مديريت دولتي مانع رونق هنر تئاتر است

به گزارش خبرنگارهنري"مهر"، "ژان كلودكرير" كه روز گذشته با حضور در جمع اعضاي انجمن نمايشنامه نويسان در باره وضعيت تئاتر ، حقوقي نمايشنامه نويس و نمايشنامه نويسي در دنيا به خصوص فرانسه سخنراني كرد با بيان اين مطلب تصريح كرد :  حدود 40 تا 50 تئاتر خصوصي در پاريس وجود دارد كه معمولا نمايشنامه هاي ترجمه و يا اقتباسي را به روي صحنه مي برندوبسيار هم مورد استقبال تماشاگران قرار مي گيرد همه برنامه ريزي هاي اين تئاتر هاي خصوصي مانند يك شركت خصوصي است اما در اين تئاتر هاهنرمند ان بايد نكاتي را رعايت كند.از جمله اين كه تنها از يك دكور استفاده كند، تعداد بازيگرانش كمتر از 6 نفر نباشند و موارد ديگر . بهر حال خيلي از نمايشنامه نويسان جذب اين تئاتر ها مي شوند.
وي در ابتداي جلسه با تاكيد به اين كه آزادي يك نمايشنامه نويس در اين است كه بتواند با دستمزد كارش امرار معاش كند و بااشاره به اين كه محدوده موضوع حقوقي نمايشنامه نويسي به محدوده هنري آن برمي گردد و دراين قالب هم بايد مورد بررسي قرارگيرد گفت : در تمام دنيا معمولا همه نويسندگان تئاتر زندگي فقيرانه اي داشته و در شرايط بدي زندگي كرده اند البته در برخي موارد هم توسط شاهان ودارندگان قدرت به اين نويسندگان براي خلق اثر نمايشي كمك هاي مالي شده است. در برخي موارد نيز نويسندگاني چون "مولير"خودشان رئيس كمپاني تئاتر و نويسنده آثار نمايشي بوده اند. در مواردي هم نمايشنامه را ارزان مي خريدند وبدون آن كه اصلا در باره حق و حقوق آن با نويسنده اش صحبت كنند، نمايش را به روي صحنه مي بردند.
"كرير" در ادامه افزود: قانون حق نشر براي اولين بار در قرن 17 ميلادي توسط ملكه " ان" شكل گرفت طي اين قانون حق نشر به نويسنده نمايشنامه داده شد. اولين انجمن نمايشنامه نويسان نيزتوسط ملكه "ان" شكل گرفت تا اين كه در قرن 19 ميلادي براي نخستين بار پيماني درباره نويسنده درام در برلين مطرح شد كه پيمان نامه "برن" نام گرفت در اين پيمان نامه دونوع حقوق براي نويسنده اثر در نظر گرفته شده بود يكي حقوق مادي و ديگري حقوق اخلاقي.
وي درتوضيح حقوق مادي نمايشنامه نويس گفت: طي اين حقوق،ناشر پس از چاپ اثربايد در صدي را به عنوان حق نشربه نمايشنامه نويس بدهد همچنين كارگرداني كه اثر را اجرا مي كند بايد مبلغي به نويسنده آن اثر بابت اجراي اثرش بپردازد. طبق اين پيمان نامه ، حق نويسنده تا 70 سال پس از مرگش توسط بازماندگان وي قابل اخذ است و سپس اثر متعلق به ميراث عمومي مي شود و هر كارگرداني مي تواند آن را بدون پرداخت چيزي يا كسب اجازه اي از نويسنده يا بازماندگانش به روي صحنه ببرد.
"ژان كلود كرير " درباره حقوق اخلاقي اثر نيز متذكر شد: نويسنده حافظ ارائه صحت و سقم اثر خود است. يعني كسي بدون اطلاع او نمي تواند در اثرش دخل وتصرف كند يا بخشي از آن را حذف نمايد. نويسنده مي تواند اثرنمايشي خود را در هركشوري كه دوست دارد به روي صحنه ببرد واگر اثرش تبديل به يك فيلمنامه تلويزيوني و سينمايي شود مي تواند از پخش تبليغات تلويزيوني در ميان برنامه اش جلوگيري نمايد.
وي افزود: اين دو حقوق باهم تفاوت هايي دارند، حقوق مادي را مالك مي تواند بفروشد يا اهدا كند اما حق و حقوق اخلاقي قابل فروش و اهدا نيست. همچنين در برخي اوقات در خيلي از كشور ها اتفاق افتاده كه اين حقوق به خاطر مصرف مواد مخدر والكل يا در نتيجه شكنجه، ازنويسنده گرفته شده است . در اين صورت نويسنده مي تواند بارديگر حقوق خود را پس بگيرد. حق و حقوق نويسنده همواره در ستيز با مراكز تبليغاتي وتجاري جهان بدست آمده است.
