باید به جای تمرکز بر «رفع تحریم» بدنبال «بی‌اثر کردن تحریم» باشیم

کارشناس اقتصادی گفت: یکی از مسائل جدی تحریم‌ها اثرگذاری آن ها بر روی سیستم مالی و تراکنش های کشور است و اگر بتوانیم سیستم بانکی کشور را از نظارت های امریکا رها کنیم تحریم ها خنثی می شود.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق (ع)، نشست تخصصی «بررسی دیپلماسی اقتصادی در دولت سیزدهم» به همت واحد جهاد اقتصادی بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق (ع) برگزار شد.

در این نشست سعید داغینه کارشناس دیپلماسی اقتصادی، با تاکید بر جایگاه دیپلماسی اقتصادی در اقتصاد کشور گفت: تحریم‌ها یک سیر پیشرفت چهل ساله دارند و ما اکنون با پیشرفته‌ترین تحریم‌ها که با عنوان تحریم‌های ثانویه شناخته می‌شوند مواجه هستیم. در واقع تحریم دارای دو قسمت است: اول قدرت تحریم‌کننده و دوم نقاط ضعف کشور تحریم شونده.

باید بتوانیم از طریق طراحی سبد درامدی متنوع کشور را از وابستگی به نفت خارج کنیم و به درآمدهای دیگری متکی شویم

وی ادامه داد: در اواخر دهه هشتاد و اوایل دهه نود شاهد بودیم که اقتصاد نفت محور ایران با چرخه دلار نفتی در برابر کالا اداره می‌شد. در آن زمان آمریکا با استفاده از قدرتی که به واسطه سلطه دلار بر بازار نفت، در اختیار داشت تراکنش‌های بانکی ایران را مسدود کرده و از طرفی دیگر به خریداران نفت ایران فشار وارد کرد تا نیازهای خود را از طریق دیگر کشورها برطرف کند. این باعث شد که یک شوک به اقتصاد ایران وارد شود و ما در سال نود یک تورم کوتاه مدت قابل توجه را تجربه کردیم. در نتیجه متوجه شدیم که اثرگذاری تحریم به نقاط ضعف ما هم بستگی دارد. کشور ما، کشوری است که اگر نفت نفروشد دچار مشکل می‌شود و در سال‌های اخیر از طریق شبکه‌های پوششی و صرافی‌های پوششی توانسته کار خود را جلو ببرد و پول نفت به کشور بازگشته است. اما این کافی نیست و ایران باید تجارت خارجی قوی داشته باشد برای مثال آمریکا بندر چابهار را از تحریم‌ها مستثنی می‌کند و علت آن نیاز کشور افغانستان اعلام می‌شود. همینطور صادرات انرژی به عراق هم مستثنی شد. پس ما باید تجارت خارجی خود را خصوصاً با کشورهای همسایه قوی کنیم و ابزار این کار دیپلماسی اقتصادی است.

چرا در دیپلماسی اقتصادی عقب ماندیم؟

این کارشناس اقتصادی در رابطه با بالاتر بردن سطح دیپلماسی کشور گفت: برای بهبود دیپلماسی اقتصادی اولاً سطح خود دیپلماسی ما باید بالا بیاید. رهبری در در دولت قبل گفتند که اقتصاد را معطل مسئله هسته‌ای و برجام نکنید اما امروز می‌گویند که سیاست خارجه را معطل مسئله هسته‌ای نکنید. چرا ایشان بارها بر روی این نکته تاکید می‌کنند؟ چرا بارها گفته‌اند خنثی سازی تحریم را در اولویت قرار دهید نه رفع تحریم را؟ چرا بارها گفته‌اند به طرف غربی اعتماد و کشور را معطل توافق نکنید؟ در واقع این برمی‌گردد به تحولات سال‌های ۹۰-۸۹ که برای اولین بار کشورمان با تحریم‌های فلج کننده روبرو شد. در آن زمان آمادگی لازم برای این رویارویی را نداشتیم و علت آن هم وابستگی اقتصاد ما به نفت بود. ایران از قبل، این آمادگی را در خود ایجاد نکرده بود و همچنین حرکات دشمن را به خوبی رصد نمی‌کرد و در برابر آن واکنش‌های مناسبی نداشت.

