به گزارش خبرگزاری مهر، ایرنا نوشت: کتاب «خالکوبی» مجموعه‌ای از ۲۳ داستان کوتاه ژاپنی است که دوره‌ای نیم‌قرنی از ادبیات مدرن این کشور را در بر می‌گیرد؛ اثری که به گفته مترجم آن، تلاشی است برای بازتاب دادن جریان‌های فکری، ادبی و اجتماعی ژاپن در فاصله اواخر قرن نوزدهم تا سال‌های پس از جنگ جهانی دوم. در قرن نوزدهم، در نتیجه آشنایی ژاپن با ادبیات، فلسفه و هنر غرب و شکل‌گیری نهضت ترجمه، تحولی اساسی در هنر و ادبیات ژاپن رخ داد که نقطه آغاز ادبیات مدرن بود. آیت حسینی مترجم زبان ژاپنی و پژوهشگر این حوزه، در گفت‌وگو با ایرنا درباره ویژگی‌های این اثر و جریان‌شناسی ادبیات مدرن ژاپن، گفت: آثار انتخاب‌شده در این مجموعه همگی داستان کوتاه و متعلق به دوره‌ای هستند که از آن با عنوان «ادبیات مدرن ژاپن» یاد می‌شود. ژاپن پیش از آن دارای ادبیاتی سنتی و کلاسیک بود که قرن‌ها ادامه داشت و تا حد زیادی دچار تکرار شده بود. اما در قرن نوزدهم، در نتیجه آشنایی ژاپن با ادبیات، فلسفه و هنر غرب و شکل‌گیری نهضت ترجمه، تحولی اساسی در هنر و ادبیات ژاپن رخ داد که نقطه آغاز ادبیات مدرن بود.
به گفته این مترجم، پس از آن، جریان‌های ادبی مختلفی با تاثیرپذیری از غرب و شرایط سیاسی و اجتماعی ژاپن پدید آمدند؛ جریان‌هایی که برخی واقع‌گرا، برخی آرمان‌گرا، گروهی در جست‌وجوی زیبایی و دسته‌ای پیگیر احقاق حق طبقه محروم بودند. در کتاب «خالکوبی» تلاش شده است تا از هر یک از این جریان‌های ادبی، نمایندگان شاخصی انتخاب و به ترتیب زمان انتشار مرتب شوند. این پژوهشگر درباره آشنایی مخاطب ایرانی با ادبیات ژاپن و ارتباطی که با این ادبیات برقرار می‌کند، گفت: مسئله این است که ما ادبیات ژاپن را از ابتدا به شکل مستقیم نشناختیم، بلکه شناخت ما به واسطه ناشران و آثار منتشرشده غربی شکل گرفت و ژاپن را در آینه غرب دیدیم که کاستی‌هایی دارد. در سال‌های اخیر با ظهور مترجمانی که زبان را می‌دانند و به شکل مستقیم آثار را ترجمه می‌کنند، اتفاقات تازه‌ای در آشنایی مخاطب ایرانی با ادبیات ژاپن در حال رخ دادن است که بی‌شک نگاه ما را تغییر خواهد داد.
آیت حسینی مترجم کتاب «خالکوبی»
سعی شد در کتاب «خالکوبی» از تمام این اندیشه‌ها نماینده‌ای حضور داشته باشد
حسینی با اشاره به تقابل فکری میان نویسندگان و اندیشمندان ژاپنی در آن دوران، افزود: در آن دوره تقابل‌های متعددی وجود داشت؛ از جمله میان طرفداران شیفته مدرنیته، تمدن غربی و دلبستگان به سنت که معتقد بودند تمدن نوین، وارداتی، عاریتی و دردسرساز است و آلام بشر را کاهش نداده است. همچنین تقابل میان ادبیاتی که رسالت خود را بازتاب واقعیت‌های روز جامعه می‌دانست با جریانی که به دنبال آرمان و زیبایی بود، و نیز تقابل ادبیات حامی حکومت نظامی‌گر و ملی‌گرایانه با ادبیات چپ و ادبیات غرب‌گرا، از دیگر ویژگی‌های آن دوران است.
