به گزارش خبرنگار مهر، واگذاری نیروگاهها و شرکتهای توزیع یکی از برنامههای جدی وزارت نیرو برای خصوصیسازی صنعت برق کشور است و امسال در تداوم این برنامهها، قرار بر این است که تعدادی از شرکتهای توزیع و نیروگاههای کشور واگذار شوند. بهمن الهمرادی، مشاور مدیرعامل توانیر در امور خصوصیسازی در این رابطه از واگذاری 4 شرکت توزیع و 36 نیروگاه خبرداد.
• در حال حاضر وضعیت به لحاظ خصوصیسازی نیروگاهها به چه صورت است و آیا، محرکهای جدیدی برای حضور بخشخصوصی در به عهده گرفتن مسئولیت نیروگاهها از سوی دولت در نظر گرفته شده است؟
• هدف وزارت نیرو این است که در سال 90، بتواند روند خصوصیسازی صنعت برق را سرعت بخشیده و نیروگاههای بیشتری را خصوصی کند. به علاوه اینکه در گام بعدی نیز، واگذاری شرکتهای توزیع در دستور کار قرار دارد که بر این اساس، هم اکنون مراحل آمادهسازی این شرکتها در حال انجام است؛ این در شرایطی است که وزارت نیرو متعهد است که امسال حداقل، 11 شرکت توزیع را واگذار کند که با توجه به موانع موجود به نظر میرسد که در نیمه دوم سال بتوان 3 تا 4 شرکت توزیع را واگذار کرد.
• موانع بر سر راه خصوصیسازی شرکتهای توزیع چیست؟
• واقعیت این است که کار در واگذاری شرکتهای توزیع سخت است و مراحل پیچیدهای را دارد. اما در مورد نیروگاهها نیز باید گفت که 36 نیروگاه به تازگی برای واگذاری در حال آمادهسازی هستند که برخی از آنها البته در گذشته به سازمان خصوصیسازی معرفی شدهاند و در حال تجدید ارزیابی آنها هستیم. برخی دیگر نیز در فهرست واگذاری قرار گرفتهاند که از کارشناسان رسمی دادگستری و نیز کارشناسان خبره وزارت نیرو کمک گرفته و کار در حال انجام است تا در مراحل بعدی بتوان، این نیروگاهها را نیز واگذار کرد.
• در مجموع این 36 نیروگاه چه ظرفیتی دارد و شامل کدام نیروگاهها هستند؟
• ظرفیت نیروگاههای در حال واگذاری 27 هزار مگاوات به ارزش تقریبی 190 هزار میلیارد ریال است که نیروگاههایی همچون سنندج، سهند، پرند، ارومیه، سبلان، جهرم، چابهار، شهیدکاوه، زاگرس، سلطانیه، سمنان، نیشابور، شریعتی یزد، کازرون، شهید زنبق، صوفیان، قائن، هسا، کنگان، شهید مفتح، زرند، اسلامآباد، منتظرقائم، دماوند، شیروان، سبز منجیل، آبادان را در بر میگیرد.
• در سال 90 وضعیت واگذاریها به چه صورت است؟
• در سال 90 نیروگاه شهید منتظری اصفهان واگذار شد و همانطور که میدانید در سال گذشته نیز 5 نیروگاه به بخشخصوصی واگذار شدند.
• سازمان خصوصیسازی نیز به تازگی اعلام کرده که واگذاری نیروگاهها را در دستور کار جدی قرار داده است. آیا مذاکرات جدیدی با سازمان خصوصیسازی داشتهاید؟ از چه زمانی میتوان قول داد که فرآیند واگذاری نیروگاهها در سال جاری کلید میخورد؟
• همکنون به دلیل شرایط خاصی که در واگذاری نیروگاهها بوجود آمده، کار سخت شده است. واقعیت این است که وزارت نیرو میخواهد ظرفیت بخش خصوصی را افزایش یابد؛ چراکه با اعتبارات دولتی نمیتوان صنعت برق را به میزان لازم توسعه داد، بنابراین باید کار را با کمک از بخشخصوصی سامان داد. از جمله موارد مذاکره وزارت نیرو با سازمان خصوصیسازی این است که مطابق با ماده 35 قانون بودجه سال 90 کل کشور، این اجازه به وزارت نیرو داده شود که بتواند بدهی و صورتهای مالی پیمانکاران صنعت برق را در قالب واگذاری نیروگاهها، بپردازد. علاوه بر این رد دیون بدهیهای دولت، دیون وزارت نیرو به پیمانکاران نیز پرداخت شود؛ به این معنا که بدهی را در قالب فروش نیروگاه تهاتر کنیم.
• بخشخصوصی میتواند برای خرید نیروگاهها از تسهیلات صندوق توسعه ملی استفاده کند؟
• تاکنون تصمیم خاصی در این رابطه گرفته نشده است.
