خبرگزاری مهر، گروه استانها: کتاب «راز نو؛ هجده دیدار با مساجد معاصر اصفهان» با حضور استاندار اصفهان، نویسندگان اثر، فعالان حوزه فرهنگ، هنر، معماری، میراث فرهنگی و جمعی از اهالی نشر و رسانه در سالن فیروزه حوزه هنری اصفهان رونمایی شد؛ اثری که با هدف ثبت، معرفی و بازخوانی بخشی از هویت معماری معاصر اصفهان و روایت مسجدهایی شکل گرفته که هر یک بخشی از حافظه اجتماعی و فرهنگی این شهر را در خود جای دادهاند.
این مراسم با حضور ۱۸ نویسنده کتاب راز نو برگزار شد؛ کتابی که تلاش دارد نگاه جامعه را از تمرکز صرف بر بناهای تاریخی چندصدساله فراتر ببرد و نشان دهد آثار معماری معاصر نیز میتوانند حامل ارزشهای فرهنگی، اجتماعی و هویتی یک شهر باشند.
در این آیین، مهدی جمالینژاد استاندار اصفهان با اشاره به اهمیت حفظ میراث فرهنگی و ضرورت توجه جدیتر به بناهای ارزشمند تاریخی و معاصر، اظهار کرد: انتشار کتابهایی مانند راز نو میتواند تلنگری برای توجه بیشتر به میراث معماری اصفهان باشد؛ شهری که بخش مهمی از هویت آن در بناهای تاریخی، مذهبی و فرهنگی آن متجلی شده است.
وی با بیان اینکه حفاظت از میراث فرهنگی نیازمند تغییر نگاه مدیریتی و اجتماعی است، افزود: متأسفانه در سالهای گذشته در برخی موارد نسبت به بناهای ارزشمند تاریخی کمتوجهی شده و فرصتهایی برای احیا و نگهداری این آثار از دست رفته است. اصفهان دارای ظرفیتهای کمنظیری است که باید با نگاه مسئولانه از آنها حفاظت کرد.
استاندار اصفهان با تأکید بر اینکه نگاه اقتصادی میتواند در خدمت حفاظت از میراث فرهنگی قرار گیرد، تصریح کرد: بسیاری از بناهای تاریخی و حتی مساجد ارزشمند اصفهان قابلیت احیا و بهرهبرداری فرهنگی دارند، اما برای تحقق این هدف نیازمند مشارکت بخشهای مختلف، خیرین، واقفان و مسئولیت اجتماعی مجموعههای اقتصادی هستیم.
وی با اشاره به ظرفیت خیرین و سرمایههای اجتماعی در استان گفت: همانگونه که خیرین برای ساخت مدرسه و امور عامالمنفعه وارد میدان میشوند، میتوان از این ظرفیت برای مرمت و احیای بناهای ارزشمند میراثی نیز استفاده کرد. بخش زیادی از مشکلات موجود ناشی از آن است که گاهی این ظرفیتها شناسایی و هدایت نمیشوند.
استاندار اصفهان با بیان اینکه مطالبهگری در حوزه میراث فرهنگی باید به سمت همافزایی حرکت کند، گفت: باید از مدیران، شهرداری، دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی مطالبه کرد که برای حفظ میراث فرهنگی اقدام کنند، اما این مطالبهگری نباید به سرمایهسوزی و ایجاد فاصله میان دستگاهها منجر شود؛ بلکه باید مسیر همکاری و همراهی را تقویت کند.
در ادامه این مراسم، کوروش دیباج، دبیر مجموعه و گردآورنده کتاب راز نو با اشاره به روند شکلگیری این اثر اظهار کرد: ارزشمندترین اتفاقها گاهی در سختترین روزها متولد میشوند و انتشار راز نو نیز حاصل مسیری بود که از یک دغدغه عمیق درباره وضعیت معماری معاصر اصفهان آغاز شد.
وی با بیان اینکه ایده اولیه این کتاب در سال ۱۴۰۳ با پیشنهاد علی عطریان شکل گرفت، افزود: تصمیم گرفتیم از نویسندگان، پژوهشگران، معماران، روزنامهنگاران و صاحبنظران حوزههای مختلف دعوت کنیم تا هر یک روایتگر یکی از مساجد معاصر اصفهان باشند؛ مسجدهایی که پس از سال ۱۳۲۰ ساخته شدهاند و فراتر از کارکرد مذهبی، بخشی از هویت فرهنگی و اجتماعی شهر را شکل دادهاند.
دبیر مجموعه و گردآورنده کتاب راز نو تأکید کرد: ارزش اصلی این کتاب تنها در نام نویسندگان آن نیست، بلکه در روح مشترکی است که در صفحات آن جریان دارد؛ اثری که حاصل یک کار عاشقانه و عامالمنفعه است و ۱۸ نویسنده آن بدون چشمداشت مالی، تنها از سر مسئولیت اجتماعی و عشق به اصفهان، روایتهایی از بخشی از حافظه معاصر این شهر ارائه کردهاند.
