خرید آثار هنری و بودجه ای که مهلت هفت ماهه گرفت

به گزارش خبرنگار مهر، در سال 90 برنامه های متعددی  درحوزه هنرهای تجسمی اجرا شد که مشروح آن به ترتیب زیر است:

دوسالانه های هنری

سال 90 شاهد برپایی دوسالانه های مجسمه سازی، نگارگری، سفال و سرامیک و نقاشی بود.

ششمین دوسالانه مجسمه‌سازی تهران شامگاه دوم آبان ماه  در فرهنگسرای نیاوران کار خود را آغاز کرد. این دوسالانه با گرامیداشت یاد حمیدالله رضایی که پیش از این در تمامی برنامه‌های مجسمه‌سازی حضوری چشمگیر داشت، آغاز شد.

در این دوره از دوسالانه مجسمه‌سازی تهران از میان 626 اثر ارسالی به دبیرخانه 67 اثر از 67 هنرمند پذیرفته شد که در این میان بیشتر شرکت کننده با آمار 403 هنرمند از تهران و کمترین شرکت‌کننده از استان سیستان و بلوچستان بود. در مجموع نیز هنرمندان 27 استان در این دوسالانه شرکت کردند.

این آثار توسط ریما اسلام مسلک،حمید سوری،مرتضی نعمت‌اللهی،ملک دادیار گروسیان و کوروش گلناری انتخاب شد.

این دوسالانه با هدف ایجاد فضای رقابتی سالم جهت رشد و ارتقای هنر مجسمه سازی کشور کشف استعدادهای جوان و معرفی آخرین دستاوردهای هنری این عرصه برگزار شد. "آسمان مال من است" به عنوان فضای ذهنی ششمین دوسالانه ملی مجسمه سازی تهران انتخاب شد.

در این دوره دوسالانه کلیه شیوه های بیانی مجسمه سازی مورد توجه است و هنرمندان در بیان ایده های خود محدودیتی نداشتند. همچنین در این دوسالانه استفاده از هر گونه تکنیک و مواد به گونه ای که اثر مقاومت خود را در حمل و نقل عادی از دست ندهد و از نظر اجرا و ابعاد ، اثر ، فضای ماکت به خود نگیرد،آزاد بود.

اما دوسالانه دیگری که برگزار شد دوسالانه نگارگری بود. هشتمین دوسالانه ملی نگارگری ایران با حضور معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، هنرمندان و مسئولان هنری شنبه پنجم آذرماه در موزه هنرهای معاصر اصفهان آغاز شد.

هشتمین دوسالانه ملی نگارگری ایران با استقبال هنرمندان برگزار شد و بیش از 500 هنرمند، بیش از یکهزار اثر به این دوسالانه ارسال کردند که این بیانگر رونق هنر نگارگری است. این دوسالانه ملی در دو بخش برگزار شد که آثار استادان و هنرمندان پیشکسوت در موسسه فرهنگی، هنری صبا در تهران به نمایش گذاشته شد  و بخش رقابتی دوسالانه در موزه هنرهای اصفهان برگزار شد. در این دوره دو بخش طراحی و نقاشی زیر روغنی به دوسالانه اضافه شده و در بخش مشق نیز هنرمندان بر اساس آثار استادان، آثاری را ارائه کردند.

در هشتمین دوسالانه ملی نگارگری ایران 275 اثر از 226 هنرمند در بخش رقابتی در موزه هنرهای معاصر اصفهان به نمایش گذاشته شده است و در بخش استادان 58 اثر از 35 هنرمند پیشکسوت و استادان نگارگری در موسسه فرهنگی، هنری صبا تهران ارائه شده است.

سفال و سرامیک دوسالانه دیگری بود که مرکز امور تجسمی ارشاد آن را برگزار کرد و در آن حضور فعال انجمن سفال و سرامیک را نیز دیدیم.

دهمین دوسالانه ملی سفال و سرامیک معاصر ایران از سوی مرکز هنرهای تجسمی معاونت امورهنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با همکاری انجمن هنرمندان سفالگر و موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر با مشارکت موزه امام علی (ع) و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سمنان و انجمن سفال شاهرود برگزار شد. بهزاد اژدری دبیر این دوسالانه و هیربد همت آزاد دبیر اجرایی این دوره از دوسالانه بودند.

