به گزارش خبرنگار مهر، مراسم شب شعر حافظ به همت رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در قطر، با حضور سفیر ایران، تاجیکستان و دیپلمات های افغانستانی، حافظ‌شناسان و جمعی از شاعران و شخصیت‌های فرهنگی از کشورهای مختلف، در محل سفارت جمهوری اسلامی ایران در دوحه برگزار شد.
در این مراسم عل صالح‌آبادی سفیر جمهوری اسلامی ایران در قطر، نورمراد محمدعلی سفیر تاجیکستان، نمایندگان سفارت أفغانستان به همراه مسئولان فرهنگی سفارتخانه‌های دو کشور، حافظ‌پژوهان و شاعران و علاقه‌مندان به ادبیات زبان و ادبیات فارسی از کشورهای ایران، قطر، تاجیکستان، افغانستان، موریتانی و هند حضور داشتند.
این محفل ادبی با هدف پاسداشت مقام حافظ شیرازی، بازخوانی جایگاه او در فرهنگ و ادبیات فارسی و تأکید بر ظرفیت شعر و ادب فارسی در تقویت پیوندهای فرهنگی میان ملت‌ها برگزار شد.
تأکید سفیر جمهوری اسلامی ایران بر جایگاه حافظ و پیوند کشورهای فارسی‌زبان
در بخش سخنرانی‌های مراسم، دکتر علی صالح‌آبادی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در قطر، با تأکید بر جایگاه و پایگاه حافظ شیرازی در فرهنگ و ادبیات فارسی، به پیوندهای تاریخی و فرهنگی کشورهای فارسی‌زبان پرداخت. وی در این چارچوب بر اهمیت حافظ به‌عنوان یکی از چهره‌های ماندگار ادبیات فارسی و نقش آثار او در استمرار پیوندهای فرهنگی میان ملت‌هایی تأکید کرد که زبان و ادب فارسی در تاریخ و هویت فرهنگی آنها جایگاهی برجسته دارد.
حافظ شیرازی از معدود شاعران کلاسیک است که آثارش در طول قرن‌ها از مرزهای جغرافیایی فراتر رفته و در حوزه‌های فرهنگی گوناگون مورد توجه قرار گرفته است. دیوان او نه‌تنها بخشی از میراث ادبی ایران، بلکه از سرمایه‌های مشترک فرهنگی در گستره زبان فارسی به شمار می‌رود.
حضور سفیران ایران، تاجیکستان و افغانستان در این مراسم، اهمیت این میراث مشترک را برجسته کرد. زبان فارسی در تاریخ فرهنگی این سه کشور نقشی بنیادین داشته و آثار شاعرانی همچون حافظ، سعدی، فردوسی و مولانا بخشی از حافظه ادبی مشترک ملت‌های این حوزه فرهنگی را شکل داده است.
سخنرانی سفیرتاجیکستان درباره حافظ
در ادامه مراسم، نورمراد محمدعلی، سفیر تاجیکستان، نیز درباره حافظ شیرازی و جایگاه او سخن گفتند. وی اظهار داشت حضور نمایندگان دیپلماتیک سه کشور در بزرگداشت حافظ، جلوه‌ای از پیوندهای تاریخی و ادبی میان ایران، افغانستان و تاجیکستان هست ؛ پیوندهایی که در طول قرن‌ها از طریق زبان، شعر، ادبیات و سنت‌های فرهنگی استمرار یافته‌اند. چنین برنامه‌هایی فرصتی برای تقویت شناخت متقابل و گسترش تعاملات فرهنگی میان کشورها فراهم می‌کنند. شعر حافظ با مضامین انسانی و ظرفیت معنایی گسترده خود، زمینه‌ای مشترک برای گفت‌وگو میان فرهنگ‌ها ایجاد می‌کند و می‌تواند فراتر از تفاوت‌های ملی و جغرافیایی، مخاطبان را در یک فضای ادبی مشترک گرد هم آورد. نور مراد سخنان خود را با قرائت ابیاتی از حافظ به پایان رساند.
