نگاهی به جایگاه درس تعلیمات اسلامی در مدارس آلمان

برآوردهای دولت فدرال نشان می‌دهد که چهار میلیون مسلمان در آلمان زندگی می‌کنند و از این میان، ۷۰۰ هزار دانش‌آموز مسلمان در مدارس آلمان به تحصیل مشغولند.

به گزارش خبرنگارمهر، برآوردهای دولت فدرال نشان می‌دهد که چهار میلیون مسلمان در آلمان زندگی می‌کنند و از این میان، ۷۰۰ هزار  دانش‌آموز مسلمان در مدارس آلمان به تحصیل مشغولند. شاید به همین دلیل است که تقاضا برای حضور در کلاس‌های تعلیمات اسلامی بسیار زیاد است. به گزارش رایزنی فرهنگی کشورمان در آلمان،در برخی از ایالت‌های فدرال، «تعلیمات اسلامی» یا «آموزش اسلامی» به شکل پروژه‌های آزمایشی اجرا می‌شوند. البته در شماری از ایالت‌های‌ فدرال نیز هنوز واحدی برای آموزش اسلامی ارائه نشده است.

آموزش اسلامی از سال ۱۹۴۹ و پس از تدوین قانون اساسی فدرال، در برخی از مدارس دولتی آلمان آغاز شد. براساس بند سوم اصل ۷  قانون اساسی آلمان، بهره‌مندی از آموزش‌های دینی برای همه‌ افرادی که در این کشور زندگی می‌کنند، امری تضمین شده است. آموزش اسلامی نیز بر همین مبنا، ۷۱ سال پیش شکل گرفت و در حال حاضر، شش موسسه الهیات اسلامی در آلمان، معلمان را برای درس تعلیمات اسلامی در مدارس پرورش می‌دهند. همچنین در چهار مرکز آموزشی عالی فدرال نیز، معلمان آموزش‌دیده و یا فارغ‌التحصیلان رشته الهیات اسلامی می‌توانند برای تحصیلات تکمیلی در رشته آموزش اسلامی اقدام کنند. این‌ها در حالی است که معلمان دینی برای تدریس در مدارس آلمان، نیاز دارند تا مجوز انجمن‌ها و سازمان‌های مذهبی را نیز کسب کنند.

از سوی دیگر، براساس قوانین آلمان، دولت‌های ایالتی مسئول اصلی سیاست‌های آموزشی هستند. بنابراین، در اکثر ایالت‌ها، کارشناسان دولت‌های ایالتی و نمایندگان جوامع مذهبی در کنار یکدیگر برنامه‌های درس تعلیمات اسلامی و محتوای آموزشی آن را مهیا می‌کنند. در حال‌حاضر آموزش اسلامی به صورت پروژه‌ای آزمایشی در نه ایالت ارائه می‌شود و در این ایالت‌ها، ۵۴ هزار دانش‌آموز در ۸۸۰ مدرسه در کلاس‌های تعلیمات اسلامی شرکت می‌کنند.

نوردراین-وستفالن

آموزش اسلامی از سال ۲۰۱۲ به صورت پروژه‌ای آزمایشی در مدارس ابتدایی و متوسطه ایالت نوردراین-وستفالن آغاز شد و در تابستان سال ۲۰۱۹ به پایان رسید. این مدل آموزشی برای ۱۹ هزار و ۴۰۰ دانش‌آموز در ۲۳۴ مدرسه ابتدایی و متوسطه در ایالت نوردراین-وستفالن اجرا شد. در این مدل آموزشی، ۲۱۵ معلم در مدارس این ایالت به فعالیت پرداختند. در طول این سال‌ها، شورای مشورتی مسئول تعیین و انتخاب محتوای این دوره آموزشی بود. نیمی از نمایندگان این شورا توسط وزارت آموزش نوردراین-وستفالن انتخاب می‌شدند و نیمی دیگر نمایندگان انجمن‌های اسلامی بودند. این در حالی است که بر اساس تصمیم فراکسیون‌های اتحادیه دمکرات مسیحی و حزب دمکرات آزاد آلمان در مجلس ایالتی، هیات مشورتی باید به زودی جای خود را به کمیسیون آموزشی دهد. دولت ائتلافی در نوردراین-وستفالن تصمیم گرفته‌ است که مدل آزمایشی را با نظارت کمیسیون آموزشی تا سال ۲۰۲۵ ادامه دهد. آنطور که گفته می‌شود، در بدنه کمیسیون آموزشی قرار است از نمایندگان جوامع اسلامی استفاده شود.