• هم اکنون وضعیت نیروگاههای خصوصی شده به چه صورت است، آیا بخشخصوصی توانسته آن طور که وزارت نیرو میخواهد نیروگاهها را در مدار بهرهبرداری نگاه دارد؟
• از نظر نگهداری نیروگاه از سوی بخشخصوصی مشکلی نیست و هم اکنون نیروگاههایی که به این بخش واگذار شدهاند، مشکل فنی ندارند؛ بلکه موضوع اصلی که چالش پیش روی بخشخصوصی است، عدم پرداخت به موقع صورتحسابهای فروش انرژی آنها از سوی وزارت نیرو است که متاسفانه به علت کمبود نقدینگی که وزارت نیرو در سال جاری دارد، این مساله بروز کرده و اثر منفی در فعالیت بخشخصوصی به جای گذاشته است. در واقع، زمانیکه یک نیروگاه واگذار شد و بخشخصوصی مسئولیت آن را به عهده گرفت و انرژی تولید شده را به شبکه داد، باید وزارت نیرو پول فروش انرژی را به او بپردازد؛ اما متاسفانه هم اکنون این طور نیست و نگران این هستیم که این شیوه پرداخت، در روند واگذاری نیروگاهها در آینده، اثر منفی بگذارد.
• تولید برق از سوی بخشخصوصی در این نیروگاهها کاهش یافته است؟
• موضوع هم اکنون کاهش تولید نیست، بلکه بخشخصوصی نیروگاه را با چنگ و دندان نگاه داشته و کار میکند؛ بنابراین تولید کاهش نیافته است؛ ولی تعهداتی که در قبال پرداخت انرژی از سوی وزارت نیرو انباشته شده است، چالشی است که روند واگذاریها را کند کرده است.
• وزارت نیرو برق را تضمینی خریداری میکند؟
• بله. برق تولیدی نیروگاهها مطابق قراردادی که بخشخصوصی با شرکت مدیریت شبکه برق دارد، خریداری میشود.
• قیمت برق بسته به کیفیت متفاوت است؟
• بله. بسته به راندمان نیروگاه برای تولید برق، قیمت متفاوت است. به این معنا که قیمت بر اساس راندمان، ساعت تولید در پیک شبکه و ضریب آمادگی نرخ متفاوتی دارد.
• آیا خصوصیسازی باعث افزایش راندمان شده است؟
• هم اکنون نیروگاهها با راندمان قبلی در حال کار کردن هستند؛ ولی بخش خصوصی در صدد افزایش راندمان است. البته تغییرات راندمان به سرعت و به راحتی امکانپذیر نیست؛ ولی در حال مذاکره با بخشخصوصی برای افزایش راندمان هستیم و هدفی که دنبال میشود این است که بخشخصوصی سودآوری و کیفیت را بالا برد و به این ترتیب، برق را با نرخ بالاتری به دولت بفروشد.
• وضعیت سوخترسانی به نیروگاهها به چه صورت است؟
• هماکنون تامین سوخت از طرف شرکت توانیر انجام میپذیرد و با توجه به اینکه قرارداد به صورت ECA بسته میشود، خریداران نیروگاه بابت سوخت هزینهای پرداخت نمیکنند.
• از دیدگاه شما مهمترین چالشی که پیش روی بخشخصوصی در تولید برق است، چیست؟
• مساله مهم این است که هزینه نگهداری نیروگاهها بالا است و در نتیجه، سرمایهگذاری عمدهای را میطلبد که این میزان سرمایهگذاری از عهده بسیاری افراد برنمیآید. دغدغه وزارت نیرو نیز این است که 36 نیروگاه را واگذار کند که البته سپردن امور آن به بخشخصوصی، حجم بالایی نزدیک 190 هزار میلیارد ریال از سرمایهگذاری را طلب میکند. این دغدغه بزرگی است؛ ضمن اینکه بخشخصوصی باید وارد کار شود. البته به نظر میرسد که اگر نیروگاهها واگذار شوند، عدم تامین نقدینگی، خود دغدغه مهمی است که مسیر خصوصیسازی را کند کرده است؛ چراکه وقتی بخشخصوصی نیروگاه را با سرمایه کلان خریداری میکند، منتظر بازدهی است؛ درحالیکه گاهی به دلیل کمبود نقدینگی تعهدات به موقع پرداخت نمیشود. البته در چنین وضعیتی خریداران نیز بعد از تحویل نیروگاه به سازمان خصوصیسازی تعهد دارند که اقساط خود را به موقع بپردازند؛ چراکه سرمایهگذاران نیروگاهها را معمولا به صورت اقساط از سازمان خصوصیسازی خریداری میکنند و باید در دوره زمانی خاصی بازپرداخت اقساط را صورت دهند. در نتیجه وقتی به لحاظ دریافت مبلغ فروش انرژی از وزارت نیرو مشکل دارند، نمیتوانند بدهی خود به سازمان خصوصیسازی را نیز جبران کنند و این دغدغه بزرگی است که هم اکنون پیش رو داریم؛ که البته موضوع در دست بررسی است ولی تاکنون نتیجهای دریافت نشده است.
