کسانی که از میهن دم می‌زنند باید از فروتنی افشار یاد بگیرند

به گزارش خبرنگار مهر مراسم بزرگداشت زنده یاد ایرج افشار ایران‌شناس فقید، عصر امروز با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و جمعی از ایران‌شناسان و متخصصین حوزه های مختلف فرهنگ  و ادب در برنامه ای با عنوان «ارج ایرج» در محل تالار فردوسی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران برگزار شد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به کارنامه ایرج افشار گفت: انتشار حدود 300 کتاب و بیش از 3000 مقاله و یادداشت از جمله کارهای ارزشمندی است که از استاد افشار به جای مانده است. او حتی میراث گرانقدرش را که بیش از 30 هزار عنوان کتاب بود، به دایرةالمعارف بزرگ اسلامی بخشید و این درسی است برای همگان که بتوانند در حیات خودشان منشا خیر و برکت باشند.

حسینی اضافه کرد: اگر ایرج افشار ایران شناس فوق العاده ای است به خاطر این است که شهر به شهر ایران را گشته و با مردم نشسته است؛ چیزی که ما هم در سفرهای استانی دشواری هایش را تجربه کرده ایم. ایرج افشار یک ایران پیمای قاهر بود که توانست فرهنگ ایرانی را به جهان معرفی کنند.

وزیر ارشاد با اشاره به کتاب کاغذ در زندگی و فرهنگ ایرانی زنده یاد ایرج افشار گفت: ممکن است ابتدا اینطور به نظر بیاید که مسئله کاغذ مسئله مهمی نیست، اما ایرج افشار در این کتاب نشان داده  که این مردم ایران بوده اند که پیش و بیش از دیگران از کاغذ در عرصه های مختلف استفاده کرده اند.

حسینی افزود: ایرج افشار در هر حوزه ای که وارد می شد بسیار عمیق و دقیق و ژرف نگر مسائل را مطرح می کرد. او یک فردوسی شناس مبرز بود و کتاب شناسی فردوسی او شامل بیش از 6 هزار مدخل است و نمونه ای است از پرکاری او.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین با اشاره به ستایش های ایرج افشار از میهن دوستی و وطن پرستی ایرانیان گفت: باید کسانی که امروزه از میهن دم می زنند از این نکات استاد افشار یاد بگیرند. او برعکس عده ای که خودشان را طلبکار وطن می دانند، خود را بدهکار کشورش می داند. او هیچگاه زبان به گلایه نمی گشود و در شاگردپروری هم توفیقات فراوانی از خود نشان داد و در ارائه علم به نوآموزان بسیار صبور بود و هیچ گونه بخل علمی نداشت.

حسینی گفت:  اگر کشور بخواهد رشدی داشته باشد تنها در سایه رنج و تلاش امکانپذیر است و نسخه دیگری وجود ندارد. آیندگان باید از کسانی مانند افشار این را یاد بگیرند.

همچنین در این مراسم  کریمی دوستان، رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه تهران با اشاره به حدیث «اطلبوالعلم ولو بصین» و نیز مصرع معروف «ز گهواره تا گور دانش بجوی» به جایگاه ایرج افشار در زمینه کسب و اشاعه دانش پرداخت و گفت: افشار تجلی روح اسلامی و ایرانی ما بود که همواره می آموخت و می آموزاند و لحظه ای از عمرش را به غفلت نمی گذراند مگر اینکه تولید علم کند.

وی همچنین از زحمات زنده یاد افشار در زمانی که مسئولیت گروه تاریخ دانشکده ادبیات دانشگاه تهران را برعهده داشت تجلیل کرد.

در ادامه این مراسم اکبر ایرانی مدیر عامل موسسه پژوهشی میراث مکتوب با تجلیل از تلاش های ایرج افشار در فهرست‌نگاری و معرفی فرهنگ ایرانی به جهان گفت: اگر ابن ندیم در قرن چهارم هجری حدود 7 هزار کتاب را فهرست‌نویسی کرد، ابن ندیم نسل ما (ایرج افشار) قریب 300 کتاب و 2 هزار مقاله نوشت. او یکی از جان برکفان جبهه فرهنگی ایران بود.

