حمله به ۴ نماد خوداتکایی علمی ایران؛بمب‌هایتان علم ما را متوقف نمی‌کند

به گزارش خبرنگار مهر، در روزهای پایانی سال ۱۴۰۴ و نخستین ماه سال ۱۴۰۵، چهار مرکز کلیدی علمی، پژوهشی و فناوری ایران در حملاتی هماهنگ و هدفمند از سوی دشمن صهیونیستی-آمریکایی آسیب دیدند.

پیش از حملات دشمن، انستیتو پاستور تهران با بیش از یک قرن سابقه در حوزه تولید واکسن و ریشه‌یابی بیماری‌های واگیردار فعالیت می‌کرد. پژوهشکده لیزر و پلاسمای دانشگاه شهید بهشتی که به عنوان یکی از قطب‌های فوتونیک خاورمیانه شناخته می‌شد، پژوهش در مرزهای دانش لیزر و فوتونیک را دنبال کرده است. مرکز پردازش سریع دانشگاه صنعتی شریف، خدمات پیشرفته هوش مصنوعی و پردازش ابری را به هزاران کاربر دانشگاهی، بانک‌ها و مؤسسات علمی ارائه می‌داد. پژوهشگاه فضایی کشور نیز پروژه‌های طراحی، ساخت و پرتاب ماهواره‌های سنجشی و مخابراتی را برای کاربردهایی نظیر کشاورزی، مدیریت بلایای طبیعی و ارتباطات صلح‌آمیز پیگیری می‌کرد.

در پی این حملات، فعالیت فیزیکی هر چهار مرکز فعلاً متوقف شده است. تجهیزات و زیرساخت‌های آنها آسیب دیده اما مسئولان تأکید می‌کنند که فعالیت این مراکز و پژوهش های مرتبط توسط محققان و فناوران‌شان ادامه ‌خواهد یافت.

اما چرا دشمن این مراکز را هدف قرار داده است؟ پاسخ را باید در ماهیت راهبردی علم و فناوری جست و جو کرد. دشمنان به خوبی می‌دانند که توانمندی یک کشور در عرصه‌هایی نظیر فناوری فضایی، هوش مصنوعی، لیزر و زیست‌فناوری نماد استقلال علمی، اقتدار ملی و قدرت نرم آن کشور است.

کشوری که بتواند ماهواره طراحی و پرتاب کند، سامانه‌های هوش مصنوعی بومی توسعه دهد و در مرزهای دانش فوتونیک و زیست‌فناوری گام بردارد، دیگر هرگز نمی‌تواند در انحصار فناوری دیگران باقی بماند. این همان «دیوار تحریم‌شکنی» علمی است که دشمن از آن هراس دارد و به همین دلیل، هر پیشرفت علمی ایران را بهانه‌ای برای حمله قرار می‌دهد.

این حملات، بخشی از یک راهبرد کلان برای حفظ انحصار فناوری در دست قدرت‌های جهانی و جلوگیری از ظهور قطب‌های علمی جدید در منطقه به شمار می‌رود. دشمن با تخریب فیزیکی این مراکز، می‌خواهد پیام تهدید به جامعه نخبگانی ایران ارسال کند و شاید تصور کند که می‌تواند چراغ علم را در این سرزمین خاموش سازد ولی ما به آن ها پیام می دهیم که این حملات دانشمندان و فناوران را جسورتر و بیدارتر از گذشته می کند.

حمله با بمب سنگرشکن به مرکز پردازش سریع دانشگاه صنعتی شریف؛ آسیب به زیرساخت ملی هوش مصنوعی

تهران، ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ – در ادامه حملات به زیرساخت‌های غیرنظامی کشورمان، مرکز پردازش سریع دانشگاه صنعتی شریف، پردازنده‌های گرافیکی، سامانه‌های پردازشی و فضاهای آزمایشگاهی با بمب سنگرشکن مورد حمله دشمن آمریکایی-صهیونی قرار گرفت و آسیب دید. این مرکز صرفاً یک مجموعه علمی و فناورانه بوده و هیچ ماهیت نظامی نداشته است.

