دانشگاه قرویین مغرب؛ دانشگاه ابن‌عربی و ابن‌خلدون

به گزارش خبرنگار مهر، دانشگاه قرویین در بخش غربی شهر فاس مغرب قرار دارد که در ابتدا مسجدی کوچک بود که توسط ادریس دوم از سلسله حکام دولت آل ادریس ساخته شد. در این زمان  تعداد زیادی از اعراب که اموال زیادی هم داشتند، به رهبری محمد بن عبدالله فهری از حجاز به قیروان رفته و در آنجا ساکن شدند. وی پس از اینکه درگذشت اموال خود را برای دو دختر خود فاطمه و مریم به جا گذاشت آنها بخش اعظمی از این اموال را برای انجام اعمال خیر انفاق کردند و بخشی را نیز به تجدید ساخت و مرمت مسجد و توسعه آن در سال 245 هجری ( 589 میلادی) قرار دادند و به حیات ساختمان افزودند و به آن محراب و منبر جدید اضافه کردند و برای آن گلدسته ساختند. 

اما با گذشت زمان و افزایش ساکنان شهر فاس یکی از پادشاهان زناتیها در سال 322 هجری ( 934 میلادی) دستور داد تا آن را از سه جهت شرقی، غربی و شمالی توسعه دهند و اصلاحاتی را نیز درون آن ایجاد کنند. در دوران مرابطیها نیز علاوه بر افزایش قبه های کوچک به آن تغییر و تحولات و اصلاحاتی را نیز در آن انجام و با انواع آجر و سنگهای تزئینی مزین شد و کم کم محلی برای تحصیل و علم شد.

هدف دینی از اهداف اصلی تحصیل در مسجد قرویین از زمان ساخت آن به شمار می رفت که کم کم اهداف علمی نیز به آن ضمیمه شد. 

اما با افزایش عمران در مغرب و افزایش ساکنان آن تدریس نیز افزایش و تحول یافت و مسجد به دانشگاه تبدیل شد و علوم دیگری چون: سیاست، اقتصاد، جامعه شناسی، فلسفه، پزشکی، داروسازی، نجوم، هندسه، موسیقی، ادبیات و نحو نیز در آن تدریس شدند.

کسی که می خواست وارد این دانشگاه شود باید شرایط خاصی را می گذراند که علاوه بر تسط به قوانین زبان عربی، با مبادی دین اسلام و قرآن کریم آشنایی داشت. به این ترتیب به هیچ دانشجویی اجازه ورود به این دانشگاه را نداشت تا تحصیل کند، جز آنکه مراحل مختلف آموزشهای ابتدایی را گذرانده باشد و با آمادگی لازم وارد این دانشگاه شود.

به گزارش خبرنگار مهر، دانشجویان در ساختمانهای ملحق به دانشگاه قرویین ساکن می شدند. هر یک از این ساختمانها گنجایش حدود 150 دانشجو را داشت. بنابراین در سالهای 1208 هجری ( 1789 میلادی) یکسری دروس معینی که لازمه ورود به این دانشگاه بود ارائه شد.

دانشگاه در دو روز پنج شنبه و جمعه، همچنین در تابستان به مدت 40 روز، ماه رمضان، روز عاشورا، یک هفته برای عید فطر، عید قربان، میلاد حضر محمد (ص) تعطیل بود.  

دانشگاه قرویین دارای کتابخانه‌ای است که از زمان تأسیس این دانشگاه به تکمیل آن پرداخته شده است و پادشاهان مختلف به افزایش میراث فرهنگی آن همت گماشتند و حتی قرآنهایی با حجمها و شکلهای مختلف به آن پیوست. در اوایل قرن بیستم بیش از 1600 دستنوشته در این کتابخانه نگهداری می شد .

افراد برجسته بسیاری از این دانشگاه فارغ التحصیل شده اند که می توان به علمای غرب اشاره کرد. سیلوستر دوم که سالهای 999 تا 1003 عنوان پاپ را داشت.

از دیگر کسانی که در این دانشگاه فارغ التحصیل شده اند می توان به موسی بن میمون طبیب و فیلسوف یهودی، ابو عمران فاسی، ابن بنا مراکشی، ابن عربی، ابن رشید سبتی، ابن حاج فاسی، ابن میمون غماری، ابو عمرو عمران بن موسی فاسی فقیه مردم قیروان در زمان خود، ابو عباس احمد بن محمد بن عثمان مشهور به ابن بنا ریاضی دان معروف زمان خود، ابوبکر محمد بن یحیی بن صائغ معروف به ابن باجه، ابن خلدون، لسان الدین بن خطیب، ابن عربی و ابن مرزوق اشاره کرد.

این دانشگاه دارای 4 دانشکده دارد؛ چون دانشکده شریعت، دانشکده قانون، دانشکده اصول دین و دانشکده زبان عربی. هر ساله حدو 1 هزار نفر از این دانشگاه فارغ التحصیل می شوند. نسبت دختران به پسران 36 به 54 است . 123 استاد و همچنین 349 کارمند در این دانشگاه فعالیت می کنند.