حافظ، نماد هویت مشترک و پیوند دهنده ملت‌های فارسی‌زبان
جناب آقای غلامحسین احمدی سرپرست رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در قطر نیز طی گفت‌وگویی، بر جایگاه هویتی حافظ شیرازی در گستره فرهنگی و تمدنی زبان فارسی تأکید کرد و دیوان این شاعر بلندآوازه را از سرمایه‌های ماندگار ادبی و معنوی دانست که می‌تواند نقشی مؤثر در تحکیم پیوندهای فرهنگی میان مردم ایران، افغانستان، تاجیکستان و دیگر جوامع فارسی‌زبان در سراسر جهان ایفا کند.
حافظ تنها شاعری بزرگ در تاریخ ادبیات ایران نیست؛ او یکی از برجسته‌ترین نمادهای هویت فرهنگی و ادبی مشترک در جهان فارسی‌زبان به شمار می‌رود. دیوان او، همچون گنجینه‌ای سرشار از حکمت، معرفت، عشق، آزاداندیشی و زیبایی، از مرزهای جغرافیایی و سیاسی فراتر رفته و در حافظه تاریخی و فرهنگی ملت‌های گوناگون جایگاهی ماندگار یافته است.
حافظ به ایران تعلق دارد، اما میراث او در انحصار هیچ مرز و سرزمینی نیست. شعر او در ایران، افغانستان، تاجیکستان و دیگر جوامع فارسی‌زبان، حضوری زنده و اثرگذار دارد و نسل‌های پی‌درپی را به سرچشمه‌های مشترک زبان، اندیشه و فرهنگ پیوند می‌دهد. این گستره فرهنگی نشان می‌دهد که زبان فارسی، افزون بر آنکه ابزار ارتباط و بیان اندیشه است، بستری برای شکل‌گیری خاطره تاریخی مشترک، همدلی انسانی و پیوند میان ملت‌ها نیز به شمار می‌رود.
بزرگداشت حافظ صرفاً یادآوری نام و آثار یک شاعر بزرگ نیست؛ بلکه فرصتی برای بازشناسی میراث مشترک فرهنگی و تقویت پیوندهای میان ملت‌هایی است که در طول قرن‌ها از سرچشمه‌های غنی زبان و ادب فارسی بهره برده‌اند. این میراث می‌تواند زمینه‌ساز گسترش شناخت متقابل، تقویت همدلی و توسعه تعاملات فرهنگی و ادبی میان جوامع فارسی‌زبان باشد.
رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در قطر نیز با باور به ظرفیت زبان و ادب فارسی در تقویت پیوندهای میان ملت‌ها، بر اهمیت گسترش برنامه‌های فرهنگی مشترک، معرفی مفاخر ادبی و فراهم ساختن زمینه تعامل میان ادیبان، پژوهشگران و دوستداران زبان فارسی تأکید دارد. در پایان، امیدوارم این نشست فرصتی برای پاسداشت مقام والای حافظ، تعمیق شناخت ما از میراث مشترک زبان فارسی و تقویت دوستی و همدلی میان ملت‌ها باشد. حافظ با کلام جاودانه خود به ما می‌آموزد که شعر و فرهنگ می‌توانند فراتر از مرزها حرکت کنند و انسان‌ها را حول ارزش‌های مشترک گرد هم آورند.
