لزوم شناسایی ظرفیت‌های بالقوه ادبیات نمایشی ایران

اصفهان - دبیر علمی بخش نمایشنامه نویسی جشنواره خندستان گفت: ظرفیت بالقوه‌ای در ادبیات نمایشی ما به شکل پراکنده و پنهان وجود دارد و فعالیت‌های پراکنده نویسندگان کمدی قابل توجه است.

به گزارش خبرنگار مهر، جمشید خانیان ظهر شنبه در جمع خبرنگاران با اشاره به استقبال خوب و خارج از تصور نمایشنامه نویسان از جشنواره خندستان اظهار داشت: تعداد آثاری که به دبیرخانه جایزه ارسال شد، ذهنیت اولیه ما را نسبت به استقبال نمایشنامه نویسان حوزه کمدی، تغییر داد و تعداد آثار ارسال شده از انتظار ما فراتر بود.

وی افزود: ارسال ۳۶۰ اثر در بخش تألیفی و ۱۱۵ اثر در بخش اقتباسی یعنی ظرفیت بالقوه‌ای در ادبیات نمایشی ما به شکل پراکنده و پنهان وجود دارد و حالا با امکانی که جایزه خندستان برای شناسایی و مجموع کردن آن فراهم آورده، قرار است به فعل تبدیل شود. این، اصلی ترین انگیزه ما در ضرورت تداوم جایزه‌ی خندستان است. در واقع مهم‌ترین رویداد، شناخت ما از وضعیت این نوع از درام طی سال‌های اخیر بود که هم به شکل آماری و هم تحلیلی به یک نتیجه قابل تعریف رسیدیم.

وی درباره کیفیت آثار ارسال ابراز داشت: طنز نویسی، طنز نمایشی و کمدی نوشتن ضمن اینکه نیاز به شناخت اصول و قواعد این نوع از ادبیات دارد احتیاج به یک جور طنازی در جوهره وجود نویسنده هم دارد. این ویژگیِ مهم ِهمه نویسندگان آثار طنز و کمدی است.

دبیر علمی بخش نمایشنامه نویسی جشنواره خندستان گفت: کمدی برای آفریده شدن، به جز دانش قواعد به یک انرژی دوبرابر در خلق موقعیت‌ها، آدم‌ها و رویدادها نیاز دارد. مجموع اینها، یعنی شناخت نویسندگان از ساختار درام و کمدی درام و بعد هم داشتن این جوهره طنازی، کیفیت اثر را رقم می‌زند. این تجربه ما در خوانش ۴۷۵ اثر رسیده به دبیرخانه جایزه است. تعدادی از آثار رسیده در پردازش یک متن نمایشی دچار مشکل بودند. تعدادی دیگر به طور کامل تبدیل به یک متن کمدی نشده بودند. آثاری هم با خلق موقعیت‌های کمدی و آدم‌های کمدی، یک داستان نمایشی کمدی را رقم زده بودند. با این حال ارزیابی‌ها به ما می‌گوید هرچند که ما وضعیت مطلوبی در این نوع ادبی _ نمایشی نداریم، اما این گرایش به سمت نگارش و تولید آثار کمدی و استقبال از آن به طور جدی در بین نمایشنامه نویسان ما وجود دارد و بسیار امیدوارکننده است.

خانیان در ادامه این اقبال خوب نمایشنامه نویسان از نوع کمدی را به نوعی محصول شرایط خاص زندگی امروز و فضای اجتماعی حاکم بر آن دانست و تاکید کرد: البته این گرایش شاید پاسخ و واکنشی طبیعی و طنازانه به وضعیت موجود جهان امروز ما باشد که پر از خشونت، عصبیت، جنگ و خونریزی است. چیزی که شکلی از آشکار سازی عیب‌های بشری است که طنز و کمدی به شیوه‌ی تعریف شده خود، آن را انجام می‌دهند.

آثار رسیده کیفیت و سطوح علمی پژوهشی متفاوتی دارند

دبیر علمی بخش پژوهش سومین جایزه نمایشنامه‌نویسی کمدی خندستان از استقبال دور از انتظار هیئت‌داوران برای بخش پژوهش این جشنواره سخن گفت: تعداد و کیفیت آثار ارسال‌شده برای این بخش موجب شگفت‌زدگی هیئت‌داوران شده است.

لیلا پرویزی کارگردان، مدرس و پژوهشگر تئاتر نیز در این نشست گفت: متأسفانه ملت ما ضعف بزرگی در زمینه ثبت و ضبط وقایع دارند که می‌توان به آن به مثابه یک ضعف تاریخی نگریست که همواره بیش از هر حوزه دیگری در حوزه پژوهش خود را نشان داده است؛ به همین دلیل انتظار نداشتیم که در بخش پژوهش جشنواره خندستان نیز استقبال چندانی از سوی مخاطبان صورت بگیرد.

وی افزود: برخلاف آنچه تصور می‌کردیم، استقبال خوبی صورت گرفت و حدود ۵۸ اثر در این بخش به دبیرخانه ارسال شد که ۴۱ اثر به بخش پژوهش، جستار و تجربه نگاری و ۱۷ اثر به بخش جایزه استاد مهدی ممیزان تعلق دارد.