وی خاطرنشان کرد: میراث یک شهر تنها بناهایی نیست که چند صد سال قدمت دارند؛ گاهی یک بنای معاصر که کمتر از یک قرن از عمر آن میگذرد نیز میتواند بخشی جداییناپذیر از هویت و خاطره جمعی مردم باشد و اگر از آن مراقبت نکنیم، بخشی از هویت شهری خود را از دست خواهیم داد.
در ادامه این مراسم، علی عطریان، مدیر برنامهریزی و اتاق فکر کتاب راز نو با اشاره به جایگاه تاریخی اصفهان اظهار کرد: آثار معماری معاصر اصفهان نیز دارای ویژگیها، زیباییها و ارزشهایی هستند که باید مورد بررسی و شناخت قرار گیرند؛ چراکه این آثار در کنار بافت تاریخی، بافت میانی و ساختار شهری امروز، مجموعهای به نام اصفهان را شکل دادهاند.
وی با بیان اینکه معماری معاصر به دلیل نبود تحلیل و پژوهش کافی، در سایه ناشناختگی قرار گرفته است، تصریح کرد: بسیاری از بناهای معاصر دارای ویژگیهای خاص در فرم، فناوری، جزئیات، رنگ، ترکیببندی و ارتباط با محیط پیرامون خود هستند و نیازمند آن هستیم که این آثار را بهتر بشناسیم.
مدیر برنامهریزی و اتاق فکر کتاب راز نو ادامه داد: گاهی معماری امروز را با معماری گذشته مقایسه میکنیم و به دلیل تفاوتهای موجود، ارزشهای آن را نادیده میگیریم، در حالی که هر دوره تاریخی زبان معماری خاص خود را دارد و باید آثار هر دوره را با معیارهای همان زمان تحلیل کرد.
وی با اشاره به هدف انتشار این کتاب اظهار کرد: راز نو بهانهای برای ورود جدیتر به عرصه معماری معاصر با موضوع مسجد است تا بتوانیم زمینهای برای پژوهشهای بیشتر، تولید عکس، فیلم، متن و مطالعات تخصصی درباره این آثار فراهم کنیم.
عطریان افزود: هدف راز نو تنها معرفی چند مسجد نیست، بلکه ایجاد یک جریان فکری برای توجه به معماری معاصر اصفهان است؛ معماریای که اگر امروز ثبت، تحلیل و معرفی نشود، ممکن است در آینده بخشهایی از آن برای همیشه از حافظه شهری حذف شود.
در ادامه این مراسم، وحید آقایی معمار و یکی از نویسندگان کتاب راز نو با اشاره به موضوع جستار خود در کتاب راز نو ادامه داد: در این اثر به مفهوم معاصریت و بررسی دو مسجد کلاه و مسجد المهدیه پرداختهام؛ بناهایی که هر کدام در دورهای از زندگی اجتماعی شهر نقش داشتهاند و باید از منظر تاریخی، اجتماعی و معماری مورد توجه قرار گیرند.
وی تأکید کرد: معماری معاصر محصول جامعه معاصر و اندیشههای زمان خود است و برای درک بهتر آن باید بدانیم با چه تعریفی از معاصر بودن مواجه هستیم. اگر بتوانیم این نگاه را اصلاح کنیم، رخدادهای اجتماعی و فرهنگی مرتبط با معماری امروز را نیز بهتر درک خواهیم کرد.
در ادامه این نشست، مهدی تمیزی هنرمند هنرهای تجسمی و یکی از نویسندگان کتاب راز نو با انتقاد از برخی شیوههای برخورد با بافت تاریخی اصفهان اظهار کرد: یکی از ویژگیهای ارزشمند شهرهایی مانند اصفهان، حفظ ساختار تاریخی و کوچهها و فضاهای شهری آن است؛ چراکه هویت یک شهر تنها در بناهای شاخص آن خلاصه نمیشود، بلکه در جزئیات و ساختارهای کوچک شهری نیز جریان دارد.
وی با اشاره به تجربه تخریب برخی سردرها و عناصر معماری ارزشمند شهر ادامه داد: بسیاری از عناصر معماری کوچک مانند سردرها، ورودیها و فضاهای محلی، بخشی از هویت تاریخی اصفهان هستند و نباید صرفاً به دلیل مسائل اجرایی یا ترافیکی حذف شوند.
تمیزی با بیان اینکه مساجد نیز از جمله بناهای مظلوم در حوزه حفاظت هستند، گفت: بسیاری از مسجدهای ارزشمند معاصر اصفهان به دلیل نداشتن نگاه تخصصی در معرض آسیب قرار گرفتهاند، در حالی که این بناها علاوه بر کارکرد مذهبی، دارای ارزشهای معماری، اجتماعی و فرهنگی هستند.
