به گزارش خبرنگار مهر، برگزاری رویدادهای فرهنگی در شرایط بحرانی همواره با اما و اگرهای فراوانی روبهرو بوده است؛ با این حال، بسیاری از اهالی قلم معتقدند که در روزهای سخت، جامعه بیش از هر زمان دیگری به پناهگاهی برای بازیابی آرامش روانی و بستری برای تفکر نیاز دارد. در آستانه برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب تهران، به سراغ امیرحسین دارابی، نویسنده دغدغهمند کشورمان رفتیم تا با او درباره تاثیر شرایط کنونی بر تولیدات فرهنگی، ضرورت حفظ روتینهای اجتماعی و رسالت ادبیات به گفتوگو بنشینیم. او در این مصاحبه، ضمن بررسی نقش پلتفرمهای دیجیتال در اقتصاد نشر، هشدارهای قابلتاملی درباره اهمیت تاریخخوانی در جامعه امروز ارائه میدهد و معتقد است کتاب، راه نجات ما از تکرار اشتباهات گذشته است.
مرگآگاهی، وطندوستی و جوشش اهالی فرهنگ
امیرحسین دارابی در مقدمه، درباره تاثیر شرایط بحرانی و جنگ تحمیلی بر نوشتن، خواندن و مصرف فرهنگی گفت: تاثیر کلی جنگ در تمام اقشار جامعه، ایجاد پدیدهای به نام «مرگآگاهی» است. این تاثیر در جامعه ایران با «وطنخواهی» و «وطندوستی» پیوند خورده و منجر به یک بلوغ روحی و فرهنگی شده است.
وی افزود: ما شاهد تغییرات شگرفی در رویکردهای فرهنگی هستیم؛ حتی افرادی که پیش از این از مرگ واهمه داشتند، اکنون به سمت جانفدایی برای وطن سوق پیدا کردهاند. در این میان، هنرمندان و نویسندگان نیز احساس وظیفه میکنند تا این آگاهیِ کسبشده را ماندگار کنند. برای مثال، نقاشی را میشناسم که کار چند ماهه خود را رها کرده و نقاشی جدیدی را متناسب با شرایط روز آغاز کرده است.
این نویسنده با اشاره به ایجاد یک جوشش و حس مسئولیت برای ثبت وقایع تصریح کرد: این روح جمعی در تمام اقشار جامعه، از مردم عادی گرفته تا نخبگان، سیاسیون، نظامیان و هنرمندان کاملاً مشهود است. این روح جمعی، دقیقاً مانند جو عمومی و پرشور در یک استادیوم فوتبال، بسیار بارز و تاثیرگذار است و با پیوند خوردن به عقاید شیعه، شاهد تشدید این روح جمعی در مردم ایران هستیم.
ضرورت برگزاری نمایشگاه، جلوگیری از ضربه به روحیه جمعی
دارابی در خصوص ضرورت برگزاری نمایشگاه کتاب در این شرایط اظهار داشت: دور شدن از روتینهای اجتماعی، مانند برگزاری برنامههای فرهنگی اعم از نمایشگاه کتاب، کنسرت، سینما و تئاتر، در مقطع حساس کنونی به روحیه جامعه و استقامت مردم ضربه میزند. حتماً باید تمام برنامههای فرهنگی و اجتماعی مثل سالهای قبل، و حتی با شور و حرارت بیشتر برگزار شوند. برگزار نشدن نمایشگاه کتاب ضربه شدیدی به اجتماع و روحیه جمعی وارد میکرد.
وی مجازی بودن نمایشگاه را عاقلانهترین کار ممکن در شرایط فعلی دانست و افزود: امیدوارم تمام ناشران، حتی آنهایی که قبلاً در نمایشگاه شرکت نمیکردند، برای گرم نگه داشتن بازار حضور یابند. همچنین از مسئولان درخواست دارم تسهیلات و تخفیفات ویژه قیمتی برای رونق نمایشگاه در نظر بگیرند.
دارابی نمایشگاه را یک پناه فرهنگی خواند و گفت: برگزاری روتینهای اجتماعی از جمله نمایشگاه کتاب، آرامش روانی ایجاد میکند. دیدن برگزاری برنامههای سالهای قبل، حتی با تغییر شکل به حالت مجازی، روحیه مضاعف و انرژی مثبتی در جامعه ایجاد میکند. ترک نشدن روتینهای اجتماعی از واجبات امور کشور است.
نمایشگاه مجازی و عبور از پلتفرمهای واسطه
این نویسنده درباره مدل نمایشگاه مجازی توضیح داد: نمایشگاه مجازی یک اتفاق مثبت برای کل جامعه ایران است و باید حتی قویتر از سالهای پیش ادامه یابد. این رویداد دسترسی به کتاب را در سراسر کشور تسهیل میکند. در گذشته دوستان ما برای خرید کتاب از بوشهر به تهران میآمدند که رفت و آمدشان با سختیهای فراوانی همراه بود. پیشبینی میکنم در سالهای آینده، رونق نمایشگاه مجازی حتی از نمایشگاه حضوری بیشتر شود و این نیازمند آیندهنگری برای آسانسازی خرید کتاب است.
