خبرگزاری مهر- گروه استانها: توجه و دقت در سیره امام سوم شیعیان حضرت امام حسین (ع) و تلاش برای پیاده سازی سیره حسینی (ع) در جامعه علاوه بر آنکه پیادهسازی معارف اهل بیت (ع) را که تجسم عملی قرآن کریم هستند فراهم میکند، باعث اصلاح جامعه و ترویج این مبانی و ارزشها در جامعه اسلامی خواهد شد. مسیر ائمه (ع) و خاصه امام حسین (ع) را اگر به خوبی بشناسیم و به درستی پیش برویم، سلامت فردی و اجتماعی جامعه را به همراه خواهد داشت و به تعالی فرهنگ اسلامی در میان آحاد مردم منجر میشود. جامعه بالنده و پویا ذیل عمل به معارف قرآن و اهل بیت (ع) آموزههای ناب اسلامی را نه فقط در جوامع اسلامی بلکه در قلوب انسانهای آزاده و روشنضمیر جهان ساری و جاری میکند.
تاملی در سیره و کلام حضرت گویای آن است که امام حسین (ع) یک مصلح اجتماعی بودند که حرکتی هدفمند را برای اصلاح فردی و اجتماعی جامعه هم در ساحت اعتقادی و هم اخلاقی بنا نهادند و علیه انحرافات زمانه به پاخاستند. قیام و مجاهدت حضرت و یاران ایشان به تعالی فرهنگ اسلامی و نهادینه سازی ارزشهای اعتقادی و اخلاقی در جوامع منجر شد.
سوم شعبان المعظم و میلاد پرنور و سرور سومین ستاره آسمان امامت و ولایت حضرت امام حسین (ع) بهانهای شد تا در گفتگو با یک استاد دانشگاه به سیره قرآنی آن حضرت در اصلاح ارزشهای اعتقادی و اخلاقی جامعه بپردازیم. اصغر طهماسبی بلداجی، عضو هیئت علمی گروه قرآن و حدیث دانشگاه شهرکرد، نویسنده، پژوهشگر و قرآنپژوه فعال و پرکار استان چهارمحال و بختیاری است.
* در خصوص نقش ائمه اطهار (ع) در تبیین و پیادهسازی آموزههای دینی و هدایت انسانها قدری توضیح بدهید؟
ائمه (ع) مصداق آیه شریفه هستند که فرمود: «وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَیْنَا إِلَیْهِمْ فِعْلَ الْخَیْرَاتِ وَإِقَامَ الصَّلَاةِ وَإِیتَاءَ الزَّکَاةِ ۖ وَکَانُوا لَنَا عَابِدِینَ» (انبیا/۷۳) یعنی «وآنان را پیشوایانی قرار دادیم که به فرمان ما (مردم را) هدایت میکردند و به آنان، انجام کارهای نیک و برپایی نماز و پرداخت زکات را وحی کردیم و آنان فقط عبادت کنندگان ما بودند». انبیای الهی و امامان (ع) هر کدام با توجه به مقتضیات زمانی و شرایط دوران حیاتشان برای هدایت و تبیین معارف ناب اسلامی و احکام الهی تلاش میکردند.
درواقع سیره ائمه (ع) نمونهای کامل از بندگی خداوند متعال است که این بزرگواران زندگی خود در راه هدایت و راهبری مردم و ترویج احکام الهی و اصلاح جوامع انسانی وقف و تمام هستی خود را فدا کردند.
* امام حسین (ع) در راه اصلاح ارزشهای دینی که به دلایل مختلف دچار انحرافاتی شده بود، به مجاهدت پرداختند. در خصوص سیره حضرت برای اصلاح جامعه و جاری ساختن ارزشهای دینی توضیح بدهید.
بله سیره حضرت سیدالشهدا (ع) در تمامی ابعاد نشانگر رویکرد ایشان مبنی بر اصلاح تحریفات بود که از جمله به اصلاح و بیان حقایق در ساحتهای اعتقادی و اخلاقی میتوان اشاره کرد. در ساحت اعتقادی باید تأکید کنم که حضرت به تأسی از جد بزرگوارشان پیامبر اکرم (ص) و پدر و برادر بزرگوارشان امام علی (ع) و امام حسن (ع)، تمام تلاش خود را برای دعوت مردم به مباحث اعتقادی انجام دادند، به اصلاح انحرافات زمان خود در زمینه خداشناسی پرداختند و معارف صحیح دینی و اعتقادی را تبیین و روشنگری کردند. در این راستا امام (ع) به تبیین صحیح توحید و شناخت خداوند و تنزیه ذات اقدس الهی از تشبیه میپرداختند که با تأسی به قرآن و سنت پیامبر (ص) برای شناساندن صحیح خداوند بدون هر گونه تشبیه به صفات مخلوقات تلاش میکردند.