*تهاتر بدهی با طلب سرمایهگذاران از وزارت نیرو؟
• بله ولی تاکنون این امر به نتیجه نرسیده است.
• اگر اقساط را به موقع پرداخت نکنند، باید به سازمان خصوصیسازی جریمه بپردازند؟
• بله باید جریمه بپردازند و این، مورد گلایه بخشخصوصی است. سازمان خصوصیسازی این شرایط را دارد و این موضوع، موجب نارضایتی بخشخصوصی است که چرا در حالیکه وزارت نیرو مبلغ فروش انرژی را نمیدهد، باید خسارت به سازمان خصوصیسازی پرداخت شود.
• حجم بدهی نیروگاههایی که خصوصی شدهاند به سیستم بانکی چقدر است؟
• حدود 25 تا 30 درصد، مبلغ فروش انرژی تاکنون به بخشخصوصی پرداخت شده است. به همین نسبت هم بدهی معوق وجود دارد.
• شرایط خرید تضمینی برق نسبت به سال قبل تغییر داشته است؟
• خیر. قیمتها همچون سال گذشته است.
• برنامهای برای افزایش آن نیست؟
• خیر. اگر قیمت انرژی در سال جدید تعیین شود، باید قیمت خرید تضمینی برق نیز متعاقب آن، افزایش یابد.
* با توجه به اینکه نیروگاههای تولید پراکنده، به سرمایهگذاری کمتری نیاز دارند، آیا به این نسبت استقبال بخشخصوصی هم نسبت به خرید و احداث نیروگاههای بزرگ افزایش یافته است؟
• رغبت بخشخصوصی برای احداث نیروگاههای تولیدپراکنده بیشتر از احداث نیروگاههای بزرگ است؛ چراکه این نیروگاهها در سراسر کشور توزیع و جانمایی میشوند و محدودیتی به این لحاظ وجود ندارد، ضمن اینکه حجم پایین سرمایهگذاری را نیز میطلبند. البته برخی متقاضیان در دریافت مجوزها و اتصال به شبکه مشکلاتی دارند، ولی به هرحال این بخش نوپا است و نیاز به حمایت بیشتر دولت را دارد.
• خود شما به عنوان یک سرمایهگذار در نیروگاهها وارد این عرصه شده بودید، انتخابتان احداث نیروگاه تولید پراکنده بود یا نیروگاه بزرگ را انتخاب میکردید؟ کدامیک صرفه اقتصادی دارد؟
• اگر سرمایهگذاری قصد سرمایهگذاری کلان داشته باشد، به طور قطع احداث یا خرید نیروگاههای بزرگ مقرون به صرفه هستند و به نسبت سرمایه، بازدهی بیشتری دارند؛ چراکه میتوان بر اساس شرایط واگذاری، تنها 15 تا 20 درصد نرخ نیروگاه را به صورت نقد و مابقی را اقساط پرداخت کرد. البته برنامههایی نیز در دست است که بتوان مجوز صادرات برق از سوی این نیروگاهها را صادر کرد. این موضوع، انگیزه مناسبی برای بخشخصوصی برای سرمایهگذاری با رغبت بیشتری را دارد. اما از سوی دیگر، احداث نیروگاههای تولید پراکنده نیز مزایای خاص خود را دارند. در مقاطعی که سرمایهگذار قصد دارد که با سرمایهگذاری پایین وارد گود تولید برق شود، احداث نیروگاههای تولید پراکنده برق مزیت ویژهای است.
* با توجه به مشوق صادراتی که فرموید، اولویت تولید نیروگاه تامین برق داخلی است؟
• بله. باید اولویت با تامین نیاز داخلی باشد، البته اگر مازاد بر نیازی وجود داشته باشد، صادرات انجام خواهد شد.
• سند نیروگاه به اسم خریدار است؟
• بله. انتقال واگذاری نیروگاه به صورت انتقال دارایی است؛ یعنی وقتی که خریداری نیروگاه را خریداری میکند، سند آن نیروگاه به اسم خریدار زده میشود و تا تسویه کامل بدهی سند در رهن سازمان خصوصیسازی است.
• با توجه به انتقال سند، آیا صاحب نیروگاه حق تغییر کاربری زمینهای اطراف نیروگاه را دارد؟
• در شرایط قراردادی لحاظ شده است که کاربری زمین مربوط به نیروگاه است و کاربردی دیگری نمیتواند داشته باشد؛ ولی از لحاظ سندی، مالکیت برای خریدار است و زمینهای اطراف نیروگاه جهت طرحهای توسعه و آینده نیز در نظر گرفته شده است.
---------
گفتگو از محبوبه فکوری
نظر شما