وی در خصوص کتابهای الکترونیک تاکید کرد: با توجه به قیمت سرسامآور کاغذ، باید نیمنگاهی جدی به کتابهای الکترونیک داشت. نمایشگاه مجازی بستر مناسبی است تا ناشران بتوانند کتابهای الکترونیک خود را بفروشند. این امر یک بازی برد-برد برای ناشران، نویسندگان و خوانندگان است، زیرا قیمتها مناسبتر شده و فروش بیشتر میشود. نویسندگان نیاز به بستری دارند که هر ناشر بتواند مستقیماً کتابهای الکترونیک خود را بفروشد، بدون اینکه نیازی به واسطههایی مانند برنامههای طاقچه یا فیدیبو باشد. اگرچه عدهای هنوز نسخه فیزیکی را ترجیح میدهند، اما بسیاری مانند خود من به دلیل در دسترس بودن گوشی، از کتابهای الکترونیک استفاده میکنیم.
اقتصاد نشر، مظلومیت کتاب و کمکاری اهالی فرهنگ
امیرحسین دارابی درباره وضعیت اقتصاد نشر گفت: ایران پس از دوران طلایی علم و فرهنگ خود، دچار بحران فرهنگی شده است که تا امروز نیز ادامه دارد. کتاب در فرهنگ ما موجودی مظلوم و مهجور است. البته بخشی از این تقصیر متوجه خود نویسندگان است که نتوانستهاند آثار خوب و جذاب برای مخاطب تولید کنند؛ البته آثاری هم بودهاند که در این سالها بسیار درخشیدهاند.
وی یکی دیگر از عوامل این امر را در دسترس نبودن کتاب دانست و افزود: نمایشگاه مجازی تلاش میکند مشکل کتابرسانی به همه مردم را حل کند که کار بسیار بزرگی است. شرایط کنونی فرصتی است تا نمایشگاه مجازی قوتی از خود نشان دهد و در سالهای آینده جدیتر و پویاتر شود و به سکویی مستقیم برای فروش تولیدات الکترونیک ناشران تبدیل گردد.
از «حاجی واشنگتن» تا رمان طنز جنگ ۱۲ روزه
دارابی در پاسخ به اینکه این روزها مشغول خواندن چه کتابی است و چه توصیهای برای مخاطبان دارد اظهار کرد: این روزها کتاب «حاجی واشنگتن» اثر اسکندر دلدم را برای بار چندم مطالعه میکنم. تمرکز این کتاب بر روابط عجیب و غریب آمریکاییها از عصر ناصرالدین شاه تا بعد از انقلاب و استعمارگری آنهاست. انسان حسرت میخورد از ناآگاهی برخی اقشار جامعه نسبت به بلایایی که اجنبیها میتوانند سر کشور بیاورند. همچنین کتاب «ایران و ایرانیان عصر ناصرالدین شاه» اثر بنجامین (اولین سفیر آمریکا در ایران) را میخوانم که مجموعهای از مقالات وی در روزنامههای آمریکایی پس از بازگشتش است و پر از درسهای تاریخی، حسرت و درد از بلایایی است که اجنبیها بر سر کشور آوردند.
وی تاکید کرد: مردمی که تاریخ نخوانند، تاریخ برایشان تکرار خواهد شد. جنگ اخیر تلنگری به افکار جامعه زد تا بفهمند دست اجنبی خیرخواهی ندارد.
این نویسنده درباره کارهای داستانی در دست نگارش خود بیان کرد: پس از وقایع جنگ ۱۲ روزه، با حضور در آن فضا و یادداشتبرداری از اتفاقات و جوکها، طرح یک رمان طنز تلخ درباره آن جنگ را آماده کردم. این طنز مطلق نیست و سعی در دیدن واقعیتها دارد. البته جنگ جدید باعث توقف نوشتن آن رمان شد، اما از هفته پیش، شروع به سر و سامان دادن به طرح آن رمان کردهام. در حال حاضر نیز تلاش میکنم در بحبوحه جنگ جدید حضور داشته باشم تا دریافتهای ذهنی، روایی و داستانی را برای کاری در آینده ثبت کنم.
دارابی در پایان به جامعه کتابخوان توصیه کرد: خواندن تاریخ را حتماً در برنامههای کتابخوانی خود داشته باشید. جامعه نیاز به آگاهی تاریخی دارد تا دچار تکرار تاریخ نشود. مطالعه دو کتاب «حاجی واشنگتن» و «ایران و ایرانیان عصر ناصرالدین شاه» را به شدت توصیه میکنم؛ چرا که این کتابها به شناخت شیطنتهای همیشگی آمریکا با ایران و عواقب حضور اجنبی میپردازند. از همه میخواهم این کتابها را بخوانند و مطالب آنها را حتی با کسانی که کتابخوان نیستند نیز به اشتراک بگذارند.
نظر شما