خبرگزاری مهر - گروه استانها، محدثه میرجلیلی؛ سلامت در نگاه نوین تنها به معنای نبود بیماری نیست و عوامل اجتماعی، محیطی و اقتصادی نیز در شکلگیری سلامت افراد نقش دارند. از همین رو، نظام سلامت در سالهای اخیر توجه بیشتری به اجتماعیسازی سلامت، محلهمحوری و مشارکت دستگاههای مختلف در این حوزه داشته است.
در این راستا مسعود شریفی، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، در گفتگو تفصیلی با خبرنگار مهر، با تشریح برنامههای اجتماعیسازی سلامت، درباره سلامت روان، نقش مردم و دستگاههای اجرایی، جوانی جمعیت و پیامدهای آلودگی هوا در استان یزد توضیح داد.
سلامت روان بخشی از بسته خدمات بهداشتی در مراکز بهداشت و درمان است
شریفی: برای گروههای مختلف سنی، از نوزادان تا سالمندان، بستههای خدمتی متفاوتی در حوزه بهداشت تعریف شده است.
این بستهها فقط به سلامت جسمی محدود نمیشوند و در سنین بالاتر، موضوعاتی مانند سلامت روان، تغذیه، سلامت دهان و دندان، سلامت مادران، جوانی جمعیت و سایر مؤلفههای سلامت نیز مورد توجه قرار میگیرد.
سلامت روان یکی از اجزای مهم خدمات بهداشتی است و با توجه به شرایط امروز جامعه، اهمیت آن بیش از گذشته احساس میشود.
محلهمحوری و ضرورت اجتماعیسازی سلامت در جامعه
شریفی: یکی از موضوعات مهم امروز، اجتماعیسازی سلامت و محلهمحوری است. بخش زیادی از عوامل مؤثر بر سلامت خارج از اختیار مستقیم نظام سلامت قرار دارد. بنابراین دستگاههای مختلف، مردم، سازمانهای مردمنهاد و خیرین باید در این زمینه مشارکت کنند.
در نظام شبکه بهداشت از دهه ۶۰ موضوعی تحت عنوان رابطین بهداشت وجود داشت. این افراد از میان مردم محلهها انتخاب میشدند، آموزش میدیدند و مطالب سلامت را به خانوادهها و همسایگان منتقل میکردند.
امروز این ساختار توسعه پیدا کرده و با عناوینی مانند سفیر سلامت خانواده، سفیر سلامت دانشآموز، سفیر سلامت دانشجو و طلبه و پیامگزار سلامت در ادارات دنبال میشود.
۵۰ تا ۶۰ پیامگزار سلامت در ادارات یزد فعال هستند
شریفی: پیامگزاران سلامت ادارات یکی از برنامههای موفق ما بودهاند، در حال حاضر حدود ۵۰ تا ۶۰ نفر از پیامگزاران سلامت ادارات در برنامهها و جلسات مرتبط حضور فعال دارند. برخی از این افراد حدود ۱۰ سال است که در این برنامه مشارکت میکنند.
این افراد میتوانند پیامهای سلامت را به محیطهای کاری منتقل کنند و از سوی دیگر، مسائل و نیازهای کارکنان را به نظام سلامت انتقال دهند.
وقتی از سلامت صحبت میکنیم، فقط سلامت جسمی مدنظر نیست. سلامت ابعاد جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی دارد. بسیاری از اقداماتی که در ظاهر عمرانی یا اجتماعی هستند، در واقع بر سلامت مردم تأثیر میگذارند.
اگر مردم یک محله برای آسفالت خیابان خود مطالبه داشته باشند، این موضوع نیز به سلامت مرتبط است. جمعآوری مناسب زباله، ایجاد ایستگاه اتوبوس، اصلاح محیط محله و بسیاری اقدامات دیگر از مؤلفههای اجتماعی مؤثر بر سلامت هستند.