بادن- وورتمبرگ

در ایالت بادن-وورتمبرگ نیز از سال ۲۰۰۵، آموزش اسلامی به عنوان بخشی از یک پروژه آزمایشی در مدارس ابتدایی راه‌اندازی شد. این پروژه در سال ۲۰۱۴ برای چهار سال تمدید شد و در مدارس متوسطه و دبیرستان‌ها نیز گسترش یافت. بر این اساس تا سال ۲۰۱۹، ۶۱۰۰ دانش‌آموز در ۹۳ مدرسه به تحصیل تعلیمات دینی پرداختند. این در حالی است که نخست‌وزیر ایالت بادن-وورتمبرگ قصد دارد تا با ایجاد یک سری تغییرات، آموزش اسلامی در مدارس این ایالت را به آموزشی منظم تبدیل و شرایط جدیدی برای همکاری با جوامع مذهبی اسلامی در این ایالت ایجاد کند.در همین راستا و با توجه به نیازهای مسلمانان در ایالت بادن- وورتمبرگ، در آینده نزدیک «شورای مدرسه اهل‌ سنت» تشکیل می‌شود. البته این شورا با انتقادهای بسیاری روبرو شده و اتحادیه ترکی-اسلامی دیتیب و جامعه اسلامی بادن-وورتمبرگ اعلام کرده‌اند که حاضر به همکاری با دولت ایالتی نیستند. به گفته مسئولان این دو سازمان، دخالت دولت در امر آموزش اسلامی به معنای نقض قانون اساسی آلمان است. با این وجود، مرکز فرهنگی اسلامی در بادن-وورتمبرگ و جامعه اسلامی بوسنیایی‌ها اعلام کرده‌اند که حاضرند در این شورا شرکت کنند. یاووز کازانچ، رئیس مرکز فرهنگی اسلامی بادن‌-وورتمبرگ در این باره گفت:«چاره‌ای نداریم و برای پیش‌برد آموزش اسلامی در مدارس بادن-وورتمبرگ باید با دولت همکاری کنیم.»

هسن

مسئولان ایالت هسن در سال ۲۰۱۳، اتحادیه ترکی ـ اسلامی دیتیب را به عنوان همکار خود، در امر آموزش اسلامی انتخاب کردند. در آن زمان، وزیر ادغام وقت ایالت هسن از دیتیب به عنوان شریک قابل اعتماد یاد کرد. این در حالی است که در سال‌های اخیر دیتیب به ارتباط با دولت ترکیه متهم شده است. مقامات آلمانی معتقدند که این اتحادیه در زمان کودتای ترکیه، اطلاعاتی را درباره مخالفان اردوغان به دولت این کشور داده است.

از سوی دیگر آموزش اسلامی تا سال ۲۰۱۷، تنها مختص به برنامه‌های درسی مدارس ابتدایی بود و دانش‌آموزان مدارس متوسطه از آن محروم بودند. در این سال‌ها تنها ۵۶ مدرسه ابتدایی ـ کلاس‌های اول تا چهارم ـ امکان شرکت در دوره‌های آموزش اسلامی را داشتند. بعدها امکان آموزش اسلامی در ۱۲ مدرسه متوسطه ـ چهارم تا ششم ـ نیز مهیا شد، اما دانش‌آموزان کلاس‌های بالاتر از آموزش اسلامی محروم بودند. این در حالی است که در سال ۲۰۱۹، ۱۴۴ دانش‌آموز کلاس هفتم نیز توانستند تحت یک پروژه آزمایشی در کلاس‌های آموزش اسلامی که تنها در شش مدرسه برگزار شد، شرکت کنند. پروژه‌ای که با آغاز سال ۲۰۲۰ به پایان رسید و هنوز مشخص نیست برای ادامه آن چه تصمیمی اندیشیده می‌شود. به نظر می‌رسد اگر همکاری با دیتیب ادامه نیابد، ممکن است آموزش اسلامی در تمام مدارس هسن تعطیل شود.

