امیر کرم زاده در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به آغاز عملیات مرمت سرای حاج کریم در بازار تاریخی اصفهان اظهار کرد: این سرا یکی از مجموعههای ارزشمند واقع در ساختار تاریخی بازار اصفهان است که در چارچوب همکاری و مشارکت میان اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان و شهرداری اصفهان در حال مرمت است.
وی افزود: بازار تاریخی اصفهان مجموعهای بههمپیوسته از راستهها، سراها، تیمچهها، کاروانسراها و فضاهای وابسته است و حفاظت از آن صرفاً با مرمت راستههای اصلی محقق نمیشود؛ بلکه بخش مهمی از ارزش تاریخی، معماری و اقتصادی بازار در سراها و تیمچههایی قرار دارد که در طول زمان با مسائل مختلفی از جمله فرسودگی کالبدی، چندمالکی بودن، تغییر الگوی فعالیتهای تجاری و در برخی موارد خالی ماندن از کسبوکار مواجه شدهاند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان با بیان اینکه بازار تاریخی اصفهان حدود هشت کیلومتر امتداد دارد، تصریح کرد: این گستردگی سبب شده است که حفاظت و مرمت بازار نیازمند برنامهای مستمر و چندلایه باشد و نمیتوان با اجرای پروژههای مقطعی، مسئله حفاظت از این مجموعه تاریخی را حل کرد.
وی ادامه داد: طی سه سال گذشته بخشهایی از بازار تاریخی اصفهان از جمله بازار کفاشها، بازار هارونیه، بازار قیصریه و بخشهایی از راسته اصلی با همکاری و مشارکت اداره کل میراث فرهنگی و شهرداری اصفهان مرمت و ساماندهی شده است، اما در کنار این اقدامات، تعداد قابل توجهی از سراها و تیمچههای بازار همچنان به مرمت و ساماندهی فوری نیاز دارند.
کرم زاده تأکید کرد: اهمیت سرای حاج کریم در این چارچوب فقط به مرمت یک بنای تاریخی محدود نمیشود، بلکه این پروژه بخشی از سیاست حفاظت از ساختار درونی بازار تاریخی اصفهان است؛ ساختاری که اگر برخی اجزای آن به دلیل فرسودگی یا تعطیلی فعالیتهای اقتصادی از چرخه حیات شهری خارج شوند، در بلندمدت با کاهش کارکرد و پویایی تاریخی خود مواجه خواهد شد.
وی گفت: یکی از مسائل اساسی در مسیر مرمت و احیای سراها و تیمچههای بازار، محدودیت اعتبارات عمومی در مقایسه با گستردگی نیازهای حفاظتی این مجموعه است؛ بنابراین استفاده از ظرفیت مشارکت شهرداری، هیأت امنا، مالکان و کسبه بازار یک ضرورت است و بدون همراهی ذینفعان نمیتوان برای همه بخشهای بازار نسخه واحدی ارائه کرد.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان با اشاره به وضعیت مالکیت برخی از بناهای تاریخی بازار افزود: تعدد مالکان در بعضی از سراها و کاروانسراها، تصمیمگیری برای مرمت، تأمین هزینهها و تعیین تکلیف آینده بنا را پیچیده میکند. در چنین شرایطی، اداره کل میراث فرهنگی به دنبال آن است که در کنار وظیفه نظارتی و حفاظتی خود، زمینه شکلگیری سازوکارهای مشارکتی برای حفاظت و احیای این بناها را فراهم کند.
وی با تأکید بر ضرورت توجه همزمان به کالبد و کارکرد بازار اظهار کرد: بخشی از سراها و کاروانسراهای تاریخی بازار به دلایل مختلف از جمله تغییر وضعیت مشاغل، شرایط اقتصادی، تعدد مالکان و نبود فعالیت مستمر، از چرخه کسبوکار خارج شدهاند و اگر برای این فضاها برنامه احیا و تعریف کارکرد متناسب با شأن تاریخی آنها تدوین نشود، صرف مرمت کالبدی نمیتواند حفاظت بلندمدت آنها را تضمین کند.
کرم زاده ادامه داد: هدف ما این نیست که یک بنای تاریخی صرفاً مرمت شود و پس از پایان عملیات دوباره در معرض فرسودگی قرار گیرد؛ بلکه باید برای بناهایی مانند سراها و تیمچهها، همزمان با حفاظت معماری، امکان بازگشت فعالیت و حضورپذیری نیز فراهم شود تا بنا بتواند در زندگی امروز شهر به حیات خود ادامه دهد.
وی خاطرنشان کرد: در احیای این مجموعهها باید ویژگیهای معماری، تاریخی و هویتی هر سرا و تیمچه مورد توجه قرار گیرد و هر نوع فعالیت جدید نیز با ضوابط میراث فرهنگی و ظرفیتهای معماری بنا هماهنگ باشد. احیای بازار به معنای تغییر ماهیت تاریخی آن نیست، بلکه به معنای بازگرداندن قابلیت استفاده و استمرار حیات مجموعه با حفظ ارزشهای اصیل آن است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان با اشاره به تجربه همکاری میان اداره کل میراث فرهنگی و شهرداری اصفهان در پروژههای اخیر بازار گفت: تداوم این همکاری میتواند زمینه را برای ورود هدفمندتر به سایر نقاط نیازمند مرمت فراهم کند، اما در کنار منابع دستگاههای اجرایی، مشارکت مالکان، هیأت امنا و کسبه نیز باید جدی گرفته شود.
وی افزود: بازار تاریخی اصفهان تنها یک مجموعه تجاری قدیمی نیست، بلکه بخشی از هویت تاریخی، معماری و گردشگری شهر اصفهان محسوب میشود و حفاظت از آن نیازمند نگاه یکپارچه به بنا، فعالیت، مالکیت و مدیریت است.
کرم زاده تأکید کرد: مرمت سرای حاج کریم میتواند در صورت استمرار همکاری دستگاههای مسئول و مشارکت مالکان و بهرهبرداران، به الگویی برای ورود تدریجی به سایر سراها و تیمچههای نیازمند مرمت تبدیل شود؛ بهویژه در بخشهایی که به دلیل خالی ماندن از فعالیت اقتصادی یا پیچیدگی مالکیت، طی سالهای گذشته امکان اجرای پروژههای مرمتی در آنها با دشواری مواجه بوده است.
وی گفت: رویکرد اداره کل میراث فرهنگی در قبال بازار تاریخی اصفهان، حفاظت از مجموعه به عنوان یک بافت زنده است و بر همین اساس، مرمت باید در کنار احیا، فعالسازی و استمرار کارکرد تاریخی بازار دنبال شود تا سرمایه تاریخی شهر نه فقط برای امروز، بلکه برای نسلهای آینده نیز حفظ شود.
نظر شما