خبرگزاری مهر، گروه استانها: در روزگاری که سرعت گردش اطلاعات از هر زمان دیگری بیشتر شده و جنگ روایتها به نقطه حساسی رسیده است، نقش روابط عمومیها از یک واحد تشریفاتی به یک ستاد عملیاتی و استراتژیک تبدیل شده است؛ ستادی که نهتنها در تبیین خدمات دولت نقشآفرین است، بلکه بار اصلی ایجاد آرامش روانی، تقویت امید اجتماعی و مقابله با موج شایعات و رویدادهای مشابه را بر دوش دارد.
بررسی میدانی خبرنگار مهر نشان میدهد، که روابط عمومیها امروز به ویژه با توجه به جنگ تحمیلی سوم بیش از همیشه باید هوشمند، سریع، پاسخگو، آیندهنگر و مردممحور باشند.
نقش حیاتی روابط عمومی در شکلدهی اعتماد عمومی
در سالهایی که مفهوم «سرمایه اجتماعی» به یکی از مهمترین شاخصهای حکمرانی تبدیل شده، روابط عمومیها در حکم پل ارتباطی میان مردم و حاکمیت عمل میکنند، هرقدر این پل مستحکمتر باشد، اعتماد عمومی تقویت میشود و هر اندازه ضعیف باشد، میدان برای شایعهسازی و عملیات روانی باز خواهد شد.
در همین زمینه، مینا کاوهای، کارشناس تحریریه خبر وزارت کشور در گفتوگو با خبرنگار مهر تأکید میکند: روابط عمومی اگر کند باشد یا دیر واکنش نشان دهد، فضای رسانهای با روایتهایی پر خواهد شد که نهتنها واقعیت ندارند، بلکه میتوانند امنیت روانی مردم را هدف قرار دهند، امروز مردم به منبعی نیاز دارند که به آن اعتماد کنند و این منبع، روابط عمومیها هستند.
او با اشاره به تغییر ذائقه رسانهای جامعه میگوید: دیگر نمیتوان با روشهای قدیمی خبررسانی کرد، زبان مردم تغییر کرده و روابط عمومی باید با زبان مردم، نه زبان اداری، صحبت کند.
پاسخگویی شفاف؛ مهمترین مطالبه مردم از دولت
اعظم ایزدیار، دیگر کارشناس تحریریه خبر وزارت کشور، نیز در گفتگو با خبرنگار مهر بر اهمیت «پاسخگویی شفاف» تأکید دارد و می افزاید: مردم امروز بیش از هر زمان دیگری پرسشگر هستند. این حق آنهاست که بدانند چه تصمیمی گرفته میشود و چرا، روابط عمومی باید ترجمان سیاستهای دولت برای مردم باشد، اگر روابط عمومیها شفاف نباشند، اعتماد کاهش پیدا میکند.
به گفته او، روابط عمومی نه «بلندگوی دولت»، بلکه نماینده مردم در دستگاهها است: بخشی از عملکرد روابط عمومی باید شنیدن باشد. تا نشنویم، نمیتوانیم درست پاسخ بدهیم.
جنگ رمضان و اهمیت پیشدستی در روایتسازی
اما شاید مهمترین چالش روابط عمومی در سالهای اخیر، «جنگ رمضان» و موج عملیات روانی و رسانهای پیرامون آن بود؛ جنگی که بهگفته کارشناسان، نقطه عطفی در تحول نقش روابط عمومیها محسوب میشود.
در همین زمینه، داود سلیمانی، مدیر تحریریه خبر وزارت کشور، با اشاره به شرایط روزهای جنگ در گفتگو با خبرنگار مهر میگوید: در جنگ رمضان ما شاهد یک رویارویی تمامعیار رسانهای بودیم. سرعت انتشار اخبار جعلی چندین برابر سرعت انتشار خبر رسمی بود. اگر روابط عمومیها روایت درست را بهموقع ارائه ندهند، روایت غلط در ذهن مردم تثبیت میشود و دیگر قابل اصلاح نیست.
او تأکید میکند که روابط عمومیها باید به جای واکنش دیرهنگام، به پیشدستی رسانهای روی بیاورند: روابط عمومی باید اولین روایت را منتشر کند، نه آخرین را. کسی که روایت آغازین را شکل میدهد، ذهنیت عمومی را هدایت میکند.
روابط عمومیهای استانی؛ خط تماس مستقیم با جامعه
در استانها و شهرستانها، روابط عمومیها به مردم نزدیکترند و اغلب اولین مرجع دریافت مطالبات، اعتراضها، نگرانیها و درخواستهای مردمی محسوب میشوند، بررسی خبرنگار مهر نشان میدهد که روابط عمومیهای استانی، نقش پررنگ و گاه دشواری در کنترل شرایط رسانهای و اجتماعی دارند.
امنیت غذایی و اهمیت اطلاعرسانی دقیق
بهروز نیازمند، مدیر روابط عمومی جهاد کشاورزی استان تهران به خبرنگار مهر اینگونه توضیح میدهد: در حوزه کشاورزی، کوچکترین شایعه درباره بحران تولید یا کمبود نهادهها میتواند التهاب ایجاد کند، ما در جهاد کشاورزی موظفیم اطلاعات دقیق، بهروز و شفاف ارائه دهیم تا مردم و تولیدکنندگان دچار نگرانی نشوند.