هر وقت به سمت تطابق شرایط با تحریم می‌رویم و هر وقت به سمت خودسازی برای مقابله با تحریم می‌رویم، پالس مذاکره می‌آید

وی افزود: در همان زمان در میان نخبگان سیاسی کشور دو رویکرد به وجود آمد رویکرد اول مذاکره و امتیاز دادن برای لغو تحریم و رویکرد دوم مقاوم سازی اقتصاد در برابر شوک‌های بیرونی بود. حال چرا رویکرد اول پیروز شد؟ رویکرد اول برآمده از نظریه توسعه بود همان نظریه که سعادت کشور را در گرو توسعه پول و سرمایه و تکنولوژی و… می‌داند و معتقد است این پول و سرمایه و تکنولوژی باید از غرب آورده شود. نتیجه این نظریه می‌شود همان رویکرد اول، که باید انعطاف به خرج دهیم و با غربی‌ها معامله کنیم. در همان سال‌های ۸۹ و ۹۰ از دو طریق مذاکرات انجام می‌شد یکی ۱+۵ که آقای جلیلی مسئول آن بود، و دیگری مذاکرات مسقط عمان که مذاکرات دوجانبه میان آمریکا و ایران بود و آقایانی همچون ولایتی و لاریجانی مسئولیت این مذاکرات را بر عهده داشتند. دولت اوباما از طریق مسقط برای ایران پالس مذاکره ارسال می‌کرد و آمادگی خود را برای مذاکره اعلام می‌کرد. این رفتار آمریکا باعث شد که نخبگان سیاسی در کشور بگویند که دولت اوباما نسبت به قبل نرمش نشان می‌دهد و ما نباید این فرصت را از دست بدهیم و در نتیجه رویکرد اول در کشور غالب شد. اما این رویکرد و این مسیر آفتی داشت. آفت این مسیر این بود که برای ایران مذاکره تبدیل به یک راهبرد شد درصورتی که مذاکره برای آمریکا تنها یک ابزار بود اما برای ایران تبدیل به یک راهبرد شده بود و کشورمان راه حل همه مشکلات را در این مذاکره می‌دید. این رویکرد غلط نخبگان سیاسی در انتخابات ۹۲ اجتماعی سازی شد و یک مطالبه عمومی به وجود آمد و مردم متوقع شدند که دولت مذاکره کند وتحریم ها را بردارد و همین مطالبه عمومی و توقع عمومی یکی از دلایلی بود که ما در ماجرای برجام در برابر آمریکا شکست خوردیم و آن چیزی که باید، عایدمان نشد.

موافق مذاکره برای رفع تحریم‌ها نیستیم

داغینه در رابطه با آینده مذاکرات گفت: ما موافق مذاکره هستیم اما نه مذاکره برای رفع تحریم از سوی آمریکا چرا که اکنون تجربه داریم و می‌بینیم که این امر جواب نداده است. از زمانی که مذاکرات را با آمریکا شروع کردیم ۸۰۰ تحریم به تحریم‌های قبلی اضافه شده است و آمریکا به این راحتی‌ها این تحریم‌ها را لغو نمی‌کند. هم اکنون هم در صحبت‌های دولت جدید آمریکا مشخص است که دولت بایدن تحریم‌های زمان ترامپ را لغو نمی‌کند. آمریکا تحریم را به راحتی بر نمی‌دارد زیرا تحریم برای آمریکا یک ابزار است و یک اهرم فشار است در واقع آمریکا تحریم می‌کند برای مذاکره تا در مذاکره بتواند امتیاز بگیرد. به همین دلیل رهبری مرتباً تاکید می‌کنند که اقتصاد را معطل مذاکره نکنید. سیاست خارجه را معطل مسئله هسته‌ای نکنید. در تجربه‌هایی که ما در برابر آمریکا داشتیم در واقع هر وقت به سمت تطابق شرایط با تحریم می‌رویم و هر وقت به سمت خودسازی برای مقابله با تحریم می‌رویم، پالس مذاکره می‌آید و به ایران برای مذاکره فشار می‌آورند. چرا که آمریکا نمی‌خواهد جمهوری اسلامی ایران در برابر تحریم‌ها مقاوم شود می‌خواهد که تحریم همواره ابزاری برای شوک وارد کردن به اقتصاد ایران بماند. امروزه هم که در کنگره نمایندگان جمهوری خواه و دموکرات معتقدند که تیغ تحریم در زمان ترامپ کند شده و باید با مذاکرات با ایران و تحریم به اقتصاد ایران ضربه وارد کنند.