داستان «خالکوبی» به جریان زیبایی‌گرا در ادبیات ژاپن تعلق دارد؛ جریانی که رسالت ادبیات را نشان دادن زیبایی می‌داند و دغدغه اصلی نویسنده این داستان نیز زیبایی، زن و قدرت است
او با اشاره به اینکه در کتاب «خالکوبی» سعی شده به طور متوازن از تمام این اندیشه‌ها نماینده‌ای حضور داشته باشد، ادامه داد: در نتیجه این رویکرد، خواننده فضای فکری و جهان‌بینی آن دوره ژاپن را به خوبی درک کند. این مترجم درباره انتخاب عنوان کتاب و داستان «خالکوبی» بیان کرد: پدیده خالکوبی را می‌توان به چیزی تشبیه کرد که از پیش وجود دارد و نقش تازه‌ای بر آن زده می‌شود، این، نگاهی نمادین است. با این حال، داستان «خالکوبی» به جریان زیبایی‌گرا در ادبیات ژاپن تعلق دارد؛ جریانی که رسالت ادبیات را نشان دادن زیبایی می‌داند و دغدغه اصلی جهان جونیچیرو تانیزاکی (نویسنده ادبیات مدرن ژاپنی و نویسنده داستان «خالکوبی» در این مجموعه) نیز زیبایی، زن و قدرت است. این داستان یکی از مهم‌ترین آثار نیمه اول قرن بیستم ژاپن و از شاهکارهای این حوزه است که پیشتر به فارسی ترجمه نشده بود و به همین دلیل برای عنوان کتاب انتخاب شد.
چالش اصلی من در انتخاب آثار بود
حسینی درباره معیارهای خود در گزینش داستان‌ها توضیح داد: در انتخاب آثار، سلیقه شخصی‌ام نیز دخیل بوده و داستان‌هایی را که بیشتر می‌پسندیدم، برگزیدم؛ مانند داستان «خالکوبی»، داستان «سمندر» و داستان پایانی کتاب یعنی «در جنگل شکوفه‌هایِ کاملا بازِ گیلاس». فضا، سبک، زبان و نثر این آثار بسیار شگفت‌انگیز است و امیدوارم این فضا در ترجمه نیز منعکس شده باشد.
در سطح واژگان نیز با چالش بزرگی روبه‌رو بودم؛ از یک سو باید معادلی روشن برای انتقال دقیق معنا انتخاب می‌شد و از سوی دیگر نباید به دام بومی‌سازی و ایرانیزه کردن اصطلاحات می‌افتادیم
او درباره چالش‌های ترجمه این آثارِ دشوار گفت: چالش اصلی من در انتخاب آثار بود تا بتوانم روند ادبیات را در آن ۵۰ سال و نمایندگان نحله‌ها، مجله‌ها و حلقه‌های ادبی گوناگون و حتی نویسندگانی که به هیچ جریانی تعلق نداشتند به تصویر بکشم. در سطح واژگان نیز با چالش بزرگی روبه‌رو بودم؛ از یک سو باید معادلی روشن برای انتقال دقیق معنا انتخاب می‌شد و از سوی دیگر نباید به دام بومی‌سازی و ایرانیزه کردن اصطلاحات می‌افتادیم و از واژگان ناآشنا برای خواننده استفاده می‌کردیم. این کار مانند حرکت روی طناب باریک بود. مترجم کتاب «فرهنگ توضیحی مثل های ژاپنی» درباره پیشینه تحصیلی خود و انگیزه ورود به حوزه ترجمه ادبی بیان کرد: رشته تحصیلی من زبان و ادبیات ژاپنی بود، اما در ادامه به تحصیل در رشته زبان‌شناسی در ژاپن پرداختم. با این حال، همواره دلبسته ادبیات ژاپن بودم و در کنار زبان‌شناسی به مطالعه آن پرداختم و امروز نیز در دانشگاه بیشتر درس‌های ادبیات را تدریس می‌کنم؛ گویی از مسیر زبان و زبان‌شناسی به حوزه ادبیات رسیده‌ام.
ژاپن امروز در امتداد همان ژاپن قدیم شکل گرفته است
حسینی در خصوص پیوند میان ژاپن سنتی و مدرن توضیح داد: ژاپن امروز در امتداد همان ژاپن قدیم شکل گرفته و خود را با ابزار و فناوری نوین بازآفرینی کرده است، هرچند من جنبه‌های سنتی‌تر فرهنگ ژاپن را بیشتر می‌پسندم. برای نمونه، داستان «سمندر» نگاهی بسیار جالب به زندگی انسان مدرن دارد؛ داستان دوزیستی که در شکافی در سنگ‌های رودخانه زندگی می‌کند و وقتی پس از مدت‌ها تصمیم به خروج می‌گیرد، متوجه می‌شود که رشد کرده و دیگر امکان خارج شدن ندارد و آن شکاف کوچک، به خانه ابدی و زاویه دید محدود او به جهان تبدیل شده است. او درباره آثار در دست انتشار خود خاطرنشان کرد: آشنایی با ادبیات نیم قرن یادشده، درک ادبیات معاصر ژاپن را بسیار ساده‌تر می‌کند، زیرا ادبیات امروز ژاپن ادامه همان ادبیات پیشین است.
کتاب «خالکوبی» نوشته جونیچیرو تانیزاکی و دیگران و ترجمه آیت حسینی در قطع رقعی، جلد گالینگور، در ۳۹۴ صفحه، شمارگان هزار نسخه، در سال ۱۴۰۵ توسط انتشارات امیرکبیر منتشر شد.
نظر شما