خبرگزاری مهر- گروه استانها: معماری شهر قزوین طی دهههای اخیر روزبهروز به زوال و بیاصالتی نزدیکتر میشود؛ بهگونهای که با ادامه این روند، شاید بتوان گفت نسل بعدی ساکنان شهر، هیچ خاطره و تصویر و درکی از معماری اصیل شهر و کشور خود نخواهند داشت.
این در شرایطی است که پیشتر این شهر با عنوان بهشت معماری اسلامی، فصل مهمی از هویت و سابقه فرهنگی ایران را رقم میزد. اما اکنون جای آن گنبد و گلدسته و طاقچههای سنتی و پنجرههای اُرسی را ساختمانهای بیروح مستطیلی و فلزی گرفته است که بیشازپیش در تشدید سیمای افسرده شهر قزوین مؤثر افتادهاند.
غفلت از معماری اسلامی تنها منتهی به نماهای بیرونی ساختمانها و احیاناً برخی طراحیهای داخلی، چون آشپزخانه اُپن و ... نمیشود؛ بلکه در موارد جزیتری چون تزیینات داخلی بنا هم میتوان گفت که جایگاهی برای سنتهای ایرانی و معماری اسلامی وجود ندارد.
حالآنکه پیشتر سلیقه ایرانی در تزیین خانه و تخصص ایرانی در معماری بناها، گذشته از شهرت جهانی، نقش اساسی در ایجاد روحیه مثبت و شادابی در زندگی پدران و مادران ما داشته اما نسل امروز خواسته و ناخواسته، خود را از این مواهب ارزشمند محروم ساخته است.
در این الگوی جدید دیگر خبری از معنویت اسلامی، آرامش روح، ساختارهای اصولی و زیبایی شرقی نیست. بنابراین زمانی که سخن از کاربست معماری اسلامی و سنتهای ایرانی در طراحی همه جوانب خانههاست، تنها یک بعد این برنامه حفظ میراث فرهنگی و بناهای تاریخی است و ابعاد دیگر آن ناظر به حس زیباییشناسی و تقویت روحیات انسانهایی است که در حیطه فرهنگی دنیای اسلام و در ذیل آن، سنتهای ایرانی زندگی میکنند.
مسئلهای که با توجه به زندگی ماشینی و عاری از معنا در شهرهای امروزی و نیز سیمای افسرده قزوین که میتواند یکی از چالشهای شهرسازی در آینده این شهر باشد اهمیت آن بیش از گذشته نمایان میشود.
با برگزاری انتخابات نظاممهندسی ساختمان استان قزوین و روی کار آمدن رئیس و اعضاء جدید به نظر میرسد با هدایتمانی فر مدیرکل راه و شهرسازی و عضو این نظام رویکرد جدیدی در توجه به معماری و طراحی برای حفظ هویت شهری ایجادشده است که در گفتگویی مشروح این موضوع بررسیشده است.
* معماری در منظر شهری در شرایط کنونی چقدر مهم است و سازمان نظاممهندسی و اداره راه و شهرسازی چه اهمیتی به آن خواهد داد تا قزوین در صیانت از معماری اسلامی و ایرانی از قافله شهری عقب نماند؟
در خصوص اهمیت معماری در منظر شهری باید گفت: عبور از بحران هویت در معماری نیازمند توجه خاصی در حوزه طراحی است که باید از سوی متولیان آن ازجمله راه و شهرسازی، شهرداری و سازمان نظاممهندسی در اولویت کارها قرار گیرد.
معماری درواقع نوعی ارزشافزوده است که به مصالح ساختمانی که با آن بنا میشود ارزش بیشتری داده و زمینه استفاده بهینه از منابع را فراهم میکند.
معماری زمینهساز توسعه پایدار است و اگر به آن مانند آنچه امروز با آن مواجهیم بیتوجهی شود باید شاهدازبین رفتن هویت اصیل خود و منابع و سرمایهها باشیم.
امروزه سازمان نظاممهندسی که نقشه ساختمانها را تهیه میکند وظیفه ذاتی دارد به معماری کلانشهری توجه جدی داشته باشد به همین دلیل در اولین جلسه رسمی هیئتمدیره سازمان نظاممهندسی با اعضاء جدید بر معماری به معنای عام آن تأکید کردیم که این معماری در تأسیسات الکتریکی، مکانیکی و هم سازه ساختمان و معماری کلی موردتوجه قرار گیرد.