بر اساس روایت دکتر حسین اسدی، استاد دانشکده مهندسی کامپیوتر و مدیر این مرکز، این مجموعه علاوه بر خدمات داخلی به دانشگاه، دو دسته فعالیت ملی را پوشش می‌داده است: نخست ارائه خدمات پردازش سریع به هشت هزار کاربر در سطح کشور و دوم ارائه خدمات پایه هوش مصنوعی به دانشگاه‌ها، بانک‌ها و مراکز گوناگون.

مرکز پردازش سریع دانشگاه صنعتی شریف یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های علمی و فناورانه کشور در حوزه هوش مصنوعی و پردازش‌های سنگین محاسباتی بود. مأموریت اصلی این مرکز، پشتیبانی از پروژه‌های ملی هوش مصنوعی، یادگیری عمیق، شبیه‌سازی‌های علمی، بیوانفورماتیک و کلان‌داده بود و خدمات آن علاوه بر دانشگاه شریف، به دانشگاه‌های شیراز، تبریز، یزد و چندین مرکز علمی دیگر در سطح کشور نیز ارائه می‌شد.

این مرکز نقشی کلیدی در پروژه ملی زیرساخت هوش مصنوعی ایران ایفا می‌کرد و به عنوان قلب تپنده این پروژه راهبردی شناخته می‌شد. پلتفرم ملی هوش مصنوعی ایران که با مشارکت ۸ مرکز علمی و بیش از ۱۰۰ پرسنل متخصص در حال توسعه بود، قرار بود تا اسفند ۱۴۰۴ رونمایی شود. مرکز پردازش سریع شریف، زیرساخت اصلی این پلتفرم را تأمین می‌کرد و میزبان دیتاستهای عظیم هوش مصنوعی شامل تصاویر، صوت و متن برای پژوهشگران سراسر کشور بود.

دکتر عارف، استاد پیشکسوت دانشکده برق شریف و معاون اول رئیس‌جمهور، در واکنش به این حمله گفت: «حمله با بمب سنگرشکن به شریف، نماد جنون و جهل است. سنگر واقعی، اراده اساتید و نخبگان ماست. این سنگر فروریختنی نیست.»

واکنش نماینده ایرانی‌تبار کنگره آمریکا

یاسمین انصاری، نماینده ایرانی‌تبار کنگره آمریکا، در واکنش به بمباران دانشگاه شریف گفت: «دانشگاه شریف، ام‌آی‌تیِ ایران است. آنها تعداد زیادی مهندس تربیت کرده‌اند که به سیلیکون ولی رفته‌اند و برخی از موفق‌ترین شرکت‌های فناوری آمریکایی را تأسیس کرده‌اند. چرا ما دانشگاهی را در شهری با ۱۰ میلیون نفر جمعیت بمباران می‌کنیم؟»

مرکز پردازش سریع دانشگاه صنعتی شریف، صرفاً یک زیرساخت غیرنظامی برای توسعه علم هوش مصنوعی و ارائه خدمات پردازشی به نهادهای مدنی و دانشگاهیان بوده است. کاربرد بمب سنگرشکن – سلاحی که برای نفوذ به تأسیسات مستحکم نظامی طراحی شده – در این مکان، عملاً تأیید می‌کند که دشمن با آگاهی کامل از ماهیت غیرنظامی هدف، قصد داشته پیام تضعیف بنیان‌های علمی و فناورانه ایران را ارسال کند. چنین اقدامی، مصداق بارز نقض کنوانسیون‌های ژنو و جنگی آشکار علیه علم و دانش است.

تعرض به قطب فوتونیک خاورمیانه؛ پژوهشکده لیزر و پلاسمای دانشگاه شهید بهشتی چه می کرد؟

تهران، ۱۴ فروردین ۱۴۰۵؛ پژوهشکده لیزر و پلاسمای دانشگاه شهید بهشتی تهران از دیگر مراکز پژوهشی کشور بود که مورد حمله مستقیم دشمن قرار گرفت و آسیب دید. این مرکز در محافل علمی منطقه به قطب فوتونیک خاورمیانه شهرت دارد.

