زنجان شهری با تاریخی غنی و پربار/ مردان نمکی شخصیت هایی مرموز

زنجان - خبرگزاری مهر: شهر زنجان از جمله شهرهای تاریخی کشور محسوب می شود که به لحاظ قرار گرفتن در مسیر تردد مرکز به شمالغرب و غرب کشور قرار دارد این موقعیت موجب شده شهر زنجان در مسیر تحولات مختلف سیاسی و اجتماعی از وجود آثار و ابنیه تاریخی متعدد برخوردار باشد.

به گزارش  خبرنگار مهر، تاریخ بنای شهر زنجان را با سلطنت اردشیر بابكان دانسته اند و در آن زمان، آن را شهین، یعنی منسوب به شاه می نامیده اند. این نام طی قرون و اعصار به زنگان و سپس به زنجان تبدیل شده است. در قرون چهارم و پنجم هجری قمری، زنجان به علت داشتن چراگاههای وسیع، مورد توجه قبیله های ترك نژاد قرار گرفت و قبیله های گوناگون ترك در زنجان و نواحی مختلف آن، به ویژه در چمن سلطانیه، مسكن گزیدند. درحمله مغول، شهر زنجان و آبادی های اطراف آن آسیب فراوان دید.

 سپس ایلخانان مغول به این شهر توجه فراوان نشان دادند، مخصوصاً سلطان محمد خدابنده در توسعه این ناحیه كوشید. این شهر در سده های بعد نیز شاهد حوادث و رویدادهای اجتماعی، سیاسی و مذهبی نظیر شورش علی محمد باب، مبارزات ملوك الطوایفی، نهضت مشروطیت، تاخت و تاز فئودالها، درگیری دموكرات های آذربایجان و .... بوده است.

 عمارت ذوالفقاری

عمارت ذوالفقاری در یکی از محلات قدیمی شهر زنجان موسوم به محلة "دالان آلتی"در ضلع شمالی سبزه میدان و مسجد جامع قرار دارد. این بنا ساختمان مسکونی و اداری حکمران زنجان بوده و از مجموعه بناهای اندرونی و بیرونی و بخشهای مختلفی تشکیل یافته بود. از این مجموعه در حال حاضر فقط عمارت بیرونی باقی مانده که به نام "عمارت محمود خان ذوالفقاری"معروف است. بنا به روایاتی این خانه توسط سردار اسعدالدوله (پدر محمود خان) دراواخر حکومت قاجار بنا شده و پس از وی محمودخان در آن اقامت داشته است. درگذشته این بخش از شهر زنجان محله­ اعیان نشین بوده و مجموعه بناهایی در سبک و الگویی همسان همچون خانه وزیری، خانه خدیوی، عمارت دارایی و... در این محل ساخته شده بود.

جریان توسعه و تعریض خیابان طالقانی دیوار و سردر ورودی بنا بطور کامل تخریب گردید. در سالهای اخیر نیزبا اجرای طرحهای عمران شهری، آسیب زیادی به بنا وارد آمده است. از جمله با احداث خیابان زینبیه و عبور آن از داخل حیاط عمارت، قسمتی از عرصه بنا از بین رفت و بخش عمده دیگر به پارك تبدیل شد.

در سال 1379 میراث فرهنگی استان زنجان تصمیم به حفاظت و مرمت عمارت ذوالفقاری گرفت و در این راستا بنای مذکور در چندین مرحله مرمت و باز سازی گردید. با انتقال مجموعه آثار بدست آمده از معدن نمک چهر آباد در سال1386 موزه موقت مومیایی­ها در این مکان بوجود آمد و در سال 1388 اولین موزه باستانشناسي استان زنجان در عمارت ذوالفقاری افتتاح شد.

