به گزارش خبرنگار مهر، بیش از یک ماه از تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران گذشته و دشمن که با پاسخ قاطع، حرفهای و هوشمندانه ایران در ابعاد مختلف مواجه شده؛ سعی دارد با ابزارهای مختلف به ویژه جنگ شناختی و روانی، عرصه را بر ایران تنگ و معادلات را به نفع خود تغییر دهد.
در این خصوص با سیدطهحسین مدنی رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند و علی عباسآبادی کارشناس ارشد فقه و مدرس دانشگاه گفت و گو کردیم. رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند معتقد است دشمن در این حوزه سعی دارد معادلات را با استفاده از الگوهای اقتصاد رفتاری تغییر دهد و عباسآبادی هم میگوید که نمونههای زیادی از مدل جنگ شناختی دشمن در طول تاریخ اسلام وجود دارد که میتوان از آن درس گرفت.
درک مجموعههای نظامی از اهمیت جنگ نامتقارن در برابر متجاوزان
سیدطهحسین مدنی رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به تجاوز وحشیانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشور و عملکرد تحسینبرانگیز نیروهای نظامی در برابر آنها، گفت: مجموعههای نظامی ما با این درک اهمیت جنگ نامتقارن در برابر متجاوزانی که به صورت کلاسیک میجنگند؛ توانسته با استفاده از شیوههایی چون پهپادهای ارزان، موشکهای بارشی و ... دشمن را بیچاره کند.
مدنی با بیان اینکه روشهای جنگی ما نشان میدهد که نیروهای نظامی ما در جنگ سخت کاملاً مدرن عمل کردهاند و این جای تقدیر دارد، افزود: به اذعان برخی کارشناسان غربی، روشهای نظامی ایران در این جنگ باید بیشتر بررسی و تدریس شود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بیان اینکه نکته جالب و مهم جنگ اخیر، عدم اکتفا به جنگ سخت و توجه به جنگ شناختی از سوی ایران بوده است، تصریح کرد: در این جنگ شاهد مجموعهای از فعالیت رسانهای، تولید محتوای به صورت فیلم، روایت تاریخ و حتی فعالیت اندیشگاهی هستیم که نشان میدهد فرماندهان ما متوجه جنگ چند بعدی هستند.
طبیعی است که به تنگه هرمز نگاه جنگی داشته باشیم
مدنی با بیان اینکه در بعد اقتصادی هم عملکرد جمهوری اسلامی نشان از آمادگی بسیار بالای کشور در برابر دشمن دارد، افزود: کشور ما از همان سالهای نخست انقلاب، با جنگ اقتصادی دشمن و استفاده از تحریم به عنوان سلاح مواجه شده است. این حربه دشمن حتی در مقاطعی چون کرونا باعث قتلعام مردم هم شده است. بنابراین وقتی ما چنین تجربهای را طی این سالها پشت سر گذاشتهایم؛ پس طبیعی است که با یک نگاه جنگی به اقتصاد، برای چنین روزهایی آمادگی داشته باشیم و مدیریت هوشمند تنگه هرمز و آثار آن بر اقتصاد جهانی هم حاکی از همین آمادگی است که در سادهترین حالت، قیمت نفت را از 60 دلار به بالای 100 دلار رساند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تصریح کرد: در مجموع، اقدامات نظامی، شناختی و اقتصادی جمهوری اسلامی، مجموعههای نظامی و مردم در جنگ رمضان آن هم در برابر دشمنی که روی کاغذ قدرتمندترین مجموعه نظامی جهان محسوب میشود و در برابر ایران از هیچ دشمنی سیاسی، اقتصادی و نظامی فروگذار نکرده است؛ کاملاً جای تقدیر و تحسین دارد. این عملکرد باعث سردرگمی دشمن شده و باعث شده دست به دامن ناتو و کشورهایی چون آلمان و ژاپن شود.