این پژوهشکده، یک مرکز تخصصی در حوزه‌های بنیادی و کاربردی لیزر، اپتیک، فوتونیک و پلاسما بوده است. کار اصلی این نهاد، انجام پژوهش‌های بنیادی برای گسترش مرزهای دانش در فیزیک مدرن و همچنین پژوهش‌های کاربردی برای حل مسائل صنعت و علوم زیستی به شمار می‌رفت. گزارش‌ها حاکی از فروریختن سقف و دیوارها، تخریب تجهیزات حساس آزمایشگاهی و از کار افتادن بخش قابل توجهی از فضاهای پژوهشی این پژوهشکده است.

پژوهش در مرزهای دانش مغز

از جمله فعالیت‌های پیشگامانه این پژوهشکده، تحقیقات در حوزه نوروفوتونیک (Neurophotonics) بود؛ شاخه‌ای میان‌رشته‌ای که در آن از نور و فناوری‌های فوتونیک برای مطالعه ساختار و عملکرد مغز استفاده می‌شود. پژوهشگران این مرکز، روش‌های نوری نوینی برای ثبت و تحریک فعالیت‌های عصبی ابداع کرده بودند.

به عنوان نمونه، یکی از گروه‌های پژوهشی این پژوهشکده موفق به طراحی و ساخت گرادیومتر اتمی شد، دستگاهی که قادر به ثبت سیگنال‌های مغناطیسی شبیه‌سازی‌شده مغز انسان در محیط بدون حفاظ است. این فناوری که پایه‌ای برای توسعه نسل جدیدی از سیستم‌های تصویربرداری مغزی غیرتهاجمی محسوب می‌شد، می‌توانست تحولی در تشخیص و درمان بیماری‌هایی نظیر صرع و تومورهای مغزی ایجاد کند.

در حوزه اپتوژنتیک (Optogenetics) – روشی انقلابی برای کنترل دقیق نورون‌ها با استفاده از نور – نیز پژوهشکده فعالیت‌های گسترده‌ای داشت. محققان این مرکز تأثیر تحریک نوری بر نواحی مختلف مغز از جمله قشر بینایی و هیپوکامپ را بررسی می‌کردند و مدل‌های محاسباتی برای شبیه‌سازی اثرات حرارتی تحریک نوری بافت عصبی توسعه داده بودند.

پژوهشگران این پژوهشکده همچنین روش‌های شفاف‌سازی نوری بافت مغز (Optical Clearing) را برای نفوذ عمیق‌تر نور و تصویربرداری با وضوح بالا از ساختارهای مغزی مطالعه می‌کردند، و مدل‌های جدیدی برای تصویربرداری اپتیکی از مغز مبتنی بر هندسه سر هر فرد طراحی کرده بودند.

تجاوز به انستیتو پاستور تهران؛ تعرض به یک مرکز کاملاً علمی و نقض قوانین بین‌المللی

تهران، ۱۳ فروردین ۱۴۰۵- انستیتو پاستور ایران، نهاد صدساله و مرجع علمی-پژوهشی کشور، در اقدامی مغایر با تمام موازین بشردوستانه و حقوق بین‌الملل، سه بار مورد حمله مستقیم دشمن قرار گرفته است. این مرکز که ماهیت آن کاملاً علمی، تولیدی، آموزشی و بشردوستانه بوده و هیچ کاربرد نظامی ندارد، قربانی تجاوز آشکار دشمن شده است.

حمله به انستیتو پاستور ایران، مصداق بارز جنایت جنگی و نقض فاحش کنوانسیون‌های ژنو به شمار می‌رود. بر اساس قوانین بین‌المللی، مراکز بهداشتی، درمانی و پژوهشی در زمان جنگ از مصونیت کامل برخوردارند. با این حال، دشمن با نادیده گرفتن این اصول، به مکانی تجاوز کرده که تنها کارویژه آن تأمین سلامت جامعه، تولید واکسن و ارائه خدمات تشخیصی بوده است.