این دوسالانه در بخش‌های حجم، نقش برجسته، نقش بر روی سطوح، بخش ویژه "سرامیک دیزاین" با موضوع گلدان تک شاخه‌ای، آثار برتر با گرایش میراث فرهنگی و صنایع دستی، تکنیک های ویژه در دو بخش لعاب و بدنه برگزار شد. انتخاب آثار در دو مرحله بررسی تصویر اثر و بازبینی اصل اثر صورت پذیرفت.

و اما دوسالانه پر حرف و حدیث نقاشی که به هیچ وجه ملی نبود و به عنوان نمونه هنرمندان عضو در انجمن هنرمندان نقاش در این دوسالانه حضور پیدا نکردند. در راستای سیاست تمرکززدایی، هشتمین دوسالانه نقاشی به صورت همزمان علاوه بر تهران در نیشابور و مشهد نیز برگزار شد.

در بخش جنبی این دوسالانه، علاوه بر برپایی نشست های تخصصی، کارگاه های آموزشی نیز با موضوع مکتب هرات بمنظور خلق اثر برگزار شد.

در هشتمین دوسالانه ملی نقاشی ایران 317 اثر از 286 هنرمند به نمایش گذاشته شد  که 131 اثر با تم نگاهی نو به مکتب هرات و 186 اثر با موضوع آزاد است و در بخش مدعوین 50 اثر از 50 هنرمند پیشکسوت و استاد نقاشی ارائه شد.

نمایشگاه های معتبر سال

متاسفانه در طول سال 90 نمایشگاه های آنچنان قوی از سوی گالری ها ندیدیم. یکی از نمایشگاه ها که بسیار قوی بود و اتفاقا تم مذهبی نیز داشت، نمایشگاه سوگ نگاره های عاشورایی بود. نمایشگاه سوگ نگاره ها با نمایش قدیمی‌ترین تابلو نقاشی عاشورایی گنجینه موزه هنرهای معاصر اثر محمود جوادی پور که به سال ۳۳ مربوط است به مدت یک ماه در موزه هنرهای معاصر تهران دایر بود.

در این نمایشگاه  آثار رحیم ناژفر، محمدحسین حلیمی مربوط به  سال ۴۹ و تابلوی نقاشی «مجلس تعزیه» اثر محمود جوادی‌پور که قدیمی‌ترین کار این نمایشگاه بود و در سال ۱۳۳۳ خلق شده‌ به همراه آثاری از هنرمندان نقاش معاصر بعد از انقلاب با موضوع عاشورا و محرم در معرض دید عموم قرار گرفت.

همچنین تابلو حرو ذوالجناح کاظم چلیپا که از مهم ترین کارهای این هنرمند است و تابلو فرات ابوالفضل حسین خسروجردی و اثر ذوالجناح ایرج اسکندری و تابلو عاشورا مصطفی گودرزی که از جمله آثار شاخص حوزه هنری با این مضامین است در این نمایشگاه به نمایش گذاشته شد.

در این نمایشگاه همچنین آثاری از علی ذاکری، محمدحسین ذبیحی، حسن سلطانی، اکبر نیکان‌پور و رضا لواسانی که این آثار محصول برگزاری یک ورک شاپ با موضوع عاشورا بود، نمایش داده شد.

همچنین تابلو «شمایل» و «عاشورا» اثر صادق تبریزی،‌ تابلو «محرم» اثر رضا بانگیز، وآثاری از احمد خلیلی‌فرد، احمد وکیلی و جمشید حقیقت‌شناس نیز در این نمایشگاه دیده شد.

در این نمایشگاه نگارگران نیز بی بهره نبوده اند وآثار از نگارگران کشورمان در این نمایشگاه به نمایش درآمده است که از جمله آنها می توان به آثار محمدباقر آقامیری، امیرحسین آقامیری،هادی آقامیری، حسین عصمتی،‌خشایار قاضی‌زاده، جلیل جوکار و جمشید سرحدی اشاره کرد.

همچنین در بخش خیال نگاری و نقاشی قهوه خانه ای نیزدو اثر از عباس بلوکی‌فر و محمد تجویدی نمایش داده شد.
همچنین نمایشگاه های آثار محمد احصایی و حعفر روحبخش در گالری ملک و آثار درمبخش در گالری ساربان از جمله نمایشگاه های خوب و موفق سال 90 بود.

بودجه خرید آثار هنری

قانون خرید آثار هنری که بعد از مدت‌ها پیگیری اهل هنر و مسوولان وزارت ارشاد در قانون بودجه 90 گنجانده شده بود با وجود گذشت 9 ماه از مهلت یکساله این قانون اجرا نشد و نهادهایی که از بودجه عمومی کشور ارتزاق می‌کنند، نتوانستند این قانون را تا پایان روزهای سال 90 اجرایی کنند.

