یادداشت مهمان، کورش علیانی، فعال فرهنگی: این روزها در یکی از بهترین برنامههای سیما، نظرهایی در مورد رسانه شنیدم که نگرانکننده هستند. دو نفر از مهمانان برنامه که هر دو مدافع دولت محترم هستند و در تقسیم کار سنتی توقع میرود مدافع آزادی رسانه باشند، جملاتی گفتند که به صراحت از بستن دهانها دفاع میکرد. نفر اول چیزی شبیه این گفت که همهمه مزاحم است و مدتی همگی سکوت رادیویی کنند تا تصمیمگیران بتوانند به وظایفشان بپردازند.
صحبت نفر دوم برای من ترسناکتر بود. او میگفت رسانه روایت کند و تجویز نکند. دوگانسازی روایت و تجویز، ناآشنایی با مفهوم روایت، و در عمل فراخوان به این که گفتار انتقادی و تخصصی تعطیل شود ترسناک است.
یکی از این دو نفر مدرک کارشناسی ارشد از دانشکدهی روابط بینالملل دارد، مدرک تحصیلی دومی را نیافتم اما مدیر مسئول و صاحب امتیاز یکی دو نشریهی نه چندان مشهور بوده است. هر دو نفر در دفتر ریاست محترم جمهور عهدهدار وظایف مرتبط با اطلاعرسانی هستند. اینها ترس و تاسف من را بیشتر میکند.
اما معمولا ترس و تاسف نتیجهی مثبت ندارد. کتابی کم حجم، مفید، و جدید را به این آقایان و دیگر علاقهمندان معرفی میکنم. کتاب را انتشارات اشپرینگر در سال ۲۰۲۶ در ۱۴+۱۸۸ صفحه منتشر کرده است. اشپرینگر ناشری بینالمللی در حوزهی کتابها و پژوهشهای علمی و دانشگاهی است. کتاب با وجود حجم اندک پنج نویسندهی دانشگاهی مهم دارد.
اریک شرایورس پژوهشگر هلندیِ سیاستگذاری دیجیتال با تمرکز بر کلانداده، هوش مصنوعی، حریم خصوصی و امنیت، و استاد مدیریت بحران در مؤسسهی ایمنی عمومی هلند و پژوهشگر پیشین شورای علمی سیاستگذاری دولت هلند است.
آلیت دامسترا استاد «دانش و مشاورهی راهبردی سیاستی» در دانشگاه آمستردام و پژوهشگر تأثیر پوشش خبری، بهویژه اخبار اقتصادی، بر افکار عمومی و دستور کار سیاسی است.
لانا عسکری انسانشناس تصویری و استادیار دانشگاه آمستردام است که بررسی میکند مهاجران و جوانان در موقعیتهای نامعلوم چگونه آیندهی خود را تصور میکنند و برای آن برنامه میریزند.
کوئن هوخندورن تاریخنگار و پژوهشگر دورهی دکتری دانشگاه اوترخت است که برای شورای علمی سیاستگذاری دولت هلند، دامنه و اثربخشی سیاستهای سواد رسانهای را بررسی میکند.
کاترین بَیلِفِلد، جرمشناس و استاد روشهای پژوهش تجربی حقوقی، عضو شورای علمی سیاستگذاری دولت هلند و رئیس گروه پژوهشی «رسانه و دموکراسی» است.
کتاب سه وظیفهی اصلی برای رسانه میشمرد و میگوید « رسانهها سه کارکرد دموکراتیک دارند: کارکرد اطلاعرسانی، کارکرد نظارت، و کارکرد فراهمکردن فضای گفتوگو.»
کتاب در مورد اطلاعرسانی میگوید «رسانهها اطلاعاتی را که شهروندان و سیاستمداران برای مشارکت معنادار در فرایندهای دموکراتیک نیاز دارند، در اختیارشان میگذارند.» و در مورد کارکرد نظارت میگوید «رسانهها بر عملکرد صاحبان قدرت نظارت میکنند و تخلفات آنان را آشکار میسازند.»
در نهایت در مورد گفتوگو نیز میگوید «رسانهها بستری برای بازتاب طیف گستردهای از نگرشها و دیدگاههای موجود در جامعه فراهم میکنند.»
من داوری نهایی نمیکنم، اما در مقام داوری شخصی حق دارم نظر اجماعی پنج متخصص دانشگاهی بینالمللی با تخصصهای گوناگون را در یک موضوع دانشگاهی بر نظرات یک دیپلمات و یک مدیر مسئول سابق که در موضع دفاع سیاسی از یک دیدگاه خاص بیان شده مقدم بشمرم.
نظر شما