خبرگزاری مهر- گروه استانها، کوثر یاوری: بررسی وضعیت کشت و کار در استان کرمانشاه نشان میدهد که سطح زیرکشت گندم در این استان نسبت به سال زراعی گذشته تغییر محسوسی را تجربه نکرده است. بر اساس آمارهای موجود، در بخش گندم آبی تنها شاهد کاهش جزئی ۲.۵ درصدی هستیم و در بخش گندم دیم نیز این افت حدود ۱۷ درصد ثبت شده است.
با این وجود، سال زراعی جاری با چالشهایی آغاز شد. تأخیر قابلتوجه در وقوع نخستین بارندگی مؤثر پاییزه، موجب کاهش میزان پنجهزایی (شاخهدهی) گیاه و کندی روند رشد اولیه گندم شد. اما طبیعت روی خوش خود را در ماههای پایانی سال نشان داد و بارشهای مؤثر و مناسب اواخر زمستان (اسفند) و اوایل بهار، در کنار تغذیه بهموقع مزارع توسط کشاورزان، توانست بخش مهمی از این عقبماندگی در رشد را جبران کند.
در حال حاضر، گزارشهای میدانی و ارزیابی کارشناسان حاکی از آن است که وضعیت عمومی مزارع، بهویژه در دیمزارها که سطح وسیعی از اراضی استان را در بر میگیرند، بسیار مناسب و امیدوارکننده است. همین شرایط مطلوب باعث شده تا برآوردهای اولیه از میزان خرید تضمینی گندم به رقم ۷۰۰ هزار تن برسد. این پیشبینی در مقایسه با خرید ۵۸۷ هزار تنی در سال گذشته، نشاندهنده یک رشد قابلتوجه و نویدبخش برای امنیت غذایی است؛ هرچند که کارشناسان هشدار میدهند به دلیل تداوم شرایط خنک و مرطوب هوا، همچنان احتمال بروز و شیوع بیماری زنگ زرد در مزارع وجود دارد.
از تأخیر بارشها تا احتمال شیوع زنگ زرد در مزارع
فرهاد شریفی، معاون تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه در گفتگو با خبرنگار مهر با تشریح جزئیات وضعیت سطح زیر کشت اظهار کرد: سطح کشت امسال در مقایسه با سال زراعی گذشته تغییر چندانی نداشته است؛ بهطوریکه تنها در گندم آبی ۲.۵ درصد معادل ۲ هزار هکتار و در گندم دیم ۱۷ درصد معادل ۵۹۰۰ هکتار کاهش سطح داشتهایم. اولین بارندگی مؤثر پاییزه (پَلِه) بسیار کم و با تأخیر اتفاق افتاد، اما بارندگیهای اسفندماه و پس از آن بهصورت مناسب و مؤثر رخ داد که این امر سبب جبران تأخیر در بارندگی ابتدای فصل گردید.
وی افزود: تأخیر در وقوع اولین بارندگی مؤثر پاییزه و همچنین کمبود کودهای فسفاته از مهمترین مشکلات کشاورزان گندمکار کرمانشاهی بود. مطمئناً این تأخیر در بارشها با ایجاد وقفه در مراحل فنولوژیکی رشد، کاهش پنجه بارور، افزایش حساسیت به سرمای پاییزه و در نهایت کاهش سطح برگ و دریافت درجهروزهای رشد (GDD)، تأثیر منفی بر عملکرد گندم داشت؛ اما با وقوع بارندگیهای مؤثر طی ماههای اسفند و فروردین، بخشی از این عقبماندگی جبران شد. همچنین با استفاده بهینه از کودهای سرک و تغذیه گیاهی از طریق محلولپاشی مزارع، بخش قابلتوجهی از این خسارات وارده ترمیم گردید.
معاون تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه تصریح کرد: در ادامه مسیر رشد، خوشبختانه خسارت غیرمنتظرهای ناشی از بلایای طبیعی رخ نداده است و تنها احتمال توسعه بیماری زنگ زرد به دلیل افزایش بارشها و خنکی هوا متصور است. در زمینه تأمین نهادهها نیز، در تأمین بذر و کود ازته مشکل خاصی وجود نداشت و تنها کمبود کود فسفاته ملاحظه گردید که این کمبود میتواند با تأثیر منفی در توسعه ریشه و افزایش حساسیت گیاه به خوابیدگی (ورس) ناشی از بارندگیهای زیاد بهاره، نقش مهمی در عملکرد نهایی محصول داشته باشد.
