به گزارش خبرنگار مهر، سعید لیلاز، اقتصاددان، امروز در نخستین نشست تخصصی رسانهای «جنگ و آینده پیشرفت ایران» با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیتهای داخلی اقتصاد کشور گفت: بخش مهمی از ظرفیتهای لازم برای بازسازی و تقویت تولید در داخل ایران وجود دارد و با اتخاذ یک سیاست منسجم صنعتی و اقتصادی میتوان از این ظرفیتها استفاده کرد.
وی افزود: بخش ساختمان از جمله حوزههایی است که در جریان جنگ آسیب دیده و حدود ۲۰۰ هزار واحد ساختمانی دچار آسیب شده است؛ بنابراین میتوان پروژهای برای بازسازی تعریف کرد که عناصر اصلی آن در داخل کشور تأمین شود و به فعال شدن بخشهای مختلف اقتصاد منجر شود.
لیلاز با اشاره به ظرفیتهای مهندسی و صنعتی کشور اظهار کرد: ایران از ظرفیت مهندسی و نیروی انسانی متخصص برخوردار است و در حوزههایی مانند ساخت پل، راهآهن و پروژههای عمرانی، مهندسان و نیروهای متخصص توانمندی دارد. بنابراین اجرای بسیاری از پروژههای زیرساختی بیش از آنکه به نبود ظرفیت فنی وابسته باشد، به تأمین منابع و اراده برای اجرای پروژهها نیاز دارد.
وی ادامه داد: ظرفیت فولادسازی و پتروشیمی ایران نیز قابل توجه است و میتوان با استفاده از این ظرفیتها، بخشی از نیازهای اقتصادی کشور را از داخل تأمین کرد و زمینه افزایش تولید را فراهم آورد. حتی پس از جنگ فرایند بازسازی واحدهای آسیبدیده به سرعت آغاز شد.
تراکم سرمایه در ایران اما انباشت سرمایه در خارج
این اقتصاددان با تأکید بر ضرورت جلوگیری از خروج سرمایه از کشور گفت: در چند دهه گذشته همواره شاهد تراکم سرمایه در اقتصاد ایران بودهایم، اما بخشی از انباشت سرمایه در خارج از کشور صورت گرفته است. اگر سیاستهای اقتصادی به گونهای طراحی شود که سرمایه در داخل کشور باقی بماند و به سمت تولید هدایت شود، ظرفیت قابل توجهی برای رشد اقتصادی ایجاد خواهد شد.
لیلاز افزود: مسئله اصلی این است که افزایش فشار بر درآمد و دستمزد طبقات پایین جامعه زمانی میتواند توجیه اقتصادی داشته باشد که منابع حاصل از آن به سرمایهگذاری و افزایش ظرفیت تولید منجر شود؛ در غیر این صورت، کاهش قدرت خرید مردم بدون ایجاد ظرفیت جدید تولیدی، به رشد اقتصادی پایدار منجر نخواهد شد.
وی با اشاره به روند تشکیل سرمایه در اقتصاد ایران گفت: سهم تشکیل سرمایه ثابت ناخالص داخلی در طول سالهای گذشته کاهش پیدا کرده و این مسئله یکی از چالشهای مهم اقتصاد ایران است. برای دستیابی به رشد اقتصادی پایدار، باید زمینه افزایش سرمایهگذاری داخلی و جلوگیری از فرار سرمایه فراهم شود.
ضرورت حمایت از تولید داخل
این اقتصاددان همچنین بر ضرورت حمایت هدفمند از تولید داخلی تأکید کرد و گفت: باید سیاستی منسجم وجود داشته باشد که اجازه ندهد تولید داخل در برابر موج واردات آسیب ببیند. حمایت از تولید داخلی به معنای قطع واردات نیست، بلکه باید واردات به گونهای مدیریت شود که به تولیدکننده داخلی و ظرفیتهای موجود در کشور آسیب وارد نکند.
لیلاز افزود: بخش مهمی از تجارت خارجی ایران به نهادههای دامی، مواد غذایی و کالاهای مورد نیاز تولید اختصاص دارد و سیاستگذاری در این حوزه باید به گونهای باشد که هم نیازهای ضروری کشور تأمین شود و هم تولید داخلی تقویت شود.
وی با اشاره به ظرفیتهای بخش کشاورزی اظهار کرد: در برخی حوزهها امکان کاهش وابستگی به واردات وجود دارد. به عنوان نمونه، کاهش واردات جو نشان میدهد که با اصلاح سیاستهای تولید، قیمتگذاری و خرید تضمینی میتوان ظرفیت تولید داخلی را افزایش داد.
لیلاز ادامه داد: اصلاح قیمت خرید تضمینی گندم و سایر کالاهای اساسی باید به شکلی انجام شود که تولیدکننده انگیزه لازم برای ادامه فعالیت و افزایش تولید داشته باشد. سیاستهای اقتصادی باید میان تأمین نیازهای مصرفی و تقویت تولید داخلی توازن ایجاد کند.