وی در پاسخ به این سوال که آیا برخلاف دوران آقای احمدی نژاد، ما در دوران آقای خاتمی تجربه موفقی از مذاکرات نداشتیم گفت: درباره دوره آقای خاتمی توجه شود که خیلی تحریم جدی نداشتیم، برای مثال در همین حد بوده است که یک شرکت ژاپنی پروژه‌ی سد سازی روی کارون را به خاطر فشار غرب لغو کند. لذا خیلی تحریم‌های جدی نداشتیم. بحث دوره اقای خاتمی از ۸۱ تا ۸۴ این بود که می‌خواستند پرونده‌ی هسته‌ای ایران را وارد شورای امنیت کنند و به دنباله‌ی آن علیه ایران قطعنامه صادر شود. که این باعث اعمال تحریم‌هایی هم می‌شد. پرونده که به دست آقای روحانی افتاد، ایشان شروع به ایجاد یک سری تعدیل‌ها در پرونده‌ی هسته‌ای کردند. در مدت بیست ماه فعالیت‌های ما در عرصه هسته‌ای به طور جدی متوقف شد. همکاری‌های ما با آژانس بسیار گسترده شد و دستورات آژانس اجرایی شد. غرب و امریکایی معتقد بودند برای همیشه باید این غنی سازی از بین برود. یعنی یک مسئله‌ی موقت نباشد بلکه یک مسئله کاملاً دائمی باشد. اقای روحانی در کتاب امنیت ملی مطرح می‌کند که سه کشور اروپایی که تحت تأثیر آمریکا بودند، برای ارسال پرونده‌ی ایران به شورای امنیت دست به کار شدند و پرونده ایران را به شورای امنیت ارجاع دادند. اما در دوران احمدی نژاد مسئله‌ی اصلی ایران این بود که تحولات تحریمی را به خوبی رصد نمی‌کرد. اقتصاد ما شبیه به لیبی بود؛ شبیه به اقتصادهای تک محصولی بود. رهبری دهه‌ی شصت فرمودند ما باید کاری کنیم که هر وقت اراده کردیم بتوانیم در چاه نفت را ببندیم.

وی افزود: اقای برایان هوک مسئول میز تحریم‌ها در وزارت آمریکا، در سال ۲۰۱۹ گفته بود با وضعیتی که ایران در بودجه‌ی خودش دارد نمی‌تواند بودجه‌ی خودش را کاملاً محقق کند و قطعاً به مشکل می‌خورد و برای جبران کسری بودجه دو راه دارد: اول پول چاپ کند که این منجر به تورم افسارگسیخته و افزایش نقدینگی می‌شود و دوم سازوکارهای مالیاتی را اصلاح کند. اقای روحانی از طریق چاپ پول کسری بودجه را جبران کرد، لذا معلوم است که تحریم‌های اقتصادی روی ضعف‌های ما سوار می‌شود.

تقویت اقتصاد کشور در برابر تحریم

این کارشناس اقتصادی در پاسخ به این سوال که اکنون میزان تأثیر تحریم بر ناکامی‌های اقتصادی را چگونه می‌بینید، گفت: اقای روحانی زمانی که روی کار آمد گفت مشکلات ما فقط ۲۰ درصد ریشه در تحریم دارد و مشکل در واقع عدم مشورت و سو مدیریت است. ولی در اواخر دولتش گفت تحریم ۷۵ درصد اثر دارد. برای یک اقتصاد قوی ۵ تا ۱۰ درصد تحریم ممکن است اثر داشته باشد اما برای اقتصادهای ضعیف قطعاً این اثر گذاری خیلی بیشتر خواهد بود.

وی در ادامه به تشریح برخی ضعف‌های مهم اقتصاد ما پرداخت: ایران یک سری ضعف‌ها مثل مسئله‌ی بودجه که بودجه‌ی ما به نفت بسیار وابستگی دارد و یک سری خریداران مشخصی دارد و همچنین یک سری سازوکارهای مشخص دارد و به راحتی قابل تحریم است. در واقع ما باید بتوانیم از طریق طراحی سبد درامدی متنوع کشور را از وابستگی به نفت خارج کنیم و به درآمدهای دیگری متکی شویم و یکی از این راه‌های درامدزایی تجارت با کشورهای همسایه است.

داغینه در پایان خاطرنشان کرد: یکی از مسائل جدی تحریم‌ها اثرگذاری و فشار شدید آن‌ها بر روی سیستم مالی و تراکنش‌های کشور است. اگر ما بتوانیم سیستم بانکی خود را از نظارت‌های آمریکا رها کنیم و خود تجار و بانک‌ها با نظارت دولت‌های طرفین با یکدیگر مبادله داشته باشند می‌توانیم تحریم‌ها را خنثی سازی کنیم.