باید در حوزه ساختوساز به معماری بهصورت عام توجه شود که این موضوع در سایر حوزهها تحت عنوان طراحی عنوان میشود اینکه پنجره کجا تعبیه شود، چیدمان چراغها چگونه باشد، آشپزخانه و هال و اتاق چگونه باشد که در این بخش این موضوع طراحی تلقی میشود.
باید ساختمانها به شیوهای مناسب طراحی شوند تا مصالحی که در ساختمان بکار میرود ارزشافزوده پیدا کند و در این راستا میتوان گفت معماری اکسیری است که مصالح ساختمانی را باارزش میکند زیرا همه ساختمانها از مصالح یکسان استفاده میکنند و چوب، آهن، سنگ و آجر در همه ساختمانها وجود دارد اما ارزشها در هرکدام متفاوت است و امروز در شرایطی که ما هستیم وظیفه مهندسان این است که به این موضوع توجه شود
* آیا معماران و مهندسان استان توانمندی لازم رادارند تا طراحی ساختوساز را با اهدافی که شما در نظر دارید پیاده کنند؟
فرض بر این است کسانی که دارای مدرک تحصیلی و مجوز اشتغال به کار هستند این توان رادارند اما اگر تخصص لازم را هم نداشته باشند باید ضوابط و مقرراتی تهیه و پیشبینی شود تا توجه طراحان به معماری بیش از گذشته شود.
متأسفانه معماری در حد نقشهکشی تنزل پیداکرده و شاید اغلب ساختمانها را نقشهکشها انجام میدهند که هدر دادن منابع و به خطر افتادن هویت شهری است.
معماری نشاندهنده هویت زمانی است و اگر در این حوزه کوتاهی کنیم یعنی عاری از این هویت هستیم و دستمان خالی است.
* شاید در ابتدا نتوان همه نیازهای معماری در بخش دولتی و خصوصی را تأمین کرد آیا اولویتبندی در طراحی معماری با ساختمانهای دولتی است؟
درست است شاید ابتدا باید ساختمانهای دولتی در اولویت باشد لذا ما درراه و شهرسازی و گروه ماده پنج از کنار طرحهای معماری بهسادگی عبور نمیکنیم و اگر مشاوران کارهایی میآورند بهسادگی تائید نمیشود.
مثلاً ساختمان فرمانداری هنوز تائید نشده زیرا معماری آن باید شاخص باشد و این موضوع جدی گرفتهشده تا طراحی و معماری مناسبی ارائه شود.
البته ساختمانهای دولتی تعدادشان زیاد نیست اما بعدازاین نوع بناها باید سراغ ساختمانهای بخش خصوصی که از درجه اهمیت بیشتری برخوردارند یعنی گروه ج و دال برویم و آنها را موردتوجه قرار دهیم.
در حوزه معماری، سازمان نظاممهندسی ساختمان، شهرداری و راه و شهرسازی باید تلاش کنند تا مقررات و ضوابط ویژهای را تدوین کنند و در این زمینه مصوبهای در گروه ماده ۵ گذراندهایم و تأکیدداریم بخشی از جلسات گروه به کیفیت معماری اختصاص پیدا کند و به مسائل کیفی در شهر توجه شود.
نباید در گروه فقط پرونده شهرداری بررسی شود و در این راستا گروه سیما و منظر شهری فعالیت خود را آغاز کرده است و موضوع جدی شده و سازمان نظاممهندسی باید مهندسان خود را بسیج کند و کنترل نقشهها با دقت بیشتری انجام شود.
* آیا شرایط کنونی رکود ساختوساز، فرصت مناسبی برای طراحی شهری نیست و برای ایجاد انگیزه در سازندگان و توجه به معماری چه باید کرد؟
تائید میکنیم که در این شرایطی که رکود ساختوساز را شاهدیم فرصتی برای کارشناسان ایجادشده تا برنامهریزی کنند و طراحی را در اولویت برنامههای خود قرار دهند تا اگر ساختوساز رونق گرفت از این طرحهای معماری استفاده شود.
در خصوص ایجاد انگیزه برای توجه به معماری هم بیشترین تشویقی که برای مردم میتوان قائل شد این است که اطلاعرسانی کنیم تا شهروندان متوجه شوند اگر به معماری ساختمان توجه کنند ارزش ساختمانشان بیشتر شده و میتوانند این بنا را راحتتر و بهتر و بیشتر بفروشند و این روش بهتر از دادن تخفیف در این حوزه است.
بههرحال امیدواریم طراحی و معماری شهری موردتوجه کارشناسان و مردم قرارگرفته و سیما و منظر شهری با یافتن هویت از زیبایی و استحکام و ارزش بیشتری برخوردار شود.
نظر شما