عبدالحسین نوشین قربانی اهداف حزب توده شد

به گزارش خبرنگار مهر، علی دهباشی - مجری برنامه - نشست را با روخوانی چکیده ای از مقدمه کتاب و انگیزه نگارش آن آغاز کرد.

دهباشی گفت: سنگ اول شروع نگارش این کتاب به سال 57 و بین نصرت کریمی و تقی میناب گذاشته شد که طی سال های متمادی و با گذر حوادثی چون مرگ میناب، این مهم به تاخیر افتاده بود.

وی در ادامه به این نکته اشاره کرد که اگر هنوز پس از 37سال از مرگ عبدالحسین نوشین، نام او فراموش نشده به خاطر گذاشتن پایه های تئاتر علمی در ایران و همتی است که او بر سر شکل گیری تئاتر نوین در ایران گذاشت.

نوشین هنرمند، نوشین سیاستمدار

سردبیر مجله بخارا ادامه داد: تا پیش از انتشار این کتاب از نوشین جز تصویر محوی در خاطرات پراکنده موجود نبود اما کتاب "یادنامه عبدالحسین نوشین" با رفع این ابهام ها و درآوردن چهره نوشین از غبار زمان، برگ زرینی به تاریخ نمایش ایران اضافه کرده است.

به گفته وی، نوشین هنرمند خلاقی بود که در زمان خودش به پیروی از روح والا و عدالتخواهش، جذب تنها حزب و گروه سیاسی معترض آن زمان شد اما بعدتر مواضع متفاوتی یافت و در اواخر زندگی تردیدهایی به مواضع صرفا سیاسی این دوره از زندگی خود پیدا کرد.

هنر به خودی خود بالاترین حزب برای هنرمند است

سپس قطب الدین صادقی - کارگردان تئاتر - کتاب "یادنامه عبدالحسین نوشین" را شناسنامه ای برای تئاتر ایران دانست و گفت: این کتاب معلوم می کند که تئاتر علمی  و واقعی در ایران از کجا آغاز می شود.

وی اضافه کرد: نوشین با اقتباس ها و ترجمه های ارزشمند و تلاش خستگی ناپذیر، تئاتر را از میانه جامعه ایرانی آن زمان برکشید و برای آن جایگاهی درخور تعریف کرد. نوشین را در دو حوزه می توان تعریف کرد. نخست، هنرمندی که با اتکا به تحصیلات عالی در فرانسه، تقید به نظم تئاتری واقعی، دقت تکنیکی در کار با عوامل و بازیگران، تعلق به مفاهیم عمیق و ارادت به نویسندگان بزرگ جهان تئاتر، دانش وسیع و اخلاق مثال زدمی خود موفق شده فضایی تئاتری بیافریند که در پرتو آن جمع بزرگی از هنرمندان بتوانند زیر عنوان و تعریف جدیدی با نام تئاتر فعالیت کنند.

صادقی تصریح کرد: او انسان والایی بود که تنفر کوتوله ها را بر می انگیخت. کوتوله ها دوست ندارند آدم شاخص را ببینند و همین نکته دلیل اصلی مستعجل بودن زندگی نوشین بود.

وی ادامه داد: وجه دوم به آفت زندگی نوشین یعنی همین درگیر شدن او با حواشی زندگی هنرمندانه و گرفتاری اش با حزب توده ارتباط دارد. توفیق جهانی انقلاب اکتبر 1917 در آن زمان باعث شد تا نوشین تحت تاثیر فضای غالب به سمت حزب توده رفته و اجازه بدهد که این حزب از احساسات او سوءاستفاده کند.

صادقی در ادامه گفت: هنر به خودی خود بالاترین حزب برای یک هنرمند است. تمام بلایی که بر سر نوشین آمد به خاطر همین آلوده شدنش به چیزی غیر از هنرش بود که همین مسئله هم او را به حاشیه کشید و حیف از آدمی که طی 10سال چنین تاثیر عمیقی در تئاتر مملکتش گذاشت ولی این طور قربانی اهداف یک حزب خاص شد.

جای کریمی در سینمای ایران خالی است

قطب الدین صادقی در ادامه جای خود را به فرهاد آییش سپرد که در ابتدای حرفش با گفتن اینکه کاملا غیرمنتظره به جایگاه دعوت شده و در ضمن کتاب را هم نخوانده و تنها برای ابراز ارادت به نصرت کریمی به جلسه آمده، از صحبت در مورد کتاب خودداری کرد و به سخن درباره مولف کتاب پرداخت و گفت: جای نصرت کریمی در سینمای امروز ایران خالی است. او صاحب سینمایی است که می توانست در عین ایرانی بودن مدرن هم باشد.

آییش هم مانند صادقی با بیان اینکه کتاب "یادنامه عبدالحسین نوشین" برای ما روشن می کند که تئاتر ایران دقیقا از کجا حیاتش را آغاز کرده چنین ادامه داد: در دهه های اخیر اوضاع تئاتر ایران به حدی متلاطم و آینده اش به قدری مبهم بوده که هیچ کس نمی توانست هیچ حدسی درباره فرجام آن بزند. با چاپ این کتاب ما حداقل می دانیم از کجا شروع کرده ایم.

سنت استادی و شاگردی رو به فراموشی است

سپس هوشنگ مرادی کرمانی با تعریف خاطراتی کوتاه گفت: در زمانی که من از کرمان به اینجا آمدم هنوز سنت حسنه استادی و شاگرد پروری رواج داشت و آقای کریمی این سنت را که از استادان خود مانند نوشین فرا گرفته بودند به ما منتقل کردند. او این خاصیت را داشت که شاگردان خوبی تربیت کند و آنها را هیچ وقت فراموش نمی کرد و در همه حال از شاگردان خود حمایت می کرد. متاسفانه امروز این سنت در محیط کارهنری در حال فراموشی است.

وقت و انرژی به اندازه چهار فیلم بلند

علی دهباشی در ادامه با خواندن خاطره حسین توکل از مرگ نوشین در شوروی، از نصرت کریمی خواست تا در جایگاه قرار بگیرد. کریمی با یاد گذشته گفت: قدیم تر که فیلم می ساختم از زمانی که قلم روی کاغذ می گذاشتم تا زمان اکرانش یک سال طول می کشید. شروع تا پایان این کتاب به اندازه 4 فیلم بلند وقتم را گرفت ولی ارزشش را داشت. فکرش را هم محمد عمویی - پسر عمویی مدیر تئاتر پارس - با نشان دادن عکس های تئاترهای قدیم که نگه داشته بودند، دوباره به سرم انداختند. چهارسال طول کشید تا دوباره آدم ها را پیدا کردم و از آنها در تمام دنیا خواستم تا برایم بنویسند چون به نظر همه جای این کتاب خالی بوده است.

در این مراسم هنرمندانی چون رامبد جوان، پوری بنایی، رضا بنفشه خواه و... هم حضور داشتند.

"یادنامه عبدالحسین نوشین" مجموعه ای از خاطرات چهره های آشنا و بعضا از یاد رفته تئاتر و هنر ایران از عبدالحسین نوشین است. چهره هایی که از پرویز ناتل خانلری تا حمید سمندریان، بهرام بیضایی، بزرگ علوی، احسان طبری، اصغر بیچاره، محمود دولت ابادی و توران مهرزاد در میان آنها هستند و همگی در مقالاتی به قلم خود، تکه هایی را از چهره و زندگی نوشین که نزد آنها بوده بازگو کرده اند. این کتاب در 2200 نسخه و توسط نشر نامک و نشر بدرقه جاویدان به چاپ رسیده است.