کد خبر 5309273

برچسب‌ها

شهر خبر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 8 + 9 =

    نظرات

    • علی IR ۱۵:۴۲ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۹
      2 0
      در راستای بی اثر کردن تحریم و مقاوم سازی اقتصاد کشور در مقابل تحریم و تهدید خارجی نیازمندیم تا اقتصاد ما یارانه ای نباشد و اقتصادی پویا با بهره وری بالا باشد و میزان درآمد مالیاتی مناسب باشد، اقتصاد یارانه ای موجب کسری بودجه و وابستگی بودجه به درآمد نفتی میشود و الگوی مصرف انرژی هم مناسب نخواهد بود
    • علی IR ۱۵:۴۵ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۹
      1 1
      لغو روادید دوجانبه با دیگر کشورها و تسهیل در تردد بار و مسافر از طریق ریل و دریایی منجر به ارتباط و تعامل تجاری طبقه متوسط ما با طبقه متوسط دیگر کشورها میشود، اصناف و تجار خرد تجارت چمدانی و تجارت مقیاس کوچک را گسترش میدهند و صادرات ما مردمی میشود و مردم هم راه دور زدن تحریم ها را بهتر اجرا میکنند
    • علی IR ۱۵:۴۷ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۹
      3 0
      دستیابی به تراز تجاری مثبت و کاهش واردات غیر ضرور و افزایش ضریب خوداتکایی و خودکفایی به خصوص در بخش کشاورزی که منجر به صرفه جویی ارزی و کاهش واردات و دستیابی به تراز تجاری مثبت شود منجر به بهبود نرخ ارز و بی اثر شدن تحریم ها میشود
    • علی IR ۱۵:۵۰ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۹
      3 0
      مقابله با نام فروشی و ایجاد زنجیره های تولیدی ارزش افزوده و رشد و توسعه همزمان صنایع بالادستی با صنایع پایین دستی به خصوص در صنعت نفت و گاز و بخش معدن منجر به اشتغال رایی، تولید ثروت و صادرات با ارزش افزوده میشود و صادرات ما تک محصولی نخواهد بود و محصولات صادراتی متنوع میشوند و تحریم ها خنثی میشود
    • علی IR ۱۵:۵۱ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۹
      3 0
      برای بی اثر کردن تحریم ها باید تولید برق از منابع تجدید پذیر و اتمی را افزایش و برق تولیدی را جایگزین مصارف سوخت فسیلی در اقتصاد کنیم تا در مصارف داخلی نفت و گاز صرفه جویی شود تا سهم بیشتری از نفت و گاز تولیدی را به جای مصارف داخلی با ایجاد ارزش افزوده توسط پالایش و پتروشیمی صادر کنیم
    • علی IR ۱۵:۵۵ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۹
      3 0
      تنوع بخشی به محصولات صادراتی با ایجاد و تکمیل زنجیره های ارزش افزوده و جلوگیری از خام فروشی و صادرات با ارزش افزوده در کنار متنوع سازی شرکای تجاری کشور و افزایش تعداد شرکای تجاری کشور و تعامل اقتصادی، سیاسی با قدرت های نوظهور و کاهش وابستگی صنعتی و اقتصادی کشور به غرب در بی اثر تحریم ها راه گشاست
    • علی IR ۱۵:۵۹ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۹
      3 0
      تعاملات علمی، اقتصادی و سیاسی با کشورهای مستقل و همسو و قدرت های نوظهور و اتحاد با آنان برای استفاده از مزیت های نسبی اقتصادی یکدیگر برای انحصار زدایی از غرب در تولید محصولات فوق راهبردی و خدمات بین المللی منجر به بی اثر شدن تحریم ها و خارج شدن اهرم تحریم از دست غرب میشود، قدرت آنان در انحصارگری است
    • علی IR ۱۶:۰۳ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۹
      3 0
      برای بی اثر کردن تحریم کسری بودجه باید رفع شود و اکثر منابع بودجه به جای مصارف یارانه ای و هزینه های غیر مولد صرف اقدامات مولد شود مثلا به جای یارانه سهم بودجه عمرانی افزایش یابد تا اشتغال و رشد اقتصادی ایجاد کند، دولت هم برای صرفه جویی ارزی پروژه هایی را طراحی و ایجاد کند که مصرف ارزی نداشته باشند