سهم بودجه عمرانی پایین است
وی با بیان اینکه منابع دولت برای اجرای پروژههای عمرانی محدود است، گفت: در شرایطی که سهم بودجه عمرانی پایین است، استفاده از ظرفیتهای داخلی و اولویتبندی پروژههای زیرساختی اهمیت بیشتری پیدا میکند. باید منابع موجود ابتدا به پروژههایی اختصاص یابد که بیشترین اثر را بر تولید و زیرساخت اقتصادی کشور دارند.
این اقتصاددان با اشاره به اهمیت توسعه زیرساختهای حملونقل اظهار کرد: ایران از نظر جغرافیایی موقعیت ویژهای دارد و توسعه راهآهن، جادهها و مسیرهای حملونقل میتواند به کاهش هزینه مبادله و تقویت تجارت کمک کند. در داخل کشور نیز توان مهندسی لازم برای اجرای پروژههای پیچیده زیرساختی وجود دارد.
لیلاز افزود: در شرایطی که محدودیتهای تجاری و حملونقل وجود دارد، توسعه مسیرهای زمینی و دریایی و افزایش ظرفیت حملونقل میتواند به افزایش تابآوری اقتصاد کمک کند. در عین حال، کاهش واردات غیرضروری مانند خودرو نیز میتواند نیاز به منابع ارزی را کاهش دهد.
این اقتصاددان گفت: ظرف ۲۵ سال گذشته، تولید ناخالص داخلی ایران به قیمت ثابت ۱۰۰ درصد رشد کرده، اما دستمزد حدود ۷۰ درصد جامعه ایران ثابت مانده است؛ بنابراین باید پرسید ارزش افزوده ایجادشده در این مدت کجا رفته است.
وی افزود: سهم پسانداز ثابت ناخالص داخلی از ۳۵ درصد در پایان سال ۱۳۸۲ به ۱۷ درصد رسیده است و این روند نشان میدهد عوامل تابآوری اقتصاد را باید در داخل کشور تقویت کنیم.
لیلاز با اشاره به ظرفیتهای تولیدی کشور اظهار کرد: نیمی از ظرفیت صنعتی کشور خالی است و باید به سمت استفاده حداکثری از ظرفیتهای داخلی حرکت کنیم. زیرساخت و نیروی انسانی مناسب در کشور وجود دارد و اگر سیستم بروکراسی را ساماندهی کنیم، میتوان کشور را بهراحتی از این وقفه عبور داد.
وی همچنین درباره وضعیت سرمایهگذاری خارجی در اقتصاد ایران گفت: متوسط جذب سرمایه خارجی نسبت به تولید ناخالص داخلی کشورها حدود ۶ دهم درصد است؛ بنابراین نباید در اقتصاد ایران بیش از اندازه بر سرمایه خارجی تمرکز کنیم و ظرفیت سرمایهگذاری داخلی را نادیده بگیریم.
لیلاز ادامه داد: سرمایهگذاری خارجی نمیتواند تنها راهحل توسعه اقتصادی باشد و بخش عمده ظرفیت لازم برای رشد و سرمایهگذاری در داخل کشور وجود دارد. سیاست اقتصادی باید به نحوی طراحی شود که سرمایه داخلی به سمت تولید، زیرساخت و فعالیتهای مولد هدایت شود.
باید تجارت زمینی را تقویت کنیم
این اقتصاددان بر ضرورت توسعه تجارت زمینی تأکید کرد و افزود: اگر میخواهیم تابآوری اقتصاد را تقویت کنیم، باید تجارت زمینی را فعال و مبادی زمینی را گسترش دهیم. متوسط ساخت راهآهن در کشور سالانه حدود ۲۰۰ کیلومتر بوده است، در حالی که با توجه به ظرفیتها و نیازهای کشور، باید تاکنون حداقل ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر راهآهن میداشتیم.
وی همچنین با اشاره به رشد نقدینگی گفت: در شرایط فعلی روزانه حدود ۳۰ همت به حجم نقدینگی اضافه میشود و مدیریت این روند یکی از مسائل مهم اقتصاد کشور است.
وی تأکید کرد: صادرات غیرنفتی و واردات غیرنفتی ایران از نظر حجم در سطح قابل توجهی قرار دارند و برای مدیریت منابع ارزی باید سیاستی اتخاذ شود که ضمن تأمین کالاهای ضروری، وابستگی به منابع حاصل از صادرات نفت برای تأمین نیازهای وارداتی کاهش پیدا کند.
وی افزود: اقتصاد ایران از نیروی انسانی متخصص، ظرفیتهای صنعتی، منابع طبیعی و موقعیت جغرافیایی برخوردار است و استفاده مؤثر از این ظرفیتها میتواند زمینه افزایش تولید و تقویت اقتصاد داخلی را فراهم کند.
این اقتصاددان در پایان گفت: برای عبور از فشارهای اقتصادی، تمرکز بر افزایش توان تولید داخلی، حمایت از اقشار کمدرآمد، جلوگیری از خروج سرمایه، کاهش مصرف ارزی، رشد استغالزایی، مدیریت واردات و توسعه زیرساختها ضروری است و مجموعه این سیاستها میتواند به افزایش تابآوری اقتصاد ایران کمک کند.
نظر شما