نیدرزاکسن

هرچند آموزش اسلامی در ایالت نیدرزاکسن از سال ۲۰۱۳، به شکل پروژه‌ای آزمایشی برای دانش‌آموزان کلاس‌های اول تا پنجم در ۶۲ مدرسه آغاز شده، اما در سال‌های اخیر آموزش اسلامی به موضوعی مناقشه‌برانگیز در این ایالت تبدیل شده است. وزارت فرهنگ چند سالی است که تصمیم گرفته تا محتوای درس تعلیمات اسلامی را تغییر دهد. مسئولان این ایالت معتقدند که باید “تنوع جنسی” نیز به عنوان بخشی از درس تعلیمات اسلامی در نظر گرفته شود. البته اعضای شورای مشورتی که شامل نمایندگان جوامع اسلامی نیدرزاکسن است، در سال ۲۰۱۷ با طرح تغییر محتوای دروس مخالفت کردند. به اعتقاد آنها آموزش تنوع جنسی برای دانش‌آموزان دبستانی هیچ ضرورتی ندارد. با این وجود، دولت ایالتی امسال بدون درنظر گرفتن مخالفت اعضای شورای مشورتی، تغییرات را ایجاد کرده است. این کار باعث شده تا اختلافات زیادی میان اعضای شورای مشورتی و مسئولان وزارت فرهنگ ایجاد شود. اعضای شورای مشورتی اعلام کرده‌اند که تغییرات را نمی‌پذیرند و این تغییرات را رد خواهند کرد. حال باید دید که تکلیف محتوای درس تعلیمات اسلامی در این ایالت چه خواهد شد.

برمن و هامبورگ

برمن و هامبورگ را می‌توان تنها ایالت‌های فدرال دانست که در آن، آموزش‌های مذهبی برای دانش‌آموزان تمام ادیان ارائه می‌شود. همچنین تیس رابه، سناتور ایالت هامبورگ در امور آموزشی در دسامبر سال ۲۰۱۹ اعلام کرد که هامبورگ نخستین ایالت آلمان خواهد بود که در مدارس آن، آموزش مذهبی از سوی نمایندگان گروه‌های مختلف مذهبی انجام می‌شود.

به گفته او، همه گروه‌های مذهبی از سال ۲۰۲۰ می‌توانند، معلمان دینی خود را برای آموزش مذهبی در مدارس معرفی کنند و شرایط برای پذیرش اعضای کلیسای پروتستان، جامعه یهودی، سه انجمن اسلامی و جامعه علوی، یکسان است. پیش از این، مسئولان کلیسای انجیلی، مسئول تهیه محتوای کلاس‌های دینی برای پیروان همه ادیان و فرقه‌ها در مدارس دولتی هامبورگ بودند و دانش‌آموزان همه فرقه‌ها و مذاهب تحت آموزش مشترک قرار داشتند.

راینلاند-فالتس و برلین

در ایالت راینلاند-فالتس، از سال تحصیلی ۲۰۱۷-۲۰۱۸، درس تعلیمات اسلامی به شکل پروژه آزمایشی در ۱۹ مدرسه ابتدایی و ۷ مدرسه متوسطه آغاز شده و نزدیک به هزار و ۸۰۰ دانش‌آموز مسلمان در آن شرکت کرده‌اند. در برلین نیز از سال ۲۰۰۱، تعلیمات اسلامی در مدارس وجود داشته است.  فدراسیون اسلامی برلین مسئولیت تهیه محتوا و تایید معلمان برای تدریس به ۵ هزار دانش‌آموز را برعهده دارد.

بایرن

بایرن در درس تعلیمات اسلامی مسیری متفاوت را طی می‌کند.در این ایالت، درس تعلیمات اسلامی بدون مشارکت جوامع اسلامی ارائه می‌شود. وزارت آموزش بایرن با همکاری دانشگاه ارلانگن-نورنبرگ و مشارکت والدین، درس تعلیمات اسلامی را در ۳۵۷ مدرسه ابتدایی و برای ۱۴ هزار دانش‌آموز ارائه می‌دهد.

مشکلات و سختی‌ها

هرچند براساس بند سوم اصل ۷  قانون اساسی آلمان، بهره‌مندی از آموزش‌های دینی برای همه‌ افرادی که در این کشور زندگی می‌کنند، امری تضمین شده است، اما وزارت آموزش و پرورش در ایالت‌های مختلف آلمان، در راه پیاده‌کردن مفاد اصل ۷ قانون اساسی با دشواری‌های بسیاری روبرو هستند. کمبود کتاب‌ و مواد آموزشی مناسب برای تدریس در این رشته، یکی از مشکلات اصلی در این زمینه است. از سوی دیگر "نهادهای اسلامی" تنها هنگامی می‌توانند در تهیه و تنظیم کتاب‌های آموزشی اسلامی و گزینش آموزگاران این رشته فعالانه شرکت کنند که به ‌رسمیت شناخته شوند. کارشناسان معتقدند؛ مقرراتی که برای به رسمیت شناختن این نهادها در نظر گرفته شده، بسیار دشوار است.

کد خبر 4822326

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 4 + 1 =