توسعه گردشگری روستایی در انتظار مشارکت بخش خصوصی

این صنعت علاوه بر کسب درآمد و ایجاد اشتغال موجب توسعه اقتصادی و اجتماعی می شود و یکی از انواع گردشگری که قدمتی بیشتر از یک قرن دارد گردشگری روستایی است.

 

این نوع گردشگری به سبب جذابیت، استفاده ازفضا و ویژگیهای محیط روستایی بـرای گـردشگران و ارتقای شاخصهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی منطقه میزبان، مورد توجه بسیاری واقع شده است.

 

استان چهارمحال و بختیاری به علت برخورداری از روستاهای پرجاذبه و رودخانه های پرآب یکی از مناطق مستعد کشور برای توسعه گردشگری روستایی است به طوری که برخی از روستاهای این استان به سبب داشتن طبیعتی بکر و جذاب می تواند میزبان مناسبی برای گردشگران باشد.

 

بـر اساس سرشماری سال 85 در استان چهارمحال و بختیاری 953 روستا وجود دارد کـه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشورمان در سال های 84 تا 88 از این تعداد ، 12 روستا را به عنوان روستاهای هدف گردشگری معرفی کرد .

 

رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار مهر بـا اشاره به اینکه روستاهای هدف گردشگری به آن دسته از روستاهایی گفته می شود که دارای یک یا چند جاذبه گردشگری اعم از طبیعی، فرهنگی، تاریخی و مذهبی در سطح محلی، منطقه ای یا ملی باشد، اظهار داشت: در روستاهای هدف گردشگری استان چهارمحال و بختیاری جاذبه های طبیعی و تاریخی نمود بیشتری دارد.

 

مژگان ریاحی افزود: روستاهـای هوره، یاسه چـاه، چلوان و سوادجان به علت سابقه تاریخی، روستاهای آتشگاه، آورگان، سرآقا سید ، شیخ علیخان و دیمه به علت داشتن طبیعت بکر و زیبا و روستاهای دستگرد امامزاده، ده چشمه و دزک به دلیل برخورداری از جاذبه های تاریخی و طبیعی به عنوان روستاهای هدف گردشگری در استان چهارمحال و بختیاری مشخص شده اند.

 

رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری بیان داشت: در استان چهار محال و بختیاری برای رفع چالش های توسعه روستایی و برخورداری روستائیان از وضع مطلوب زندگی، استفاده از گردشگری روستایی به عنوان مکمل فعالیتهای کشاورزی، مورد توجه قرار گرفته است.

 

ریاحی با اشاره به بازدید یک میلیون و 200 هزار گردشگر از استان چهارمحال وبختیاری از ابتدای امسال تاکنون بیان داشت: 30 درصد این گردشگران از روستاهای هدف گردشگری بازدید کرده اند.

 

سرپرست معاونت میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اینکه این تعداد روستا در شهرهای شهرکرد، کیار، کوهرنگ، بروجن، فارسان و لردگان قرار دارند، افزود: با توجه به جمعیت 22 هزار و 821 نفری روستاهای هدف گردشگری استان چهار محال و بختیاری و لزوم بهبود وضع زندگی در این روستاها، ضروری است.

 

زیرساختهای توسعه گردشگری همچون مکان های اقامت و غذاخوری، سرویس های بهداشتی، تـوقفگاه، جاده های دسترسی آسان و امکانـات رفاهی مـورد نیاز گردشگران در این روستاها فراهم شود.

 

پیمان فاضلی افزود: بهره بـرداری از قـابلیتهـای گردشگری روستایی نیازمند درک کامل نظام اقتصادی و اجتماعی روستای هدف گردشگری و شناخت نیازهای گردشگران و چگونگی همـاهنگی آنـان بـا زیرساختهای روستاست.

 

کارشناس جغرافیا و برنامه ریزی روستایی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چهار محال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اینکه گردشگری روستایی از دو جنبه دارای اهمیت است، اذعان داشت: گردشگری روستایی در مقیاس کلان به عنوان مقصد جهانی و فرا ملی و در مقیاس خرد به عنوان راهبرد توسعه منطقه ای و محلی مورد توجه است.

 

مرتضی محمدیان بیان داشت: ویژگیهای متمایزی از قبیل فعالیتها و موقعیتهای ویژه روستا، گردشگری روستایی را از سایر بخشهای گردشگری جدا می کند.

 

وی یاد آور شد: زیرا کارکرد اصلی روستا مبتنی بر تولیدات کشاورزی است و از این رو فعالیتهای گردشگری روستایی بیشتر نقش مکمل را دارد.