مدیر عامل موسسه پژوهشی میراث مکتوب در ادامه از رونمایی تندیس ایرج افشار در آینده ای نزدیک خبر داد و گفت: ما همچنین مکاتباتی را با شهرداری تهران برای نامگذاری خیابانی به نام ایرج افشار انجام داده ایم که موافقت های اصولی با این درخواست صورت گرفته و در آینده نزدیک شاهد این نامگذاری خواهیم بود.

در این مراسم همچنین کامران فانی در سخنانی زنده یاد یاد افشار را وجودی یگانه و جانشین ناپذیر دانست و گفت: هر بار گذشت زمان غبار فراموشی بر آن بنشاند، آثار افشار این غبار را می زداید.

فانی با اشاره به کتاب «کتابشناسی فردوسی و شاهنامه» اثر زنده یاد افشار گفت: هنوز دو ماه از درگذشت او نگذشته که سه کتاب جدید به قلم او منتشر شده است. او بنیانگذار و آغازکننده کتاب شناسی، فهرست نویسی مقالات و کتابشناسی فردی بود.

وی افزود: کتاب «کتابشناسی فردوسی و شاهنامه» ایرج افشار نمونه‌ای از بهترین کارهایی است که در زمینه فردوسی انجام شده است. البته ما هم در حال حاضر به چاپ چهارم این کتاب دسترسی داریم، ولی ناگفته هایی درباره چاپ سوم آن هم وجود دارد.

فانی با اشاره به این ناگفته ها تاکید کرد: ویراست دوم این کتاب در سال 55 چاپ شد و دیگر بعد از انقلاب تجدید چاپ نشد تا اینکه در سال 82 انجمن آثار و مفاخر فرهنگی آن را عینا افست کرد.

وی با اشاره به انتقاد ایرج افشار از این اقدام انجمن آثار و مفاخر فرهنگی اضافه کرد: او (افشار) معتقد بود وقتی که در فاصله این سال‌ها هزاران مقاله فهرست نویسی شده معنی ندارد که این مقالات نادیده گرفته شود و همان چاپ قبلی روانه بازار شود. به همین خاطر چاپ سوم این کتاب را چاپ نمی دانست.

وی با همچنین با اشاره به بخش های مختلف کتاب «کتابشناسی فردوسی و شاهنامه» گفت: افشار در بخشی از این کتاب فهرست حدود هزار کتاب خارجی را آورده است که درباره زبان فارسی نوشته شده. این در حالی است که متاسفانه یک صدم کتاب‌ها هم به فارسی ترجمه نشده است.

در ادامه مراسم ارج ایرج همچنین محمد حسن سمسار پژوهشگر حوزه تاریخ و ادبیات در سخنانی درباره «کاغذ در زندگی و فرهنگ ایرانی» نوشته ایرج افشار گفت: این کتاب کتابی است یکتا؛ چرا که لازمه نگارش آن گشتن در تمام کتابخانه های داخلی و خارجی که دارای نسخه های خطی درباره کاغذ بودند، است؛ کاری که تنها از ایرج افشار بر می آمد.

سمسار افزود: من با 22 سال تجربه موزه‌داری، 20 سال تجربه آموزشی و بیش از 20 سال تجربه در مراکز علمی معتقدم که کتاب اخیر یک اثر یکتاست که حاصل 50 و چند سال ور رفتن ایرج افشار با کتاب است.

در این مراسم همچنین احمد اقتداری پژوهشگردر زمینه جغرافیا و تاریخ و به ویژه حوزه خلیج فارس در سخنانی کوتاه از کتاب «عهد حسام» (سفرنامه لرستان و خوزستان ایرج افشار) به عنوان اثری که می تواند نکات تاریکی از وضعیت ژئوپلتیکی این خطه از سرزمین مان را به نسل جوان روشن کند، یاد کرد.

در حال حاضر سخنرانان دیگری در مراسم «ارج ایرج» مشغول ارائه مقالاتی درباره جایگاه زنده یاد افشار در فرهنگ ایرانی هستند که گزارش تکمیلی آن متعاقبا ارسال می شود.