در ادامه، مصطفی حیدری فیلمساز و و یکی از نویسندگان کتاب راز نو با اشاره به تجربه شخصی خود در مواجهه با یکی از مساجد معاصر اصفهان اظهار کرد: گاهی یک بنا در مسیر زندگی روزمره ما قرار میگیرد و بدون آنکه ابتدا ارزش آن را بدانیم، به مرور با ویژگیها و روایتهای پنهان آن آشنا میشویم.
وی افزود: تجربه حضور در مسجدی در نزدیکی ارگ جهاننما باعث شد نگاه من به این بنا تغییر کند؛ مسجدی که در کنار یک سازه جدید شهری قرار گرفته اما خود دارای تاریخ، معماری و روایتهای اجتماعی ارزشمندی است.
این فیلمساز ادامه داد: در نگارش جستار خود تلاش کردم علاوه بر ویژگیهای معماری بنا، به خاطرات، گفتگوها و روایتهای انسانی پیرامون آن نیز توجه کنم؛ چراکه یک مسجد تنها از آجر و مصالح ساخته نشده، بلکه بخشی از زندگی مردم در طول سالهاست.
در بخش دیگری از این آیین، زینب تاجالدین روزنامهنگار و یکی از نویسندگان کتاب راز نو با اشاره به روند تاریخی مسجد انقلاب اظهار کرد: این مسجد نمونهای از بناهایی است که در دورههای مختلف تاریخی، نقشهای متفاوتی ایفا کردهاند و روایت آن تنها به معماری محدود نمیشود.
وی افزود: در جستاری که برای کتاب راز نو نوشتم، تلاش کردم سه دوره تاریخی این مسجد را بررسی کنم؛ دوره پیش از انقلاب، دوره انقلاب و دفاع مقدس و شرایط امروز آن، زیرا هر یک از این دورهها بخشی از هویت این بنا را شکل دادهاند.
در ادامه این مراسم، هادی امامی معمار و یکی دیگر از نویسندگان کتاب راز نو با اشاره به اهمیت حفاظت از آثار معماری معاصر اظهار کرد: گاهی اتفاقاتی که در معماری یک شهر رخ میدهد، تنها تخریب یک بنا نیست، بلکه از دست رفتن بخشی از خاطره جمعی جامعه است.
وی با اشاره به موضوع خط دوم مترو اصفهان و نگرانیهای مطرحشده درباره آثار تاریخی مسیر این پروژه گفت: مطالعات تخصصی انجامشده درباره حدود ۷۰ اثر تاریخی که ممکن است تحت تأثیر قرار گیرند، ضرورت توجه جدی به موضوع حفاظت را نشان میدهد.
امامی افزود: مسجد کازرونی نمونهای از بناهایی بود که با تلاش مردم و پیگیری دوستداران میراث فرهنگی بخشهای ارزشمند آن حفظ شد، اما اتفاقهای بزرگتری ممکن است در پیش باشد و علاقهمندان اصفهان باید نسبت به این موضوع حساس باشند.
در ادامه آیین رونمایی از کتاب راز نو؛ هجده دیدار با مساجد معاصر اصفهان، مجتبی شاهمرادی سرمایهگذار و مدیر مجموعه کتاب با قدردانی از ۱۸ نویسنده کتاب و همه افرادی که در آمادهسازی این اثر نقش داشتند، اظهار کرد: راز نو حاصل یک کار گروهی و داوطلبانه است و بسیاری از عزیزانی که در این مسیر همراه شدند، تنها با انگیزه حفظ و معرفی بخشی از میراث فرهنگی و معماری اصفهان قلم زدند.
وی با اشاره به برنامههای آینده این مجموعه افزود: هدف ما این است که این مسیر ادامه پیدا کند و در شمارههای بعدی، زمینه معرفی و ثبت روایتهای بیشتری از مساجد معاصر اصفهان فراهم شود تا هر مسجد بتواند یک روایت مستقل از تاریخ، معماری و زندگی اجتماعی شهر داشته باشد.
کتاب راز نو؛ هجده دیدار با مساجد معاصر اصفهان، تلاشی برای بازخوانی بخشی از معماری معاصر شهری است که بیش از هر چیز با بناهای تاریخی دورههای گذشته شناخته میشود، اما در دل خود مجموعهای از آثار ارزشمند معاصر را نیز جای داده است.
این کتاب با گردآوری جستارهایی از ۱۸ نویسنده، تلاش کرده است مساجد ساختهشده پس از سال ۱۳۲۰ را نه تنها به عنوان بناهای مذهبی، بلکه به عنوان بخشی از تاریخ اجتماعی، فرهنگی، معماری و خاطره جمعی مردم اصفهان معرفی کند.
نظر شما