مهرداد توکلیراد در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به گذشت ۴۷ سال از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، این انقلاب را یکی از متفاوتترین و منحصربهفردترین تحولات قرن بیستم دانست و اظهار کرد: انقلاب اسلامی را نمیتوان صرفاً در قالب نظریههای کلاسیک انقلاب تحلیل کرد.
به گفته وی، اغلب نظریهپردازان انقلاب، علل وقوع انقلابها را به عوامل اقتصادی، سیاسی یا طبقاتی محدود میکنند، در حالی که انقلاب اسلامی ایران پدیدهای چندبعدی بود که همه این مؤلفهها را در کنار یکدیگر داشت. این انقلاب نه یک حرکت محدود نخبگانی بود و نه یک انقلاب صرفاً طبقاتی؛ از کارگر و معلم گرفته تا کارمند، دانشآموز، دانشجو و اقشار مختلف مردم، همگی در شکلگیری و تداوم آن نقش داشتند.
راهپیماییها؛ تداوم کنش انقلابی در بستر جامعه
توکلیراد با اشاره به حضور مردم در راهپیماییهای سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، این حضور را نشانهای از زنده بودن انقلاب در متن جامعه دانست و افزود: راهپیماییهای مردمی، بهویژه در دهه فجر، صرفاً یک آیین نمادین نیست، بلکه بازتولید کنش اجتماعی انقلاب است این حضور نشان میدهد که انقلاب اسلامی هنوز در حافظه جمعی جامعه ایرانی فعال است.
وی تأکید کرد: تداوم مشارکت اقشار مختلف مردم در این راهپیماییها، بیانگر مردمیبودن انقلاب اسلامی است؛ ویژگیای که از ابتدای شکلگیری انقلاب تا امروز حفظ شده و آن را از بسیاری از انقلابهای تاریخ معاصر متمایز میکند.
رهبری کمنظیر و نقش تعیینکننده آن در پیروزی انقلاب
این جامعهشناس با اشاره به نقش رهبری انقلاب اسلامی، تصریح کرد: کمتر رهبری در جهان معاصر میتوان یافت که با این میزان صلابت، قاطعیت و در عین حال پرهیز از شعارپردازیهای رایج، توانسته باشد یک ملت را حول یک هدف مشترک بسیج کند.
به گفته توکلیراد، امام خمینی(ره) در مقاطع حساس مهر و آبان ۱۳۵۷، با تأکید بر نفی کامل نظام شاهنشاهی و اتکا به اراده مردم، مسیر انقلاب را بهسمت پیروزی هدایت کرد.
استقلال؛ علت اصلی فشارها علیه جمهوری اسلامی
توکلیراد استقلال را یکی از بنیادیترین شعارها و دستاوردهای انقلاب اسلامی معرفی میکند و میگوید: پس از جنگ جهانی دوم، استعمار نوین تلاش میکرد وابستگی را در قالب توسعه به کشورهای مختلف تحمیل کند، اما انقلاب اسلامی این الگو را نپذیرفت و بر خوداتکایی و خودباوری تأکید داشت.
وی معتقد است بسیاری از دشمنیها و فشارهای مستمر علیه جمهوری اسلامی ایران در طول چهار دهه گذشته، ریشه در همین استقلالطلبی دارد؛ استقلالی که به گفته او، ایران را در حوزههای علمی، فناوری، سیاست خارجی و امنیتی به یک بازیگر مستقل در منطقه تبدیل کرده است.
آزادی با قرائت متفاوت از گفتمان غربی
این استاد دانشگاه با اشاره به مفهوم آزادی در انقلاب اسلامی، تأکید کرد: آزادی در گفتمان انقلاب اسلامی، صرفاً به معنای رهایی سیاسی نیست، بلکه رهایی انسان از سلطههای فکری، فرهنگی و اخلاقی است.
وی بر این باور است که برخی الگوهای رایج غربی در حوزه آزادی، به بحرانهای جدی اخلاقی و انسانی منجر شدهاند، در حالی که انقلاب اسلامی تلاش کرده آزادی را در چارچوب کرامت انسانی و معنویت بازتعریف کند.
جمهوری اسلامی؛ دکترین جایگزین نظمهای مسلط جهان
توکلیراد با بیان اینکه انقلاب اسلامی مدل جدیدی از حکمرانی را معرفی کرد، ادامه داد: در جهانی که یا تحت سلطه لیبرالیسم بود یا کمونیسم، امام خمینی(ره) با طرح جمهوری اسلامی، دکترین جدیدی مبتنی بر توحید و مردمسالاری دینی ارائه داد.
به گفته وی، همین ویژگی باعث شده جمهوری اسلامی بهعنوان یک آلترناتیو گفتمانی، همواره با چالش و تقابل نظامهای مسلط جهانی مواجه باشد.
این جامعهشناس در پایان تأکید کرد : با نزدیک شدن به پنجاهمین سال انقلاب اسلامی، باید آن را یک پدیده ایستا ندانست انقلاب اسلامی یک فرایند دائمی است.
به گفته توکلیراد، حضور مستمر مردم در صحنههایی مانند راهپیماییها، نشان میدهد که این فرایند همچنان ادامه دارد و نیازمند بازخوانی، بازآفرینی و نگاه تحلیلی متناسب با شرایط جدید است.
نظر شما