جزئیات حملات و خسارات وارده

انستیتو پاستور ایران از ابتدای جنگ تاکنون سه نوبت هدف قرار گرفته که آخرین و مخرب‌ترین آن در سیزدهم فروردین ۱۴۰۵ رخ داده است. در جریان این حملات برخی آزمایشگاه‌ها و ساختمان‌ها به طور کامل تخریب شده‌اند. تمامی ابنیه واقع در خیابان پاستور از حالت عملیاتی خارج شده‌اند. بانک سلولی، بخش مالاریا، تحقیقات بالینی و بیوتکنولوژی بیشترین آسیب را دیده‌اند.

همچنین به ۱۳ آزمایشگاه مرجع کشوری، ۲۳ بخش تحقیقاتی، ۲ مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت، ۳ بانک زیستی و یک واحد واکسیناسیون خسارت جدی وارد شده است.خوشبختانه با تمهیدات پیش‌بینی‌شده، هیچ گونه نشت مواد میکروبی یا شیمیایی رخ نداده و خطری محیط اطراف را تهدید نمی‌کند. افزون بر این، هیچ یک از کارکنان و متخصصان انستیتو آسیب ندیده‌اند.

براساس تمهیدات، نمونه‌های ارزشمند انستیتو پاستور به محیطی امن انتقال داده شده اند. همچنین براساس اعلام رییس موسسه برنامه‌ریزی‌های لازم انجام شده بود تا نشت میکروبی و تهدیدی خاصی متاثر از حملات، محیط اطراف را تهدید نکند.

تداوم خدمات؛ پاسخ به تجاوز، بازسازی قاطعانه

با وجود تخریب ساختمان اصلی، فعالیت انستیتو متوقف نشده است. خدمات تولیدی واکسن در مجتمع تولیدی و خدمات واکسیناسیون و تشخیصی توسط شعب دیگر به طور مستمر ادامه دارد. رئیس انستیتو پاستور ایران اعلام کرده است که پس از پایان جنگ، این مرکز بهتر از قبل بازسازی خواهد شد و هیچ دغدغه‌ای برای آینده آن وجود ندارد.

جایگاه بین‌المللی و محکومیت جهانی

انستیتو پاستور ایران به عنوان مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت (WHO) و قطب بیوتکنولوژی پزشکی کشور، سابقه صادرات واکسن و همکاری با نهادهای بین‌المللی را دارد. به همین دلیل، دبیرکل سازمان جهانی بهداشت و دیگر نهادهای بین‌المللی این حمله را محکوم کرده‌اند.

انستیتو پاستور تهران یک مرکز کاملاً علمی، پژوهشی و غیرنظامی بود که دشمن به آن تجاوز کرد. این اقدام، نه فقط تخریب یک ساختمان، بلکه تلاشی آشکار برای تضعیف بنیان‌های سلامت کشور و نقض آشکار قوانین بین‌المللی محسوب می شود.

حمله به پژوهشگاه فضایی ایران؛ خودکفایی ایران در حوزه فضایی را تحمل نکردند

۲۵ اسفند ۱۴۰۴ – در ادامه زنجیره حملات دشمن به زیرساخت‌های غیرنظامی و علمی کشور، پژوهشگاه فضایی ایران (Iranian Space Research Center) که مرجع ملی تحقیقات فضایی محسوب می‌شود، مورد حمله مستقیم قرار گرفته و آسیب دید.

پژوهشگاه فضایی ایران، یکی از عالی‌ترین مراجع پژوهشی کشور در حوزه علوم و فناوری فضایی است. فعالیت‌های این مرکز کاملاً علمی و متمرکز بر طراحی، ساخت و پرتاب ماهواره‌ها، توسعه فناوری‌های ارتباطی، سنجش از دور، پایش فضایی و پژوهش‌های کاربردی در خدمت نیازهای ملی بوده است. این پژوهشگاه در طول سال‌های گذشته، با وجود تحریم‌های ظالمانه، توانسته است فناوری‌های حساسی را بومی‌سازی کند و کشور را در عرصه فضایی به خودکفایی برساند.

از جمله دستاوردهای علمی این مرکز می‌توان به طراحی و ساخت ماهواره‌های بومی با قابلیت‌های پیشرفته نظیر تصویربرداری دقیق از سطح زمین، پایش منابع طبیعی و کشاورزی، شناسایی بلایای طبیعی مانند سیل و آتش‌سوزی، رصد آلودگی‌های زیست‌محیطی و توسعه ارتباطات مخابراتی اشاره کرد.