حضرت همچنین به سوالات و شبهات مردم درباره خداوند سبحان میپرداختند و نامههایی را که برایشان نوشته میشد بهطور کامل پاسخ میدادند که متن این نامهها در منابع دینی و تاریخی موجود است.
* یکی از رویکردهای امام حسین (ع) در تبیین مباحث اعتقادی، استفاده از زبان دعا است که در این خصوص میتوان به دعای عرفه اشاره داشت، دیدگاه خودتان را توضیح دهید.
بله دعا و مناجات یکی از روشهای تعلیمی و تربیتی اهل بیت (ع) بوده که مفاهیم و احکام دینی را در این قالب فاخر به انسانها منتقل کردهاند. امام سوم شیعیان نیز از این مهم مستثنی نبودند و دعای عرفه مهمترین دعای ایشان است که به مضامین عالی خداشناسی و معرفت الهی پرداخته است. در این دعا حضرت معارف والا و عمیقی را ناظر به شناخت خدا و صفات ذات اقدس الهی با استناد به قرآن و سنت بیان میکنند و با ابزار دعا، معارف عمیقی را به مؤمنان آموزش میدهند. به عنوان نمونه در فرازهایی از این دعا به یادآوری نعمات بیکران الهی میپردازند چرا که معرفی صحیح نعمتهای خدا راه را برای معرفت الهی و شکرگزاری و بندگی باز میکند.
* حضرت در ساحت اعتقادی، چگونه به تبیین مفاهیم امامت و ولایت و رابطه آن با توحید پرداختند؟
یکی از مسائل مهمی که از ابتدا میان مسلمانان مطرح میشد، جانشینی و ولایت پس از پیامبر (ص) بود که مناقشات فراوانی در این خصوص وجود داشته و هر گروه به دنبال ادله برای اثبات اعتقاد خود بودهاند. آیات قرآن کریم و روایات قطعی پیامبر اسلام (ص) این مهم را تبیین کردند که از جمله به آیات ۳، ۵۵ و ۶۷ سوره مائده میتوان اشاره کرد. امام حسین (ع) نیز با استناد به قرآن و کلام رسول خدا به روشنگری در خصوص امامت و ولایت و جایگاه و مقام اهل بیت (ع) میپرداختند.
مردم در زمان حیات امام (ع) خطبه غدیر پیامبر (ص) و معرفی دو ثقل قرآن و عترت را فراموش کرده و نسبت به آن بیتوجه بودند. لذا حضرت در بیانات متعدد این مطلب را به مردم یادآوری میکردند. ایشان در این بیانات امر به اطاعت از ائمه (ع) را یک دستور الهی معرفی میکردند و مردم را متوجه مقام عصمت اهل بیت (ع) میکردند و آنان را از اطاعت طاغوت بر حذر میداشتند.
* در خصوص رویکرد امام حسین (ع) برای اصلاح و تبیین ارزشهای اخلاقی نیز توضیح بدهید؟
در این خصوص به موارد متعددی همچون تأکید بر اجتناب از رذائل اخلاقی، اهتمام به فضائل اخلاقی و اصلاح ارزشهای اخلاقی در عرصه اجتماعی میتوان اشاره کرد که در سیره و کلام حضرت برای ما به یادگار مانده است.
سیره حضرت در اصلاح ارزشهای اخلاقی را باید در دو محور اخلاق فردی و اخلاق اجتماعی نیز بررسی کنیم که در ساحت فردی، ایشان مردم جامعه را به اجتناب از اعمال ناپسند و رذائل اخلاقی و اهتمام به اعمال و رفتار پسندیده تشویق و دعوت میکنند. در ساحت اجتماعی نیز باید به تلاش امام (ع) در راستای اقامه امر به معروف و نهی از منکر در جامعه و نیز ترغیب جامعه به کمک و یاری مستمندان اشاره داشت.
نظر شما