خلیل محفوظ طی سخنانی با لهجه شیرین فارسی سخن گفت و اظهار داشت: فرهنگ و هنر ایران بسیار غنی هست و من شیفته فرهنگ و تمدن ایران هستم که یک نمونه ان حافظ و شعرهایش هست. حافظ فقط شاعری درباره عشق نیست. شعر او درباره صداقت و ریا، ظاهر و باطن، آزادی روح، عشق انسانی و معنوی و تناقض‌های رفتار آدمی نیز سخن می‌گوید. همین چندلایگی سبب شده است که خوانندگان در فرهنگ‌های مختلف بتوانند با شعر او ارتباط برقرار کنند. اخلاق در شعر حافظ همیشه به شکل توصیه مستقیم و اندرز ظاهر نمی‌شود. گاهی در قالب نقد ریاکاری، گاهی در دفاع از مدارا، گاهی در ستایش عشق و گاهی در تردید نسبت به کسانی که خود را صاحب حقیقت مطلق می‌دانند، بیان می‌شود. حافظ فقط شاعر اخلاق نیست؛ عشق، عرفان، زیبایی، اندوه، آزادی و تناقض‌های زندگی نیز در جهان شعری او جایگاهی اساسی دارند. وی در پایان چند بیت از اشعار حافظ را تقدیم حاضران کرد.
حضور برخط خانم دکتر سلمان‌زاده، حافظ‌شناس کشورمان
در بخش دیگری از برنامه، خانم دکتر سلمان‌زاده، حافظ‌شناس کشورمان، به‌صورت برخط در مراسم حضور یافت و غزلی زیبا از حافظ را اجرا کرد. حضور این پژوهشگر ادبی، بُعدی علمی و تخصصی به برنامه افزود و فرصتی برای بهره‌گیری از ظرفیت حافظ‌پژوهی در کنار شعرخوانی و مباحث فرهنگی فراهم آورد. اجرای غزل حافظ همچنین یادآور این نکته بود که شعر او افزون بر عمق فکری و معنایی، از زیبایی‌های موسیقایی و هنری برخوردار است؛ ویژگی‌هایی که در خوانش و اجرای شعر جلوه‌ای ویژه پیدا می‌کنند و ارتباط مخاطب با متن ادبی را تقویت می‌سازند.
حضور شاعرانی از شش کشور در شب شعر حافظ
در این مراسم، شاعران و علاقه‌مندانی از جمهوری اسلامی ایران، قطر، تاجیکستان، افغانستان، موریتانی و هند حضور داشتند. مشارکت چهره‌های فرهنگی از کشورهای مختلف، به این محفل ادبی جلوه‌ای بین‌المللی بخشید و ظرفیت شعر فارسی را برای ایجاد ارتباط میان فرهنگ‌ها برجسته ساخت. حضور شاعران از کشورهای فارسی‌زبان، یادآور پیوندهای تاریخی و ادبی این جوامع با میراث حافظ بود؛ در حالی که مشارکت نمایندگان دیگر کشورها نیز زمینه‌ای برای معرفی گسترده‌تر ادبیات فارسی و تقویت تعاملات فرهنگی فراهم می‌کرد.
دیپلماسی فرهنگی و نقش میراث حافظ در گفت‌وگوی ملت‌ها
برگزاری این مراسم به همت رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در قطر را می‌توان در چارچوب تلاش برای معرفی میراث ادبی ایران و تقویت ارتباطات فرهنگی میان ملت‌ها ارزیابی کرد. دیپلماسی فرهنگی زمانی اثربخش‌تر خواهد بود که از برگزاری مناسبت‌های نمادین فراتر رود و زمینه همکاری مستمر میان نهادهای فرهنگی، دانشگاهی و ادبی را فراهم سازد. بزرگداشت حافظ، با توجه به جایگاه فرامرزی او در فرهنگ فارسی، ظرفیت مناسبی برای توسعه نشست‌های تخصصی، تبادل تجربه میان شاعران، معرفی آثار ادبی و گسترش ارتباط میان حافظ‌پژوهان کشورهای مختلف دارد. در این چارچوب، دوحه می‌تواند بستری برای گردهمایی شخصیت‌های فرهنگی و ادبی از کشورهای گوناگون باشد و برگزاری چنین برنامه‌هایی به تقویت شناخت متقابل و استمرار ارتباطات فرهنگی کمک کند.
نظر شما