ها در اجرای سیاست‌های کلی توسعه دریامحور
وی گفت: لازم است دستگاه‌های اجرایی، برنامه‌های خود را به‌صورت شفاف ارائه کنند و میزان اقدامات انجام‌شده، سرمایه‌گذاری‌های صورت‌گرفته و برنامه‌های پیشرو مشخص باشد. همچنین باید معلوم شود هر دستگاه چه اقداماتی را انجام داده و برای رفع موانع موجود چه برنامه‌ای دارد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی مناطق ساحلی تأکید کرد: سرمایه‌گذاری در این مناطق باید به ایجاد اشتغال، افزایش تولید، توسعه حمل‌ونقل و رشد اقتصادی منجر شود. بر اساس سیاست‌های کلی توسعه دریامحور، هدف آن است که نرخ رشد اقتصادی فعالیت‌های دریامحور طی یک دوره ده‌ساله، همواره دست‌کم دو برابر نرخ رشد اقتصادی کشور باشد.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در پایان، با تأکید بر ضرورت پیگیری مستمر اجرای این سیاست‌ها، خواستار ارائه گزارش‌های روشن از عملکرد دولت و دستگاه‌های مسئول شد و بر لزوم تبدیل ظرفیت‌های گسترده دریایی کشور به فرصت‌های واقعی تولید، تجارت، اشتغال و توسعه اقتصادی تأکید کرد.
ظرفیت‌های راهبردی خلیج فارس، دریای عمان و جزایر ایرانی
وی با اشاره به اهمیت راهبردی خلیج فارس، دریای عمان، تنگه هرمز، اقیانوس هند و جزایر ایرانی افزود: تحولات و حوادث دو سال اخیر، اهمیت موقعیت جغرافیایی ایران و ظرفیت‌های گسترده دریایی کشور را بیش از گذشته آشکار کرده است. این ظرفیت‌ها باید در برنامه‌ریزی‌های کلان اقتصادی، تجاری، صنعتی و امنیتی کشور مورد توجه قرار گیرد.
توسعه دریامحور باید سواحل، جزایر، فراساحل و پس‌کرانه‌ها را در بر گیرد
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با تأکید بر اینکه توسعه دریامحور نباید صرفاً به محدوده ساحلی محدود شود، گفت: سواحل، جزایر، دریا، فراساحل و پس‌کرانه‌ها باید در قالب یک مجموعه به‌هم‌پیوسته دیده شوند. برنامه‌ریزی برای توسعه این مناطق باید ظرفیت‌های اقتصادی و جغرافیایی مناطق ساحلی و عمق سرزمینی کشور را نیز در بر گیرد.
دری نجف‌آبادی با اشاره به زمینه‌های مختلف فعالیت اقتصادی در دریا تصریح کرد: حمل‌ونقل دریایی، تجارت، انرژی، نفت و گاز، صید و شیلات، گردشگری، اشتغال، صنایع دریایی و سرمایه‌گذاری در سواحل و پس‌کرانه‌ها، از جمله ظرفیت‌هایی هستند که باید به‌صورت هماهنگ مورد بهره‌برداری قرار گیرند.
لزوم بهره‌گیری از تجربه کشورهای منطقه در توسعه اقتصاد دریامحور
وی با اشاره به تجربه کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، از جمله قطر، بحرین و امارات متحده عربی، اظهار کرد: برخی از این کشورها با وجود برخورداری از وسعت سرزمینی محدودتر، از موقعیت دریایی خود برای توسعه تجارت، حمل‌ونقل و فعالیت‌های اقتصادی استفاده کرده‌اند. ایران نیز با برخورداری از سواحل گسترده، جزایر متعدد و دسترسی به آب‌های آزاد، ظرفیت‌های قابل توجهی برای توسعه اقتصادی دارد که باید به‌طور مؤثر از آنها استفاده کند.
وی جزایر ایرانی در خلیج فارس و تنگه هرمز، از جمله هرمز، کیش، خارک و لاوان، را از ظرفیت‌های مهم کشور دانست و بر ضرورت بهره‌گیری از توان اقتصادی و راهبردی این مناطق تأکید کرد.
سواحل شمالی و جنوبی کشور ظرفیت گسترده‌ای برای سرمایه‌گذاری دارند
این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: مناطق ساحلی جنوب کشور، از خوزستان و بوشهر تا هرمزگان و سیستان و بلوچستان، ظرفیت‌های گسترده‌ای برای توسعه صنایع، تجارت، حمل‌ونقل و سرمایه‌گذاری دارند. در شمال کشور نیز سواحل دریای خزر و مناطق مرتبط با آن می‌توانند نقش مهمی در توسعه اقتصادی و ارتباطات تجاری ایفا کنند.
استقرار صنایع در مناطق ساحلی و جلوگیری از انتقال غیرضروری مواد اولیه
دری نجف‌آبادی با اشاره به ضرورت توسعه صنایع در مجاورت سواحل گفت: باید از انتقال غیرضروری منابع و مواد اولیه به مناطق دور از محل تولید پرهیز کرد و در مقابل، با ایجاد زیرساخت‌های لازم در مناطق ساحلی، زمینه فرآوری مواد اولیه، توسعه صنایع و صادرات محصولات را فراهم آورد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های کشور در حوزه نفت، گاز، پتروشیمی و صنایع معدنی افزود: می‌توان با برنامه‌ریزی مناسب، بخشی از صنایع انرژی‌بر و صادرات‌محور را در مناطق ساحلی مستقر کرد تا علاوه بر تأمین نیازهای داخلی، امکان صادرات محصولات نیز افزایش یابد.
ضرورت تقویت صنایع کشتی‌سازی و افزایش سهم ایران در تجارت بین‌المللی
وی با اشاره به تجربه توسعه صنعت کشتی‌سازی در ایران و مقایسه آن با کشورهای پیشرو در این صنعت، بر ضرورت تقویت سرمایه‌گذاری، انتقال فناوری و افزایش توان تولید داخلی تأکید کرد و گفت: کشور باید از ظرفیت‌های موجود برای توسعه صنایع دریایی و افزایش سهم خود در حمل‌ونقل و تجارت بین‌المللی استفاده کند.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام همچنین بر اهمیت پیوند دادن ظرفیت‌های دریایی کشور با شبکه‌های حمل‌ونقل منطقه‌ای و بین‌المللی تأکید کرد و توسعه بنادر، اسکله‌ها، صنایع ساحلی و مسیرهای ترانزیتی را از الزامات تحقق اقتصاد دریامحور دانست.
نظر شما