ادبیات بلوچی؛ گنجینه‌ای برای تولید آثار فرهنگی و معرفی هویت ایرانی

عابد بلوچ‌زهی، در گفتگو با خبرنگار مهر، با تأکید بر جایگاه ارزشمند زبان بلوچی در میان زبان‌های ایرانی، این زبان را یکی از مهم‌ترین میراث‌های فرهنگی کشور دانست و گفت: زبان بلوچی تنها یک گویش محلی نیست، بلکه بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی ایران و پلی برای شناخت زبان‌های ایرانی باستان به شمار می‌رود.

پژوهشگر زبان بلوچی و شاعر بلوچ، اظهار کرد: زبان بلوچی از شاخه زبان‌های ایرانی شمال‌غربی است و در کنار زبان‌هایی مانند کردی، تالشی، تاتی، گیلکی و مازندرانی قرار می‌گیرد. این زبان ظرفیت‌های کم‌نظیری دارد و می‌توان آن را به‌عنوان یکی از اصیل‌ترین بازمانده‌های زبان‌های ایرانی میانه و حتی دارای پیوندهایی با زبان‌های ایرانی باستان مورد مطالعه قرار داد.

بلوچ‌زهی با اشاره به دیدگاه زبان‌شناسان درباره قدمت این زبان افزود: بسیاری از پژوهشگران، بلوچی را میراثی ارزشمند از زبان‌های ایرانی میانه می‌دانند. این زبان در طول قرن‌ها توانسته شمار زیادی از واژگان کهن ایرانی را با اصالت خود حفظ کند؛ واژگانی که امروزه در زبان فارسی کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما همچنان در گفتار روزمره مردم بلوچ زنده و رایج هستند.

بلوچی، پاسدار و پاسبان زبان فارسی اصیل است

این پژوهشگر زبان بلوچی، یکی از ویژگی‌های مهم این زبان را «پاسداری از واژگان اصیل ایرانی» عنوان کرد و گفت: با مطالعه آثار ادبی فارسی از سده‌های نخستین، می‌توان دریافت بسیاری از واژه‌هایی که در آن متون به‌کار رفته‌اند، هنوز هم با همان معنا و مفهوم در زبان بلوچی استفاده می‌شوند و این موضوع، ظرفیت ارزشمند این زبان را برای مطالعات تاریخی و زبان‌شناختی نشان می‌دهد.

وی در ادامه به ظرفیت‌های فرهنگی و هنری زبان بلوچی پرداخت و اظهار داشت: ادبیات شفاهی بلوچی، به‌ویژه داستان‌های حماسی، اشعار و روایت‌های تاریخی، گنجینه‌ای غنی از اسطوره‌ها، اخلاق، فرهنگ و تاریخ منطقه است. این آثار می‌توانند منبعی ارزشمند برای تولید فیلم، انیمیشن، آثار نمایشی و سایر محصولات فرهنگی و هنری باشند.

بلوچ‌زهی ترجمه آثار بلوچی به زبان‌های فارسی و انگلیسی را یکی از راهکارهای معرفی فرهنگ بلوچ به ایران و جهان دانست و افزود: معرفی این آثار می‌تواند تصویری واقعی و غنی از فرهنگ بلوچ ارائه کند و ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی این منطقه را بیش از پیش به جامعه ملی و بین‌المللی بشناساند.

وی همچنین به جایگاه زنان در فرهنگ و ادبیات بلوچ اشاره کرد و گفت: زنان از دیرباز در فرهنگ بلوچ نقش مؤثر و فعالی در عرصه‌های اجتماعی و فرهنگی داشته‌اند و این جایگاه به‌روشنی در اشعار، داستان‌ها و روایت‌های ادبی بلوچی دیده می‌شود. ترجمه و انتشار این آثار می‌تواند نشان دهد که بسیاری از مفاهیم مرتبط با جایگاه و نقش زنان، قرن‌ها پیش در فرهنگ ایرانی و به‌ویژه فرهنگ بلوچ مورد توجه بوده است.

این پژوهشگر در پایان تأکید کرد: حفظ، پژوهش، مستندسازی و معرفی زبان و ادبیات بلوچی، نه‌تنها به صیانت از یکی از مهم‌ترین میراث‌های فرهنگی ایران کمک می‌کند، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز توسعه فرهنگی، تولید محتوای فاخر و معرفی هرچه بهتر ظرفیت‌های سیستان و بلوچستان در سطح ملی و بین‌المللی باشد.