خبرگزاری مهر؛ گروه استانها: دیابت بهعنوان یکی از شایعترین بیماریهای مزمن غیرواگیر، سالهاست به یکی از چالشهای جدی نظام سلامت در جهان و ایران تبدیل شده است، تغییر الگوی زندگی، کاهش تحرک بدنی، افزایش مصرف غذاهای پرکالری و رشد شهرنشینی، موجب شده این بیماری خاموش، آرام و بیصدا بخش قابل توجهی از جامعه را درگیر کند؛ بهگونهای که بسیاری از مبتلایان تا زمان بروز عوارض جدی، از ابتلای خود آگاه نیستند.
در استان کردستان نیز روند رو به افزایش ابتلا به دیابت، زنگ خطر جدی برای سلامت عمومی به صدا درآورده است، آماری که از سوی دانشگاه علوم پزشکی کردستان منتشر شده، نشان میدهد دهها هزار نفر از شهروندان استان با این بیماری دستوپنجه نرم میکنند؛ بیماریای که اگرچه مزمن است، اما با آگاهی، اصلاح سبک زندگی و مراقبتهای مستمر، قابل کنترل خواهد بود.
آمار نگرانکننده دیابت در کردستان
خالد رحمانی، معاون بهداشت و درمان دانشگاه علوم پزشکی کردستان، در گفتوگو با خبرنگار مهر از ثبت ابتلای ۴۶ هزار و ۸۹۷ نفر به دیابت در سطح استان خبر داد و گفت: این آمار بیانگر وضعیت نگرانکننده شیوع دیابت در کردستان است و لزوم توجه جدیتر به پیشگیری و کنترل این بیماری را یادآوری میکند.
وی افزود: از مجموع افراد مبتلا، ۱۵ هزار و ۵۳۵ نفر مرد و ۳۱ هزار و ۳۶۲ نفر زن هستند که این آمار نشان میدهد میزان ابتلا به دیابت در میان بانوان استان بهمراتب بیشتر از مردان است؛ موضوعی که نیازمند بررسیهای دقیقتر و برنامهریزی هدفمند در حوزه سلامت زنان است.
سهم شهرنشینی در افزایش دیابت
رحمانی با اشاره به محل سکونت مبتلایان، اظهار کرد: از مجموع بیماران دیابتی شناساییشده در استان، ۳۰ هزار و ۹۳۶ نفر در مناطق شهری و ۱۵ هزار و ۹۶۱ نفر در مناطق روستایی زندگی میکنند.
وی تصریح کرد: این آمار بهخوبی نقش شهرنشینی، تغییر الگوی زندگی، کاهش فعالیت بدنی و افزایش مصرف غذاهای آماده و پرانرژی را در شیوع دیابت نشان میدهد؛ چرا که زندگی شهری معمولاً با تحرک کمتر و استرس بیشتر همراه است.
دیابت چیست و چگونه ایجاد میشود؟
معاون بهداشت و درمان دانشگاه علوم پزشکی کردستان در تشریح ماهیت بیماری دیابت گفت: دیابت به معنای افزایش غیرطبیعی قند خون است که در اثر کمبود انسولین یا اختلال در عملکرد آن ایجاد میشود.
وی افزود: مواد غذایی پس از مصرف در بدن به گلوکز تبدیل میشوند و این گلوکز منبع اصلی تأمین انرژی سلولهاست. انسولین که از پانکراس ترشح میشود، مانند یک کلید عمل کرده و باعث ورود قند به داخل سلولها میشود، اما در صورت کمبود انسولین یا مقاومت بدن نسبت به آن، قند وارد سلول نشده و در خون تجمع پیدا میکند.
رحمانی ادامه داد: بالا بودن قند خون در درازمدت مانند یک سم عمل کرده و به سلولها و بافتهای بدن آسیب میزند و عملکرد ارگانهای حیاتی را مختل میکند.
انواع دیابت و عوامل بروز آن
به گفته رحمانی، دیابت بهطور کلی به سه نوع دیابت نوع یک، دیابت نوع دو و دیابت بارداری تقسیم میشود و علت دقیق بروز آن هنوز بهطور کامل شناخته نشده است.
وی در توضیح دیابت نوع یک گفت: این نوع دیابت معمولاً در سنین پایینتر بروز میکند و عواملی مانند ژنتیک، وراثت، اختلالات سیستم ایمنی و برخی عفونتهای ویروسی در تخریب سلولهای تولیدکننده انسولین نقش دارند.
معاون علوم پزشکی کردستان افزود: دیابت نوع دو که شایعترین نوع دیابت است، بیشتر در افراد بالای ۳۰ سال دیده میشود و عواملی مانند اضافه وزن، چاقی، کمتحرکی، سابقه خانوادگی، فشار خون بالا و چربی خون بالا در بروز آن نقش اساسی دارند.