"كرير" با تأكيد بر نقش استقراراقتصادي دراستقلال فكري نويسنده، تصريح كرد: اكثر نويسندگان در شرايط نامناسبي زندگي مي كنند و نويسندگاني هم كه در اروپا شرايط مناسبي دارند يا مرده اند يا در حال مردن هستند .مانند "برشت" ،"بكت" ،" يونسكو"  و "ژان ژنه" اين افراد شرايط خوبي دارند و حقوقشان توسط بازماندگانشان حفظ شده است. اماشايد تعدادشان از ده نفر بيشتر نباشند در حالي كه هزاران نمايشنامه نويس ديگر وجود دارند، نويسندگاني كه مجبورند در كنار نوشتن شغل ديگري هم براي امرار معاش خود داشته باشند.
وي گفت : نمايشنامه نويسان باستاني وقديمي چون سوفكل و اشيل و اروپيد هم كه ديگر آثارشان جزء اموال عموي است بنابراين كارگردان كنوني مي تواند بدون پرداخت حقوقي به راحتي آثار آنها را به روي صحنه ببرد.
"كرير" با رد اين نظريه كه تئاتر يك هنركهن مرده است متذكر شد: امروزه معتقدان اين نظريه به اشتباده خود پي برده اند وبا توجه به اين كه همه امكانات خود را براي تكنولو ژي هاي جديد (مانند سينما) صرف مي كنند بازهم متوجه ارزشمندي هنر تئاتر شده اند.
در ادامه جلسه اين هنرمند فرانسوي به پاسخگويي سوالات حاضرين پرداخت . " كرير" در باره جايگاه هنرمندان تئاتر در فرانسه توضيح داد: اكثر مراكز دراماتيك در فرانسه توسط كارگردان تئاتر اداره مي شود كه حدود 90 درصد اين كارگردانان اجراي نمايش كلاسيك را ترجيح مي دهند واين بازتاب تفكري است كه تئاتر را متعلق به گذشته مي داند .در اين نوع تئاتر ها نويسنده سعي مي كند اثر نمايشي گذشته را بازخواني كند.
وي همچنين در پاسخ به اين سوأل كه چند سنديكاي نمايشنامه نويسي در فرانسه وجود دارد گفت : در فرانسه تقريبا همه نمايشنامه نويسان وابسته به يك سنديكا يا انجمن هستند . مانندانجمن سازندگان موسيقي و تئاتر با نام اختصاري (SACD )كه اين انجمن موظف است همه امكانات تهيه تئاتر را فراهم كند.نمونه اين نشكيلات در خيلي از كشور ها از جمله آفريقا و ژاپن نيز وجود دارد، مجموعه اين كميته ها در يك انجمن با نام "سيزا" به معناي انجمن بين المللي آثار نمايشي، جمع شده اند. اين انجمن در خيلي از مواقع نقش انساني ايفا مي كند. حتي به نويسندگاني كه در شرايط مالي بدي به سر مي برند كمك هاي مالي مي نمايد. تمام اعضاي اين انجمن ها نمايشنامه نويسان هستند و خودشان به تنهايي انجمن رااداره مي كنند . همچنين رئيس آن را از بين خود اعضا و از طريق انتخابات تعيين مي نمايند به عنوان نمونه من از طرف اعضاي انجمن به رياست انجمن انتخاب شده ام .اما دوره مديريت در اين انجمن ها تنها 3 سال است وپس از 3 سال بارديگر رأي گيري مي شود .ضمن اينكه مدير قبلي تا يك سال بعد حق نامزد شدن براي انتخابات جديد را ندارد.
"كرير" گفت در كنار اين انجمن ها سنديكاهايي نيز در فرانسه وجود دارد كه بيشتر رنگ وبوي سياسي دارند و متعلق به حزب خاصي مانند كمونيست ها يا راستي هاهستند . در فرانسه 4 انجمن مخصوص براي درام نويسان وجود داردكه يكي به مسايل مربوط به فيلم هاي مستند مي پردازد و يكي ديگر مخصوص ترانه سرايان و آواز سرايان هستند و دو انجمن ديگر به نام هاي تحت عنوان مجريان صحنه و نوازندگان موسيقي فعاليت مي كنند.  در واقع  حضور افراد در اين انجمن ها  به عنوان اجرا كنندگان آثار نوشتاري معنا دارد. اين 4 انجمن  با هم هماهنگ هستند. دربسياري از موارد هم براي رسيدن به تعريف مشخصي در باره سهمشان با هم در گير مي شوند در نهايت نمايشنامه نويس مي تواند يكي از اين انجمن ها رابه عنوان صنف خود انتخاب كند.