این بنا در تاریخ 25/12/75به شماره 1852 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

مردان نمــكي

پيش از كاوش­هاي دو فصل 83 و 84 در معدن نمك چهر آباد براساس يافته­ هاي سال 72 تصور بر اين بود كه معدن، محل كشته شدن شاهزاده ساساني و يا نماينده هيئت حاكمه اقوام سكايي در سده 8 پيش از ميلاد بوده است. اما با كاوش­هاي دو فصل اخير مشخص گرديد كه همه موميايي­هاي مكشوفه از معدن كارگران و معدن كاراني بودند كه در نتيجه ريزش معدن و فرو ريختن ديواره­ ها و سقف و تونل­ها كشته و مدفون شده ­اند. طبق كاوش­هاي انجام يافته همچنين مشخص شد كه معدن از حدود نيمه هزاره اول شناسايي شده است. براساس آزمايشات ساليابي كربن 14 مشخص شد كه مرد نمكي 3، 4، 5، مربوط به دوره هخامنشي با قدمت حدود 2300 سال و مرد نمكي 1، 2، مربوط به دوره ساساني، با قدمت حدود 1500 تا 1700 سال قبل است. بنابراين با توجه به شواهد و مدارك موجود، ريزش تونل­هاي معدن چهر آباد، دست كم دوبار رخ داده است. نخستين بار در حدود 2300 سال پيش و به هنگام فعاليت معدن كاران بخش بزرگي از تونل­هاي معدن ريزش و در آن مردان نمكي 3، 4، 5 كشته شده­ اند و سپس با گذشت چندين قرن سال دوباره حادثه­ اي ديگر در معدن نمك رخ داده و در نتيجه آن مردان نمكي 1و2 نيز كشته و مدفون شده­ اند.

در حال حاضر به استثناي موميايي نمكي شماره 1 كه در موزه ملي كشور نگهداشته مي­ شود بقيه اجساد و اشياي بدست آمده از معدن چهرآباد در موزه ذوالفقاري زنجان در شرايط مطلوب، تحت نظارت كارشناسان مربوط نگهداري مي­ شوند.

 بنای تاریخی رختشویخانه زنجان

این بنا در مركز بافت تاریخی شهر و درمحلی معروف به باباجامال چوقوری ( گودال باباجمال ) ساخته شده است و از طریق كوچه فرهنگ به خیابان سعدی زنجان كه به فاصله یكصدمتر، و از سمت غربی آن می گذرد راه دارد درحال حاضر، این اثر منحصر به فرد تاریخی به موزه باستان شناسی و مردم شناسی تبدیل شده است و هر روز مورد بازدید مراجعه كنندگان قرار می گیرد. دراین محل، لباس های محلی و سنتی مردم مناطق مختلف ایران، هنرهای دستی و سنتی استان شامل چاروق، ملیله دوزی، معرق، ساخته های چوبی، فرش گلیم، چاقو، نمونه هایی از تولیدات كارگاه های كاشی سنتی، آجر وسفال سلطانیه، اشیای تاریخی و یافته های باستانی و میراث فرهنگی استان به معرض تماشای عموم گذاشته شده است.

 حصار شهر زنجان

قلعه زنجان از آثار دوران سلجوقی است كه در فتنه مغول قسمت اعظم آن تخریب شد. این حصار در دوره صفوی مجدداً منطبق بر مسیر دیوار قبلی بازسازی شده است. اندازه دور قلعه ۴۵۰۰ متر می باشد. غرض حصار درپی آن، ۲۵۰ سانتی متر و ارتفاع آن ۸ متر بوده است. این حصار با خشت هایی به ابعاد ۱۰×۵۰×۵۰ سانتی متر و ماده گل ساخته شده است. قلعه زنجان از طریق ۶ دروازه ورودی با روستاهای حوزه نفوذ زنجان و شهرهای هم جوار آن مرتبط بوده است.

 قلعه شمیران :درناحیه طارم علیای زنجان واقع است و قدمت آن به دوره پیش از اسلام برمی گردد.

قلعه سانسیر ( گور قلعه ) :در قسمت طارم علیای زنجان واقع شده و به دوره ساسانی و اسلامی تعلق دارد.

حمام قدیمی قیصریه :این حمام در بازار قیصریه زنجان قرار دارد و در دوره قاجاریه ساخته شده است.

حمام قدیمی حاجی داداش :درشهر زنجان و دربازار میوه فروشها قرار دارد و در دوره قاجاریه ساخته شده است.

پل میر بهاء الدین :این پل برروی رودخانه زنجان رود در دوره قاجاریه ساخته شده است.