 

وی گردشگری روستایی را مجموعه ای ازفعالیتها و خدماتی نظیراسکان، پذیرایی، امکانات سرگرمی و تفریح، برپایی جشنها و مراسم محلی، تولید و فروش صنایع دستی و محصولات کشاورزی دانست که ساکنان محلی در قبال کسب درآمد به گردشگران ارائه می کنند.

 

محمدیان عنوان کرد: گردشگران روستایی نیز برای گذران اوقات فراغت و با هدف بهره مندی از قابلیتهای طبیعی و جذابیت های فرهنگی از روستای هدف استفاده می کنند.

 

 وی تصریح کرد: انواع گوناگونی از گردشگری روستایی در دنیا وجود دارد کـه بـا تـوجه بـه اهداف و انگیزه گردشگران از یک سو و همچنین ویژگیهای روستا از سوی دیگر متغیر است.

 

 

مرتضی محمدیان با اشاره به انواع گردشگری روستایی شامل گردشگری طبیعی، تاریخی، فرهنگی، کشاورزی و مذهبی تصریح کرد: گردشگری روستایی با شاخصهای طبیعی و تاریخی در استان چهارمحال و بختیاری بیشتر نمود داشته است.

 

 وی یادآور شد: گردشگری روستایی می تواند به توسعه پایدار، بازساخت سکونتگاههای روستایی و حفاظت منابع طبیعی کمک کند.

 

قایقرانی در رودخانه خروشان روستای چلوان ، تفریح و سرگرمی در طبیعت بکر و دست نخـورده و آبشـار روستای آتشگاه ، طبخ غذای محلی و برپایی آیین های بومی محلی درایام نوروز و محرم در روستاهای یاسه چاه ، هوره، سرآقاسید و دستگرد امامزاده، تولید و فروش سوغات محلی، صنایع دستی و محصولات کشاورزی در روستاهای ده چشمه، دیمه، دزک ، شیخ علیخان و سوادجان از جمله مهمترین عوامل جذب گردشگر در این روستاها بوده است.

 

کارشناس ارشد امور اجرایی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی چهارمحال وبختیاری  نیز در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار داشت: در سال 80 طرح هادی روستایی تهیه و در 9 روستای هدف گردشگری این استان اجرا شد.

 

مهدی الله بیگی ساخت خانه های استیجاری و کمپ روستا، محوطه سازی، آسفالت معابر اصلی روستا، سنگ فرش معابر، دفع آبهای سطحی، ساخت دیوار حایل به منظور تعریض راه های اصلی و ایجاد سرویسهای بهداشتی را از جمله اقداماتی اعلام کرد که بنیاد مسکن انقلاب اسلامی برای این تعداد روستای هدف گردشگری انجام داده و 26 میلیارد و 279 میلیون ریال اعتبار برای اجرای طرح هادی روستایی در این تعداد روستا هزینه شده است.

 

وی افزود: اجرای طرح هادی روستایی در روستاهای هدف گردشگری موجب کاهش مهاجرت از روستا به شهر، رونق فعالیتهای اقتصادی در روستا، بهبود وضع جذب گردشگر و افزایش امکانات رفاهی و آرامش روانی روستائیان شده است.

 

پژوهشگر اکوتوریسم و گردشگری روستایی در گفتگو با خبرنگار مهر واگذاری زمین بـه سرمایه گذاران در روستاهای هـدف، عرضه محصولات و فرآورده های محلی به گردشگران، وجود آداب رسوم محلی و سنتی در روستاهای هدف و طبیعت بکر و چشم اندازهای زیبا را از مزیتهای گردشگری روستایی اعلام کرد .

 

مهدی راست قلم داشتن محیط آرام و ساکت، برخورداری از آب و هـوای پـاک، نزدیکی با حیات وحش و امکان تماشای آنها، وجود استعدادها و قابلیتهای بسیار برای اجرای انواع فعالیتهای گردشگری همچون انواع ورزشها را از دیگر مزیتهای گردشگری روستایی دانست.

 

وی بی علاقگی مردم روستا برای سرمایه گذاری در بخش گردشگری، نبود برنامه ریزی مدون برای هدایت سرمایه گذاری در روستاهای هدف، نامناسب بودن وضع امنیت اجتماعی گردشگران و تسهیلات خدماتی، نبود نیروی متخصص و آموزش دیده در روستاهای هدف، توزیع نامناسب گردشگران در فصول مختلف، تضاد میان فرهنگ گردشگران و مردم روستا و تمایل به استفاده اختصاصی از فضای روستا برای ویلاسازی و باغ را ازمحدودیت های گردشگری روستایی می داند.

