خبرگزاري "مهر" - گروه فرهنگ و ادب : هوشنگ جاويد در اين كتاب كه به بررسي موسيقي مذهبي در ايران مي پردازد ، سعي در اثبات اين موضوع دارد كه موسيقي در ايران زمين هيچ گاه بي آيين نبوده است .
آيين در اينجا به معني مراسم و مناسك ويژه اجراي هم روح باطني اين موسيقي است و هم كالبد ظاهري آن ، و به تعبير محمد رضا درويشي " آيين تبديل محتواي اسطوره اي به عمل " است .
در ايران به اين دليل كه كوچكترين جز از اجزاي زندگي مردم با نفايس و ظرايف هنري عجين شده و آميخته بوده است ؛ شهر رمضان المبارك و عيد روزه داران را نيز آييني شكوهمند و مراسمي به اين زيبايي و رنگارنگي پيداكرده است .
به گزارش "مهر"، براساس ديدگاه مولف كتاب : در يك جامعه سنتي مانند ايران كه نمودهاي فرهنگ سنتي به صورت شفاهي و سينه به سينه از نسلي به نسلي و از استادي به شاگردي منتقل مي شود ، در واقع حاملان و ناقلان نمودهاي سنتي در زمره صادق ترين و مطمئن ترين مستند سازان اين حوزه ها نيز به شمار مي آيند و جامعه سنتي خود به مثابه بزرگ ترين آرشيو براي نگهداري و حفاظت از عناصر فرهنگ سنتي خود عمل مي كنند .
در بخشي از مقدمه اين كتاب آمده است : تازماني كه پاي تلويزيون به ايران باز نشده بود مردم در ماه مبارك رمضان از همان آغاز ، رويت هلال ماه را با كوبيدن نقاره ، طبل و نواختن شيپور به اطلاع همه مي رساندند .
كودكان و نوجوانان هم در شب هاي ماه رمضان با خواندن ترانه هاي شاد "هوم باباي " و "الله رمضوني " نويد آمدن ماه رمضان را مي دادند .
يكي از مناسكي كه به صورت پررنگ حضور موسيقي در مناسك ماه رمضان را نشان مي دهد آيين رويت هلال است كه در اين كتب نيز به صورت مشروح در فرهنگ عاميانه مردم نواحي ايران بررسي شده است .
ايرانيان مسلمان بنا بر يك رسم كهن عادت كرده بودند كه يك تا سه روز پيش از رويت هلال ماه رمضان به پيشواز اين ماه بروند و با رفتن بر پشت بام ها با فرستادن صلوات و خواندن مناجات هاي آهنگين به اصطلاح براي ماه رمضان پيشخواني كنند .
اين گونه آوازهاي براي شروع پيشخواني ماه رمضان اغلب در چهارگاه اجرا مي شده و بهره اي از هنر چاووش خواني داشته است . در برخي از نقاط ايران به افرادي كه به كار پيشخواني مي پرداختند چاووش سحري مي گفتند و در شعر شاعران ايران نيز از آنان ياد شده است .
در بخش ديگري از كتاب درباره سحر خواني آمده است : افراد خوش صدا به حسب وظيفه اي كه ميراث اجدادي شان بود و يا به حسب تكليفي كه بر خود واجب مي دانستند يك ساعت يا دو ساعت مانده به اذان مناجات زيبايي را كه اغلب منتخبي از اشعار شاعران پهنه ادب پارسي بود بر بام خانه شان با نوايي خوش به اجرا در آورند .
مردم با اين آوازها بيدار شده و به تدارك سفره سحري مي پرداختند . اين آواز خواني در هر نقطه اي نام خاصي دارد اما در مضمون ، نيايش و توسل در آن جاري است .
به گفته مولف اين اثر در بخش هاي ديگي اين سحر خواني با سازكوبي همراه مي شده است : در اين نوع سحر خواني كه به صورت جمع خواني به همراه ساز كوبه اي همانند دهل ، دهل دستي ، و يا طبلك اجرا مي شده است ؛ عده اي از جوانان هر منطقه يا محله يك تا دوساعت پيش از اذان صبح به كوچه امده و به همراه نوزنده براي بيدار كردن مومنين با خواندن آوازهاي جمعي خاص به راه مي افتادند .
به گزارش "مهر" ، در كتاب « موسيقي رمضان در ايران » پژوهشگران با كنكاش در فرهنگ مردم نقفاط مختلف كشور از بوشهر تا رشت و كرمان و كاشان و اصفهان و تبريز ، به ارائه شواهدي از رسوم مردم اين مناطق در ماه رمضان و اجين شدن موسيقي در اين آداب و رسوم را نشان مي دهد .
نظر شما