نقش چاقی و کمتحرکی در شیوع دیابت
رحمانی با تأکید بر نقش عوامل محیطی در دیابت نوع دو، اظهار کرد: چاقی یکی از مهمترین عوامل خطر در بروز این نوع دیابت است؛ چرا که افزایش چربی بدن موجب مقاومت به انسولین و در نتیجه افزایش قند خون میشود.
وی افزود: در بیش از نیمی از موارد، میتوان دیابت نوع دو را با اصلاح سبک زندگی، کاهش وزن، فعالیت بدنی منظم و رژیم غذایی سالم کنترل کرد و حتی از پیشرفت آن جلوگیری نمود.
به گفته وی، سبک زندگی ماشینی، مصرف غذاهای پرانرژی و کاهش تحرک بدنی، از مهمترین عوامل افزایش شیوع دیابت در جامعه امروز هستند.
دیابت خاموش؛ بیماری بدون علامت
معاون بهداشت و درمان دانشگاه علوم پزشکی کردستان با اشاره به خطر پنهان دیابت گفت: افزایش قند خون در دیابت نوع دو بهتدریج اتفاق میافتد و بسیاری از بیماران در مراحل اولیه هیچ علامت مشخصی ندارند.
وی افزود: حدود نیمی از مبتلایان از بیماری خود اطلاع ندارند و زمانی به مراکز درمانی مراجعه میکنند که دچار عوارض جدی و مزمن مانند پای دیابتی، گانگرن، سکته قلبی و مغزی، نارسایی کلیه یا نابینایی شدهاند.
چه کسانی در معرض خطر هستند؟
رحمانی گروههای در معرض خطر ابتلا به دیابت را شامل افراد بالای ۳۰ سال، افراد دارای سابقه خانوادگی دیابت، افراد دارای اضافه وزن یا چاقی، افراد کمتحرک، مبتلایان به فشار خون بالا، زنان با سابقه دیابت بارداری، زنان دارای سابقه سقط یا تولد نوزاد بالای چهار کیلوگرم و زنان باردار در هر سنی عنوان کرد.
وی افزود: انجام دو نوبت آزمایش قند خون ناشتا با ۸ تا ۱۰ ساعت ناشتایی و ثبت عدد ۱۲۶ و بالاتر، یکی از روشهای اصلی تشخیص دیابت است.
غربالگری و مراقبت از بیماران دیابتی
معاون بهداشت و درمان دانشگاه علوم پزشکی کردستان در پاسخ به این پرسش گفت: در مراکز جامع سلامت استان، افراد بالای ۳۰ سال بهطور منظم غربالگری میشوند و برای آنان پرونده الکترونیک سلامت تشکیل میشود.
وی بیان کرد: بیماران پرهدیابت و دیابتی تحت مراقبتهای دورهای قرار میگیرند و بیماران دیابتی، مراقبت ماهانه توسط مراقب سلامت و مراقبت فصلی توسط پزشک دریافت میکنند.
رحمانی افزود: آموزش خودمراقبتی، کنترل قند و فشار خون، معاینه پا، آموزش نحوه مصرف داروها و در صورت لزوم ارجاع به کارشناس تغذیه، روانشناس، متخصص داخلی و چشمپزشک از جمله خدمات ارائهشده به این بیماران است.
دیابت؛ بیماری مزمن اما قابل کنترل
رحمانی خاطرنشان کرد: دیابت اگرچه یک بیماری مزمن و طولانیمدت است، اما با رعایت توصیههای بهداشتی، مصرف منظم دارو و اصلاح سبک زندگی میتوان آن را کنترل و از بروز عوارض جدی جلوگیری کرد.
وی تصریح کرد: دیابت پس از حوادث، شایعترین علت نابینایی و قطع عضو در جهان است و هر ۱۰ ثانیه یک نفر در دنیا به علت این بیماری جان خود را از دست میدهد.
افزایش شمار مبتلایان به دیابت در استان کردستان، هشداری جدی برای نظام سلامت و جامعه است؛ هشداری که نشان میدهد پیشگیری، آموزش و اصلاح سبک زندگی باید در اولویت برنامههای بهداشتی قرار گیرد، هرچند دیابت بیماریای مزمن و پرهزینه است، اما با تشخیص زودهنگام، آگاهی عمومی و مشارکت مردم در مراقبت از سلامت خود، میتوان از بسیاری از عوارض آن جلوگیری کرد و بار این بیماری خاموش را از دوش جامعه کاهش داد.
نظر شما