پس از سال‌ها انتظار، هنرمندان تجسمی برای خرید آثارشان از سوی دستگاه ها و نهادهای دولتی سرانجام معاون امور هنری وزیر ارشاد در آخرین روزهای آذرماه به میان خبرنگاران آمد و از ابلاغ قانون الزام خرید آثار هنری به دستگاه‌ها و نهادهای دولتی خبر داد و تاکید کرد که مبلغ در نظر گرفته شده در این قانون به خرید آثار هنری اختصاص دارد و صرف آن در امور دیگر یا کم‌کاری در هزینه این بودجه تخلف محسوب می‌شود. این درحالی است که به گفته اعضای کمیسیون فرهنگی قانون خرید آثار هنری از جمله قوانینی است که با نظر مساعد تمام اعضای کمیسیون فرهنگی در دستور کار قرارگرفته است و اعضای کمیسیون فرهنگی در طول مدت بررسی این موضوع تلاش کرده‌اند که این قانون هرچه سریع‌تر اجرایی شود. این درحالی بیان شد که تنها سه ماه تا پایان سال 90 فرصت باقی بود.

زمان بهره‌برداری از بودجه پیش‌بینی شده در این قانون تا پایان تیر سال 91 اعلام شد که طی آن به نهادهای دولتی ابلاغ شد که اگر در فرصت هفت ماهه از اجرای این قانون تخلف کنند، این بودجه به خزانه کشور بازمی‌گردد و مسئولان متخلف باید پاسخگوی این کوتاهی باشند. با ابلاغ این قانون، یک دهم درصد بودجه تملک دارایی نهادها و سازمان ها از اختیارات مدیران اجرایی خارج می شود و این به آن معناست که مسئولان نهادهای دولتی اگر هم مایل به خرید آثار هنری نباشند امکان استفاده از بودجه در نظر گرفته شده برای این قانون را در زمینه های دیگر هم ندارند.

براساس یکی از بندهای آیین‌نامه اجرایی قانون خرید آثار هنری، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و وزارت ارشاد اسلامی به طور مساوی در این بودجه سهیم هستند و هیچ کدام از این دو بخش، حق ورود به سهم دیگری را ندارد؛ این به معنای آن است که براساس این قانون نیمی از مبلغ پیش‌بینی شده باید به خرید صنایع دستی و نیم دیگر نیز به خرید آثار هنری وابسته به وزارت ارشاد اختصاص یابد. به این ترتیب هنرمندان صنایع دستی نیز می‌توانند از مزایای این قانون بهره‌مند شوند و از آنان در برابر واردات صنایع دستی دفاع شود.

طبق قانون خرید آثار هنری نهادها وسازمان ها از سه مرجع برای خرید آثار هنری می توانند اقدام کنند. این مرجع که از سوی مرکز هنرهای تجسمی انتخاب شده است برای خرید آثار هنری مرجع انتخاب، فروش و قیمت‌گذاری است که طی مدت زمانی این شورا با ارسال نامه و معرفی تمامی نگارخانه ها و گالری ها برای دستگاه‌ها و نهادها سه مرجع برای فروش آثار هنری در نظر گرفته است. پیش از این، تنها معاونت امور هنری وزارت ارشاد از اکسپوها خرید می‌کرد؛ اما براساس آیین‌نامه ابلاغ شده برای اجرای این قانون برنامه‌ریزی‌های لازم برای برگزاری اکسپوها با مجوز اداره کل هنرهای تجسمی در تهران و شهرستان‌ها انجام می‌‌شود.

جشنواره تجسمی فجر

چهارمین دوره از جشنواره جشنواره ها یعنی جشنواره تجسمی فجر نیز در سال 90 و در واپسین روزهای این سال برگزار شد.

چهارمین جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر با پیام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، گرامیداشت چهار سالگی جشنواره و گشایش نمایشگاه استادان دوشنبه 10 بهمن ماه در موزه هنرهای معاصر تهران آغاز شد.

افتتاحیه چهارمین جشنواره تجسمی فجر با حضور معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و هنرمندان و علاقه‌مندان در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد ولی تمام زحمات دست اندرکاران این جشنواره با اعتراض هنرمندان عکاس به داوری ها و عدم پرداخت 50 سکه ای که قولش را داده بودند به هدر رفت.