 

پژوهشگر اکوتوریسم و گـردشگری روستایی تصریح کرد:  نامناسب بـودن زیرساختها و امکانـات موجود در روستاهای هدف و برخورد نامناسب روستاییان با گردشگران، ازبین رفتن پوشش گیاهی و درختان و افزایش آلودگی منابع آب، خاک و هوا از دیگر مشکلات پیش روی گردشگری روستایی است.

 

کارشناس ارشدگردشگری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری نیز در گفتگو با خبرنگار مهر بـا اشاره به اینکه گردشگری روستایی موجب ایجاد فرصتهای جدید و احیا و بهبود وضع زندگی ساکنان روستا می شود.

 

وی گفت: باید توجه داشت که توسعه گردشگری بدون مشارکت محلی و برنامه ریزی مناسب درمحیط روستا، موجب آسیب های اجتماعی و زیست محیطی جبران ناپذیری خواهد شد .

 

مرضیه کریمی افزود: به علت ضعف بنیه مالی ساکنان روستاهای هدف گردشگری چهارمحال و بختیاری، توان و انگیزه مشارکت جدی در توسعه گردشگری روستایی در سطحی پایین و وضع روستاهای هدف گردشگری این استان برای تحقق مفهوم واقعی گردشگری روستایی نابسامان است.

 

وی با اشاره به اینکه روستاهای هدف گردشگری استان به سبب نداشتن سرمایه گذار با نبود منابع مالی، همکاری نکردن مسئولان استانی، ضعف مدیریت و تخریب و آلودگی منابع طبیعی مواجه هستند، تصریح کرد: ایجاد هماهنگی بین نهادها و بخشهای مختلف دولت و مردم، استفاده مناسب از بخش خصوصی به منظور سرمایه گذاری در جاذبه های گردشگری، پرداخت تسهیلات ویژه سرمایه گذاری و تدوین قوانین ویژه برای استفاده بهینه از جاذبه های گردشگری از جمله اقدامات سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری بـه منظور رفع این مشکلات است.

 

مدرس دانشگاه پیام نور شهرکرد نیز در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار داشت: مشارکت و آموزش مستمر جامعه میزبان در اجرا و ارائه فعالیت ها و خدمات گردشگری، توزیع مداوم سود و زیان میان جامعه میزبان و گردشگران، حفاظت فعالانه از محیط زیست، هدایت سرمایه گذاری بخش خصوصی به ایجـاد زیرساخت هـا همراه با مشارکت و نظارت دولت و در نهایت ایجاد جاذبه و فعالیتهای جدید در کنار جاذبه های اصلی از عـوامل توسعه موفقیت آمیز گردشگری روستایی در استان چهارمحال و بختیاری است.

 

کریمی تصریح کرد: همکاری و مسئولیت پـذیری همه اجزای صنعت گردشگری برای تبدیل روستا به موقعیت مناسب گردشگری و آگاهی بخشی به جامعه روستایی مبتنی بـرقابلیت گردشگری روستایی از نخستین گام ها در توسعه گردشگری روستایی این استان خواهد بود .

 

یکی دیگر از کارشناسان گردشگری  در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار داشت: ایجاد تنوع در امکانـات، خدمات و فعالیتهای گردشگری برای جلب رضایت و افزایش گردشگران، اجرای برنامه های تبلیغاتی در مـراکز گردشگری به منظور معرفی جاذبه ها، تعیین مسیر گردشگری با ایجاد راهنماهای محلی، تلاش برای فرهنگ سـازی در پذیرش گردشگر و تأمین امنیت اجتماعی در روستاهای هدف گردشگری از جمله راه های توسعه گردشگری روستایی است.

 

علی اشگرف تدوین قوانین و مقررات ویژه برای استفاده بهینه ازجاذبه های گردشگری، تشویق مردم به مشارکت در توسعه زیرساختها، تجهیزات و تسهیلات گردشگری، استفاده مناسب و هدفمند از بخش خصوصی، شناسایی و بهره گیری از همه جـاذبه ها و مـوقعیت هـای گـردشگری به صورت بسته گردشگری در روستاها، تلاش برای شفاف سازی سیاست های دولتی و برنامه های محلی بـه منظور افـزایش انگیزه بخش خصوصی بـرای سرمایه گذاری در توسعه گردشگری روستایی را از دیگر راهکارهای توسعه گردشگری روستایی است.

 

درهر صورت توسعه گردشگری روستایی هم دارای اثرات مثبت از جمله شناسایی روستاهای هدف گردشگری، اشتغالزایی، جذب گردشگر و رونق اقتصادی این روستاهاست و هم آثار منفی از جملـه حذف تک بناهای تـاریخی و دست خورده شدن فـرهنگ بومی و محیط طبیعی است، بنابراین نظارت و مشارکت مداوم و فعال دولت و سازمان های مرتبط برای هدایت صحیح توسعه گردشگری روستایی لازم است.