اقتدار ایران در حوزه ساخت ماهواره

پژوهشگاه فضایی ایران تاکنون چندین ماهواره مهم و راهبردی را طراحی و ساخته است که هر یک گامی اساسی در جهت اقتدار فضایی کشور محسوب می‌شوند.

به طور مثال ماهواره مخابراتی ناهید ۲ در تیر ۱۴۰۴ با ماهواره‌بر روسی سایوز پرتاب شد، نخستین ماهواره ایرانی مجهز به پیشرانه شیمیایی بومی است. ناهید ۲ با جرم ۱۱۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم در مدار ۵۰۰ کیلومتری زمین قرار گرفته و قابلیت ارتباط در باند Ku را برای نخستین بار در ایران فراهم کرده است. این ماهواره مجهز به سامانه کنترل وضعیت سه‌محوره و سیستم پیشرانش گاز داغ است که امکان مانور مداری را می‌دهد.

ناهید ۲ برای ارائه خدمات ارتباطات پهنای باند، اینترنت ماهواره‌ای و ارتباطات ذخیره و ارسال طراحی شده و طول عمر عملیاتی آن تا ۵ سال پیش‌بینی می‌شود.

ماهواره کوثر نیز یک ماهواره سنجشی بخش خصوصی با تمرکز بر کشاورزی دقیق و نقشه‌برداری است. کوثر با دقت تصویربرداری ۳.۴۵ متر، قادر به تهیه تصاویر روزانه از پوشش گیاهی، ارزیابی سلامت محصولات کشاورزی و مدیریت بهینه منابع است. نسخه ۱.۵ این ماهواره در آذر ۱۴۰۴ پرتاب شده است.

ماهواره پایا یک ماهواره سنجشی با دقت تصویربرداری ۳ متر (قابل ارتقا با هوش مصنوعی) برای کاربردهای کشاورزی، منابع آب و حفاظت از محیط زیست طراحی شده است. پایا در آذر ۱۴۰۴ پرتاب شد و در مدار ۵۰۰ کیلومتری زمین قرار دارد.

دشمن به خوبی می‌داند که توانمندی یک کشور در عرصه فضایی، نه یک ابزار نظامی، بلکه نمادی از استقلال علمی، اقتدار ملی و قدرت نرم آن کشور است. کشوری که بتواند ماهواره طراحی و پرتاب کند، در عرصه ارتباطات، پایش منابع، مدیریت بلایا، ناوبری و امنیت اطلاعاتی، به خودکفایی راهبردی دست یافته است. این همان «دیوار تحریم‌شکنی» علمی است که دشمن از آن هراس دارد.

از سوی دیگر، فناوری فضایی یک صنعت دوسویه (Dual-Use) محسوب می‌شود؛ یعنی همان دانش و تجهیزاتی که برای پرتاب ماهواره به کار می‌رود، به لحاظ نظری قابلیت کاربرد در حوزه‌های دیگر را نیز دارد. دشمن با سوءاستفاده از همین ویژگی، تلاش می‌کند هرگونه پیشرفت علمی ایران در حوزه‌های پیشرفته را با عنوان «تهدید» متهم کند.

دشمن در محاسباتش اشتباه کرده است؛ قوی تر از پیش می سازیم

دشمنان ایران در محاسبه خود اشتباه کرده اند، علم در ایران، نه به دیوار و آزمایشگاه که به اندیشه و اراده گره خورده است. انستیتو پاستور، پژوهشکده لیزر، مرکز پردازش شریف و پژوهشگاه فضایی نام مکان نیستند؛ نام مکتبی است که شاگردانش هرگز تسلیم نمی‌شوند. دیوارها فرو می‌ریزند اما مغزها و دست‌هایی که این مراکز را ساختند، همچنان پابرجا هستند. تجربه سال‌های تحریم به ایرانیان آموخته که هرگاه زیرساختی ویران شود، آن را قوی‌تر از پیش بازسازی کنند.