او با اشاره به جنگ روایتها میگوید: امنیت غذایی یکی از ابزارهای اصلی عملیات روانی دشمن است. اگر روابط عمومیها خواب باشند، جامعه هزینه خواهد داد.
روابط عمومی؛ خط مقدم اعتماد در شهرستانها
در فرمانداری قدس، رسول خیرگو، مدیر روابط عمومی این مجموعه، «مرکز ثقل اعتماد عمومی» را روابط عمومی توصیف میکند و می گوید: در شهرستانها فاصله مردم و مسئولان کمتر است. کوچکترین تأخیر در اطلاعرسانی میتواند سوءتفاهم ایجاد کند. روابط عمومی باید با صداقت، سرعت و صراحت عمل کند تا مردم احساس کنند دیده و شنیده میشوند.
او بزرگترین چالش این دوره را انباشت شایعات در شبکههای محلی میداند: شبکههای محلی سرعت بالایی در انتشار اخبار دارند. اگر ما عقب بمانیم، روایتهای غیررسمی جای روایت رسمی را میگیرند.
شهرداری پاکدشت و ضرورت روایتسازی شهری
امید مصلحی، مدیر ارتباطات و امور بینالملل شهرداری پاکدشت، روابط عمومی شهری را حوزهای حساس و چالشزا توصیف میکند و به خبرنگار مهر می گوید: شهرداریها بیشترین تماس روزانه را با مردم دارند؛ از خدمات شهری تا پروژههای عمرانی. اگر روابط عمومی نتواند بهموقع توضیح دهد که چه پروژهای در چه مرحلهای است، نارضایتی ایجاد میشود.
او بر نقش «روایتسازی شهری» تأکید میکند و می افزاید: در فضای امروزی، صرف انجام پروژه کافی نیست؛ باید برای مردم روایت کنیم که این پروژه چه مشکلی را حل میکند و چرا مهم است.
آموزشوپرورش و پیوند روابط عمومی با سرمایه اجتماعی
در حوزه آموزش نیز روابط عمومی نقشی اساسی دارد، احمد شوری، مسئول روابط عمومی آموزشوپرورش پیشوا، در گفتگو با خبرنگار مهر اهمیت این نقش را چنین توصیف میکند: مدرسه محل شکلگیری سرمایه اجتماعی است. وقتی شایعهای درباره امنیت دانشآموزان یا وضعیت آموزشی پخش میشود، اولین مرجع پاسخگویی ما هستیم. کوچکترین شایعه اگر مدیریت نشود، آرامش خانوادهها را تحت تأثیر قرار میدهد.
او معتقد است روابط عمومی در این حوزه باید تعاملمحور و توضیحگر باشد: شفافیت بهترین ابزار کنترل نگرانی در حوزه آموزش است.
راهبردهای نوین روابط عمومی برای عصر جدید
بررسیهای میدانی نشان میدهد که روابط عمومیها برای کارآمدی در جنگ روایتها و تبیین خدمات دولت باید مجموعهای از راهبردهای نوین را بهکار گیرند. کارشناسانی که در این گزارش با آنها گفتگو شد، نیز بر این محورهای کلیدی اتفاق نظر دارند، که ایجاد اتاق عملیات رسانهای فعال، جمعآوری داده، رصد آنلاین، پایش لحظهای شبکههای اجتماعی و تولید واکنش سریع، ابزارهایی است که روابط عمومی بدون آنها عملاً «نابینا» خواهد بود.
از سویی دیگر تبدیل روابط عمومی به مرکز تبیین نیز اهمیت دارد، روابط عمومی باید فراتر از تولید خبر عمل کند و سیاستها، طرحها و خدمات دولت را تشریح، تحلیل و تبیین کند؛ با زبانی قابل فهم برای مردم.
کارشناس ارشد ارتباطات و نویسنده کتاب «روابط عمومی در عرصه بحران و فرهنگ» در گفتگو با خبرنگار مهر ارتباط واقعی و نه صوری با مردم، برگزاری نشستهای ماهانه پرسشوپاسخ، تولید محتوای انسانی، گزارشهای ویدئویی ساده و شفاف، و پاسخگویی بیواسطه در شبکههای اجتماعی را از راههایی دانست که اعتمادسازی را تقویت میکند و افزود:روایتسازی در بحرانها نیز اهمیت فزاینده ای دارد،
به گفته محمد صائبی، روابط عمومی باید اولین روایت را ارائه دهد تا روایت غلط فرصت شکلگیری پیدا نکند.
وی همچنین هماهنگی بین دستگاهها را مورد تاکید قرار داده و می گوید: عدم هماهنگی بین روابط عمومیها موجب انتشار پیامهای چندگانه میشود.
روابط عمومی در نقطه عطف تاریخ رسانهای کشور
روابط عمومی در ایران امروز نهتنها مسئول اطلاعرسانی است، بلکه ستون اصلی امنیت روانی جامعه، مدیر جنگ روایتها و پل اعتماد میان مردم و دولت است.
کارشناسان اتفاقنظر دارند که جنگ رمضان یک نقطه هشدار بود؛ هشداری که نشان داد روابط عمومیها باید:سریعتر، دقیقتر، مردممحورتر، روایتسازتر و آیندهنگرتر باشند و اگر چنین شود، روابط عمومی نه یک واحد اداری، بلکه یک بازوی استراتژیک حکمرانی خواهد بود؛ بازویی که میتواند هم خدمات دولت را برای مردم تبیین کند و هم روایتهای صحیح را مقابل روایتهای مخرب تثبیت کند.
نظر شما