شریفی در خصوص پیشبینی میزان برداشت گفت: در حال حاضر مزارع از وضعیت رشد مناسبی برخوردارند و با توجه به سطوح بالای دیم در استان و نزولات آسمانی کافی، عملکرد مناسبی برای دیمزارهای استان متصور هستیم. هماکنون برآورد خرید گندم ۷۰۰ هزار تن است که نسبت به سال زراعی گذشته (۵۸۷ هزار تن) بیش از ۱۹ درصد افزایش را نشان میدهد. بیشک افزایش تولید و خرید گندم در کنار افزایش قیمت تضمینی این محصول، تأثیر مثبتی در ترغیب کشاورزان برای افزایش سطوح کشت گندم در سال زراعی آینده خواهد داشت. سازمان جهاد کشاورزی استان نیز با ارسال دستورالعملهای فنی و توسعه روشهای تغذیه گیاهی، نسبت به افزایش بهرهوری اقدام نموده تا کرمانشاه نقش مؤثرتری در تولید گندم کشور ایفا کند.
تغییر اقلیم؛ چالش اصلی دیمزارها و ضرورت عبور از روشهای سنتی
رضا محمدی، استاد پژوهش و رئیس بخش تحقیقات غلات معاونت مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به جایگاه کرمانشاه در تولید گندم بیان کرد: بر اساس آمارنامه وزارت جهاد کشاورزی برای سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۳، سطح برداشت گندم در استان کرمانشاه ۴۵۷ هزار و ۵۸۲ هکتار است که معادل ۶ درصد کل سطح زیر کشت گندم کشور است. از این میزان، حدود ۶۹ درصد (۳۴۸ هزار و ۲۷۲ هکتار) به کشت گندم دیم اختصاص دارد. در سال زراعی گذشته حدود ۷۵۰ هزار تن گندم در استان کرمانشاه تولید شده است.
وی با اشاره به تنوع اقلیمی استان گفت: در استان کرمانشاه از اقلیم سرد و خشک در شرق، تا اقلیم معتدل سرد در نواحی مرکزی و اقلیم گرمسیری در غرب استان، گندم کشت میگردد. نتایج برنامههای بهنژادی منجر به معرفی ارقام گندم مناسب برای هر اقلیم شده است. مهمترین ارقام گندم نان در زراعت دیم شامل آذر۲، باران، صدرا، هشترود، ریژاو، جام و همتا است و ارقام گندم دوروم (ماکارونی) نیز شامل دهدشت، ذهاب، سپند، تابش، نقشین و دامون میباشد. کشاورزان باید برای بهرهبرداری حداکثری از پتانسیل تولید، از ارقام مناسب منطقه خود استفاده کنند.
رئیس بخش تحقیقات غلات معاونت مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور با تأکید بر چالشهای پیش رو اظهار کرد: یکی از چالشهای اصلی، بهویژه در دیمزارها، پدیده تغییر اقلیم و غیرقابل پیشبینی بودن شرایط آبوهوایی است. این موضوع ضرورت استفاده از ارقام جدید با تابآوری بیشتر را دوچندان میکند. متأسفانه بسیاری از کشاورزان توصیههای بهزراعی را جدی نمیگیرند. رعایت تناوب زراعی، تاریخ مناسب کشت، استفاده از تراکم بهینه بذر (مثلاً ۱۰۵ کیلوگرم در هکتار برای اقلیم گرمسیری و ۱۵۰ کیلوگرم برای اقلیم معتدل و سرد)، کشت مکانیزه، استفاده از کود پایه و عدم استفاده از کود سرک (اوره) در بهار در زراعت دیم، از مهمترین توصیهها برای دستیابی به پتانسیل عملکرد است.
محمدی در پایان بر نقش فناوری تأکید کرد و افزود: توصیه میشود از روشهای سنتی پرهیز شده و تمام مراحل کشت بهصورت مکانیزه انجام گیرد. استفاده از کشاورزی دقیق شامل پهپادها، هوش مصنوعی، بذور اصلاحشده و ماشینآلات پیشرفته میتواند راندمان تولید را بهشدت افزایش دهد. در بخش سیاستهای حمایتی نیز، دولت میتواند با تأمین بهموقع نهادهها، توسعه کشاورزی قراردادی، یکپارچهسازی اراضی خرد و ایجاد صندوقهای توسعه مکانیزاسیون بومی، به افزایش توان تولید گندم در استان کمک شایانی نماید.
در مجموع میتوان گفت، زراعت گندم در استان کرمانشاه با وجود تنشهای ابتدای فصل و کمبود برخی نهادهها، به لطف بارشهای بهموقع در اسفند و فروردین، چشمانداز روشنی برای افزایش ۱۹ درصدی خرید تضمینی دارد. با این حال، عبور از کشاورزی سنتی، استفاده از ارقام جدیدِ سازگار با تغییرات اقلیمی، رعایت دقیق توصیههای بهزراعی همچون تراکم مناسب بذر و همچنین توسعه حمایتهای دولتی در قالب کشاورزی قراردادی و مکانیزاسیون، شرط لازم برای حفظ این پایداری و تثبیت جایگاه استان در تأمین امنیت غذایی کشور خواهد بود.
نظر شما