اگر نیازهای واقعی هر محله توسط خود مردم شناسایی شود، دستگاههای اجرایی، خیرین و سازمانهای مردمنهاد نیز میتوانند برای رفع این نیازها وارد عمل شوند.
بحران کاهش جوانی جمعیت را یکی از چالشهای جدی استان یزد
شریفی: جوانی جمعیت موضوعی فرابخشی است و فقط مربوط به وزارت بهداشت نیست. کاهش موالید در سالهای اخیر یک هشدار جدی است. اگر این روند ادامه پیدا کند، در آینده با جامعهای سالخورده مواجه خواهیم شد.
مسئله فقط افزایش تعداد سالمندان نیست؛ سؤال مهمتر این است که چه تعداد نیروی جوان برای مراقبت از این جمعیت و ادامه مسیر توسعه جامعه وجود خواهد داشت. بنابراین جوانی جمعیت باید با نگاه فرابخشی دنبال شود و دستگاههای مختلف در آن نقش داشته باشند.
آلودگی هوا در یزد
شریفی: آلودگی هوا یکی از معضلات جدی است که طی سالهای اخیر در استان یزد و بهویژه در محور اردکان تا مهریز بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. در این زمینه دبیرخانهای در مجموعه محیط زیست فعال است و دانشگاه علوم پزشکی نیز عضو آن است.
وزارت بهداشت سامانهای دارد که با استفاده از دادههای سازمان هواشناسی، اطلاعات مربوط به آلایندههای هوا و همچنین دادههای مربوط به مرگومیر و جمعیت را تحلیل میکند.
این سامانه میتواند مرگهای منتسب به آلودگی هوا را برآورد کند؛ البته این به معنای آن نیست که بتوانیم برای هر فرد به صورت قطعی اعلام کنیم علت فوت او آلودگی هوا بوده است. آلودگی هوا میتواند در مرگهای چندعاملی نقش داشته باشد
بسیاری از بیماریها و مرگها چندعاملی هستند. برای مثال ممکن است فردی بر اثر سکته قلبی فوت کند، اما آلودگی هوا یکی از عواملی باشد که خطر بیماری قلبی و وقوع این اتفاق را افزایش داده است.
بیش از ۴۰۰ فوتی در شهرستان یزد به آلودگی هوا منتسب شدند
شریفی: بر اساس برآوردهای انجامشده که البته برای بیان عدد دقیق نیازمند بررسی و تطبیق نهایی دادهها هستم، بیش از ۴۰۰ مورد از فوتیهای سال گذشته در شهرستان یزد به صورت منتسب با آلودگی هوا برآورد شده است.
این موارد میتواند شامل مرگهای ناشی از بیماریهای قلبی و مغزی و همچنین برخی سرطانها، از جمله سرطان ریه، باشد.
بنابراین آلودگی هوا مسئلهای نیست که بتوان آن را صرفاً در چارچوب وزارت بهداشت بررسی کرد؛ برای کاهش آثار آن، مجموعهای از دستگاهها باید مسئولیت خود را ایفا کنند.
رسانه؛ حلقه اتصال نظام سلامت و مردم
شریفی: بخش قابل توجهی از چالشهای سلامت بدون همراهی مردم قابل حل نیست. مردم باید بدانند سلامت فقط زمانی اهمیت ندارد که بیمار شوند؛ بخش مهمی از سلامت پیش از بیمار شدن شکل میگیرد.
رسانه میتواند آگاهی مردم را افزایش دهد؛ از اصلاح باورهای نادرست درباره واکسن گرفته تا معرفی خدمات پیشگیرانه، تشویق مردم به غربالگری، توجه به سلامت روان، اصلاح سبک زندگی و مشارکت در برنامههای محلهمحور.
در نهایت، هدف همه این برنامهها داشتن جامعهای سالمتر است؛ جامعهای که افراد آن نه فقط عمر طولانیتری داشته باشند، بلکه سالهای بیشتری از زندگی خود را با سلامت، توانمندی و کیفیت مناسب سپری کنند.
نظر شما