خبرگزاری مهر، گروه بین‌الملل: با وجود هزینه‌های نظامی سنگین عربستان سعودی و برخورداری این کشور از جنگنده‌های پیشرفته، سامانه‌های پدافندی پاتریوت و تاد و تجهیزات راداری مدرن، مقابله با حملات موشکی و پهپادی انصارالله یمن همچنان با چالش‌هایی همراه است. وسعت جغرافیایی عربستان، تنوع ابزارهای تهاجمی انصارالله و هزینه بالای استفاده از موشک‌های رهگیر، از جمله عواملی هستند که می‌توانند توان دفاعی ریاض را در یک درگیری طولانی تحت فشار قرار دهند.
وسعت جغرافیایی؛ چالش حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی
عربستان سعودی سالانه ده‌ها میلیارد دلار برای هزینه‌های نظامی اختصاص می‌دهد و بر اساس برآوردهای مؤسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم، هزینه نظامی این کشور در سال ۲۰۲۴ حدود ۸۰ میلیارد دلار بوده است. با این حال، برخورداری از تجهیزات پیشرفته به معنای امکان حفاظت کامل از تمام زیرساخت‌های یک کشور نیست.
وسعت سرزمینی عربستان، پراکندگی تأسیسات نفتی، فرودگاه‌ها، پایگاه‌های نظامی و مراکز راهبردی، حفاظت هم‌زمان از این اهداف را دشوار می‌کند. سامانه‌های پدافندی باید تهدیدها را در مناطق مختلف شناسایی و رهگیری کنند و در عین حال، از پوشش مناسب برای زیرساخت‌های حیاتی اطمینان یابند. این شرایط، تخصیص و استقرار منابع دفاعی را به یکی از چالش‌های اصلی ریاض تبدیل می‌کند.
تاکتیک پهپادی و موشکی انصارالله
عامل دوم، تنوع ابزارهای تهاجمی و امکان استفاده هم‌زمان از پهپادها و موشک‌هاست. به‌کارگیری تهدیدهای متفاوت می‌تواند سامانه‌های شناسایی و رهگیری را با فشار عملیاتی مواجه کند و ضرورت مدیریت هم‌زمان چندین هدف را افزایش دهد.
در چنین شرایطی، مسئله تنها توانایی رهگیری یک موشک یا پهپاد نیست؛ بلکه میزان آمادگی سامانه‌های دفاعی برای مقابله مستمر با حملات و حفظ پوشش دفاعی در برابر تهدیدهای متعدد نیز اهمیت پیدا می‌کند. با این حال، میزان موفقیت چنین تاکتیک‌هایی در هر حمله به نوع تسلیحات، تعداد اهداف، مسیر پرواز و عملکرد سامانه‌های دفاعی بستگی دارد.
اختلاف هزینه حمله و دفاع؛ پهپاد ارزان در برابر رهگیر چندمیلیون‌دلاری
یکی از مهم‌ترین ابعاد این چالش، تفاوت هزینه تولید برخی پهپادهای تهاجمی با هزینه موشک‌های رهگیر پیشرفته است. بر اساس برخی برآوردها، هزینه ساخت شماری از پهپادهای انتحاری دوربرد مورد استفاده نیروهای یمنی می‌تواند در محدوده چند ده هزار دلار قرار گیرد؛ در مقابل، قیمت یک موشک رهگیر پیشرفته پاتریوت، بسته به مدل و شرایط قرارداد، ممکن است به چند میلیون دلار برسد.
برای نمونه، اگر هزینه یک پهپاد ۲۰ هزار دلار و هزینه یک موشک رهگیر چهار میلیون دلار فرض شود، اختلاف هزینه این دو به حدود ۲۰۰ برابر می‌رسد. البته این مقایسه تقریبی است و قیمت واقعی پهپادها و موشک‌ها بر اساس مدل، تجهیزات جانبی و شرایط تأمین متفاوت خواهد بود.
این اختلاف به معنای آن نیست که در هر حمله الزاماً یک موشک رهگیر برای مقابله با هر پهپاد شلیک می‌شود؛ با این حال، تکرار حملات و ضرورت استفاده از مهمات گران‌قیمت می‌تواند هزینه دفاع را افزایش دهد و فشار بیشتری بر ذخایر تسلیحاتی وارد کند.
وابستگی به آمریکا و مسئله تأمین مهمات
چالش سوم به ذخایر موشک‌های رهگیر و امکان جایگزینی آن‌ها مربوط می‌شود. هر بار استفاده از موشک‌های پدافندی، بخشی از ذخایر آماده مصرف را کاهش می‌دهد و در صورت تداوم حملات، نیاز به تأمین مجدد مهمات افزایش می‌یابد. این روند علاوه بر هزینه مالی، به ظرفیت تولید، زمان تحویل و دسترسی به زنجیره تأمین وابسته است.
عربستان برای تأمین بخش مهمی از تجهیزات و مهمات پیشرفته خود به آمریکا وابستگی دارد. در مقابل، افزایش مصرف مهمات آمریکایی در درگیری‌های منطقه‌ای می‌تواند بر اولویت‌بندی سفارش‌ها و زمان تحویل به متحدان واشنگتن اثر بگذارد. گزارش‌هایی درباره فشار بر ذخایر موشک‌های پاتریوت آمریکا و تأخیر در تحویل برخی سفارش‌ها به متحدان نیز منتشر شده است؛ موضوعی که اهمیت ظرفیت تولید و جایگزینی ذخایر را برجسته می‌کند.
در همین چارچوب، رقم حدود ۹ میلیارد دلار برای خرید ۷۳۰ موشک پاتریوت که در گزارش‌های مربوط به قرارداد تسلیحاتی عربستان مطرح شده، نشان‌دهنده ابعاد مالی تأمین این مهمات است. با این حال، رقم نهایی قرارداد، ترکیب تجهیزات و زمان‌بندی تحویل باید بر اساس جزئیات رسمی همان قرارداد ارزیابی شود.
جمع‌بندی
توان دفاعی عربستان را نمی‌توان صرفاً بر اساس حجم هزینه‌های نظامی یا تعداد سامانه‌های پیشرفته آن سنجید. وسعت جغرافیایی، پراکندگی اهداف، تنوع حملات پهپادی و موشکی و هزینه جایگزینی مهمات، همگی در ارزیابی پایداری دفاعی این کشور نقش دارند.
در یک درگیری کوتاه، برخورداری از سامانه‌های پیشرفته می‌تواند مزیت مهمی ایجاد کند؛ اما در یک رویارویی طولانی و فرسایشی، ظرفیت تولید و تأمین مهمات، هزینه رهگیری و توان حفظ آمادگی عملیاتی نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. از این منظر، چالش عربستان تنها مقابله با حملات نیست، بلکه حفظ توان دفاعی در برابر حملات تکرارشونده و تأمین مستمر منابع مورد نیاز برای آن نیز هست.
نظر شما