بقعه امامزاده سید ابراهیم

بقعه امامزاده سید ابراهیم یكی از بقعه های معتبر شهر زنجان است. علمای دین در شجره نامه آن اختلاف نظر دارند. جمعی ایشان را ” ابراهیم بن موسی بن جعفر (ع) “ دانسته اند و جمعی دیگر , ایشان را ” ابراهیم بن محمد بن عبدالله بن الحسن بن العباس بن علی (ع) “ دانسته اند. بنای امامزاده در سال ۱۳۴۰ شمسی، منطبق بر بنای قدیمی نوسازی گردید. گنبد آن كه از نوع تك پوششه است، با واسطه چهار گوشواره بر جرزها استوار شده است و در حد فاصل گوشواره ها و گنبد، هشت نورگیر تعبیه شده است. از بناهای دیگر این مجموعه، مسجد اعظم در ضلع غربی آن است كه تجدید بنای آن، مرهون خدمات ارزنده روان شاد ” منصور محاوری “ است

رودخانه قزل اوزن

این رود یكی از مهم ترین رودخانه های ایران و شهرستان زنجان است، از كوههای استان كردستان سرچشمه می گیرد و از راه قشلاقات افشار در حومه خدابنده , وارد محدوده استان زنجان می شود. كناره های این رودخانه یكی از تفرجگاههای مهم استان محسوب می شود. هم جواری این رودخانه با جاده اصلی تهران تبریز، زمینه استفاده تفرجگاهی آن را افزایش داده است و كناره های آن، به طور پراكنده مورد بهره برداری تفریحی قرار می گیرند.

 چشمه معدنی وننق زنجان

این چشمه در حدود ۲۱ كیلومتری جاده زنجان ـ میانه و در دهكده وننق واقع شده است و راه آن ازمیان كشتزارها و تپه های متعدد می گذرد. چشمه بر بالای تپه ای كه ۲۰۰ متر ارتفاع دارد، قرار گرفته است. چشمه دو مظهر دارد: مظهر اول حوضچه ای كم عمق با طول دو متر و عرض یك متر و آبدهی ۷ لیتر در دقیقه، مظهر دوم یك حوضچه مربع شكل درابعاد ۵/۲ × ۵/۲ متر است و عمق آن در حدود یك متر است. آبدهی مظهر دوم حدود ۱۰ لیتر در دقیقه است. بررسی های به عمل آمده از آب دو چشمه نشان می دهد كه آب این چشمه، در ردیف آب های معدنی سولفاته كلسیك گرم است.

زنجان رود

این رودخانه كه در زنجان به رود چای نیز معروف است، از چمن سلطانیه و كوه های آق داغ سرچشمه می گیرد و پس از گذشتن از بخش حومه زنجان و اراضی چایپاره، همراه رودخانه های محلی كوچك، در نزدیكی رجین به قزل اوزن می پیوندد.

 غار خرمنه سر

غار خرمنه سر، در روستای شاه نشین و در بلندای كوه خرمنه سر واقع شده است. در این غار چاه های بسیار و دره های خطرناك و لغزنده ای وجود دارد، بنابراین برای بازدید از آن حتماً باید از وسایل غارنوردی و كوه نوردی استفاده كرد. برای رسیدن به دهانه غار، ابتدا از بستر رودخانه ای كه از كوه های شمالی شاه نشین سرچشمه می گیرد و از میان درختان سرسبز زیتون و انجیر باید گذشت و به سوی ارتفاعات شمالی پیش رفت تا در نزدیكی قله كوه خرمنه سر، دهانه مشبك و پنجره مانند وسیع غار را دید.

 غار گلجیك

این غار در ۳۵ كیلومتری جنوب غربی شهرستان زنجان، در ارتفاعات مشرف به روستای حاج آرش، از توابع شهرستان زنجان واقع شده است. این غار عظیم كه به طور طبیعی از فرسایش سنگ های آهكی موجود در آن به وجود آمده است، با داشتن آب و هوای مناسب، پناهگاه و مسكن انسان های دوران پیش از تاریخ بوده است.

مسجد جامع زنجان

مسجد و مدرسه جامع زنجان معروف به مسجد سید، درقلب بافت تاریخی و قدیمی شهر قرار گرفته است. این مسجد از ضلع غربی با بازار قیصریه, از ضلع شرقی از راه كوچه مسجد سید و از سمت شمال با خیابان شاه و سبزه میدان در ارتباط است. مجموعه مسجد و مدرسه سید توسط عبدالله میرزا دارا، پسر یازدهم فتحعلی شاه قاجار، در هنگام حكمرانی در زنجان و به سال ۱۲۴۲ هجری قمری احداث شده است.

کد خبر 2257265

برچسب‌ها

شهر خبر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 2 + 2 =