این پژوهشگر تئاتر بابیان اینکه این آثار کیفیت و سطوح علمی پژوهشی متفاوتی دارند، تاکید کرد: این تنوع در مدیوم به‌ویژه در بخش جایزه استاد مهدی ممیزان باعث شد آثار بسیار متنوع باشد و هیئت‌داوران شگفت‌زده شوند.

به گفته پرویزی، آثار در این بخش در دو بخش مقاله و تصویر (فیلم، هنرهای تجسمی و زیرمجموعه‌های آن) مورد ارزیابی و داوری قرار گرفت که در نهایت سه مقاله در بخش مقالات و ۴ اثر در بخش تصویر به مرحله نهایی راه یافت.

وی درباره میزان استقبال پژوهشگران از این بخش نیز توضیح داد: در بخش مقالات، جستار و تجربه نگاری مشخصاً رغبت پژوهشگران به نوشتن مقاله نسبت به جستار و تجربه نگاری بیشتر بود و شاهد این مدعا هم تعداد آثار رسیده در این بخش است. در بخش جایزه استاد مهدی ممیزان نیز تنوع آثار زیاد بود و گرایش به سمت تهیه فیلم، گزارش و مصاحبه بود.

اثر ِکمبود منابع درباره مهدی ممیزان بر آثار رسیده مشهود بود

همچنین داور بخش ممیزان سومین جشنواره نمایش‌های کمدی خندستان معتقد است به دلیل اینکه تاکنون تلاشی جدی برای چاپ آثار مرحوم مهدی ممیزان انجام نشده است، پژوهشگران و هنرمندان بدون منابع لازم نتوانسته بودند درباره آثار او آن‌طور که شایسته و بایسته است بنویسند یا اثری ارائه کنند.

علیرضا ارواحی با بیان این مطلب گفت: آثار دریافتی در بخش جنبی جشنواره خندستان که به مهدی ممیزان می‌پرداخت دارای دو سویه‌ی اصلی بود: نخست تلاش نویسندگان و هنرمندان برای ارائه اثر و دوم بالابودن سطح کیفیِ تعداد اندکی از آثار.

وی یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر این دو سویه را نبود منابع لازم پیرامون آثار و شخصیت این نمایشنامه‌نویس اصفهانی دانست و تاکید کرد: متأسفانه تا به امروز پس از گذشت بیست سال از فوت مهدی ممیزان تلاشی جدی برای چاپ آثار او انجام نشده و پژوهشگران و هنرمندان بدون منابع لازم نتوانسته بودند درباره آثار او آن‌طور که شایسته و بایسته است بنویسند و یا اثری ارائه کنند.

به گفته او، کمبود و یا حتی نبود منابع مورد نیاز باعث شد تا برخی پژوهشگران و هنرمندان صرفاً به ایده‌های خلاقانه روی بیاورند و آثاری ارائه دهند.

ارواحی در پاسخ به اینکه وضعیت آثار در بخش ممیزان از حیث کمی چگونه بود، اظهار کرد: از نظر کمی، انتظار می‌رفت که تعداد آثار کمتری دریافت شود ولی پژوهشگران و هنرمندان به این موضوع علاقه نشان دادند و آثار متنوعی ارائه کردند که تلاش آنان ستودنی است.

وی اضافه کرد: این آثار در دو بخش قابل دسته‌بندی است: نخست آثار نوشتاری (شامل مقاله، جستار و…) و دوم آثار دیداری و شنیداری (شامل فیلم، پادکست، کاریکاتور، تایپوگرافی و…) که آثار دریافتی بخش اول با بخش دوم تقریباً یکسان بود.

ارواحی همچنین پرداختن به آثار و شخصیت مهدی ممیزان در جشنواره خندستان را گام مهمی برای معرفی این نمایشنامه‌نویس پرکار اصفهانی دانست و گفت: متأسفانه نمایش و تئاتر اصفهان غالباً به یک نام محدود می‌شود و هرکجا از نمایش و تئاتر اصفهان حرفی به میان می‌آید، کمتر یادی از افراد اثرگذاری مانند ناصر فرهمند، علی‌محمد رجایی، محمدمیرزا رفیعی، مهدی ممیزان و دیگر هنرمندان مهم این عرصه می‌شود. به نظر می‌رسد در سال‌های پیش رو، با همت و تلاش پژوهشگران و فعالان هنری و نهادهای مربوطه، بیش از پیش درباره‌ی هنرمندان مغفول تئاتر و نمایش اصفهان خواهیم شنید.

گفتنی است، سومین جشنواره نمایشنامه نویسی کمدی خندستان به همت دفتر تخصصی تئاتر اصفهان (تالار هنر) وابسته به سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری اصفهان و حوزه هنری اصفهان در حال برگزاری است و مراسم اختتامیه این جشنواره روز پنجشنبه ۱۸ آذر ماه ۱۴۰۰ با معرفی برگزیدگان در تالار هنر اصفهان برگزار خواهد شد.

کد خبر 5367370

برچسب‌ها

شهر خبر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 5 + 2 =