وی افزود: دشمنی آنها تازه نیست و از همان ابتدای انقلاب تاکنون با تحریم، خلف وعده، فسخ قراردادها، خروج شرکتها، ترور مقامات و حتی ترور، تهدید یا تطمیع دانشمندان عرصههای مختلف جریان داشته است. در این جنگ هم دشمن سعی کرد با یک حمله فراگیر و به شهادت رساندن عالیترین مقامات و مسئولان کشور و حتی هدف قرار دادن افراد غیرنظامی از جمله دانشآموزان مدرسه میناب، در دل مردم رعب و وحشت ایجاد و کشور را دچار فروپاشی کند اما در نهایت دیدیم که فرماندهان ما بدون هیچ ضعفی و با یک رفتار کاملاً حرفهای، جنگ را مدیریت کردند و نشان دادند که سالهاست برای چنین سناریوهایی آمادگی نظامی و اطلاعاتی دارند. از شاخصههای این آمادگی تحسینبرانگیز، هدف گرفتن ماهوارههای دشمن در بیابانهای کشورهای منطقه بود. تمام پایگاههایی که آنها طی این سالها برای مقابله با ایران در اطرف کشور ما مستقر کرده بودند هم از بین رفته است.
اقتصاد رفتاری و اهمیت آن در جنگ رمضان
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در ادامه به موضوع اقتصاد رفتاری و اهمیت آن در جنگ رمضان اشاره کرد و گفت: ریشه شکلگیری مفاهیم «اقتصاد رفتاری» به بحران اقتصادی ۱۹۳۰ و ۱۹۷۰ در آمریکا، برخی کشورهای آمریکای جنوبی و اروپا بر میگردد. تجربه رکود بزرگ در دهه ۱۹۳۰ و تورم شدید دهه ۱۹۷۰ باعث شد نظراتی با مضمون اقتصاد رفتاری توسط چند روانشناس و ریاضیدان مطرح شود.
مدنی خاطرنشان کرد: با این وضعیت به خصوص در دهه ۱۹۷۰، برای مردم و بنگاههای اقتصادی مسلم شده بود که دولتها از قدرت و انگیزه کافی برای مهار تورم برخوردار نیستند. در این شرایط، نخستین نظریهپردازان اقتصاد رفتاری که عمدتاً آمریکایی-صهیونیستی بودند؛ به این نتیجه رسیدند که در تصمیمات اقتصادی افراد، یک سری رویههای نامشهود وجود دارد که قابل حذف نیست، اما قابل مدیریت است. به عنوان نمونه اثرات انتظار تورمی را نمیتوان از علم اقتصاد حذف کرد، اما میتوان با یک سری ابزارها و عملکردها آن را مدیریت کرد. به همین دلیل اقتصاد رفتاری به بسیاری از این رویههای نامشهود که در اقتصاد کلاسیک به صورت منفی دیده میشوند؛ نگاه منفی ندارد.
نظریهپردازانی که به دنبال تخریب اقتصاد دشمنان و کنترل اقتصاد دنیا بودند
مدنی خاطرنشان کرد: همین نوع نگاه اقتصاد رفتاری به مسائل و موضوعات و از آنجایی که چند نفر از نظریهپردازان آن در سرزمینهای اشغالی سکونت داشتند؛ سعی کردند با بهرهگیری از این مفهوم، رژیم صهیونیستی را به عنوان جزیره ثبات اقتصادی در دنیا معرفی کنند و جریانهای سرمایهگذاری خارجی را به سمت سرزمینهای اشغالی سوق دهند و البته از آن برای تخریب اقتصاد دشمنان خود و کنترل اقتصاد دنیا استفاده کنند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به استفاده ترامپ از مفهوم اقتصاد رفتاری برای مدیریت اقتصاد، گفت: این موضوع قبلاً هم سابقه داشته است. بعد از امضای برجام و زمانی که رقابتهای انتخاباتی در آمریکا شروع شده بود؛ ترامپ به عنوان یکی از نامزدهای انتخابات، مخالفت خود با برجام را اعلام و شروع به ارسال سیگنالهایی به شرکتهای بینالمللی حاضر در ایران کرد و باعث شد آنها صرفاً به دلیل مواضع فردی که هنوز رئیس جمهور نشده است؛ از ایران خارج شوند. بعد هم که به ریاست جمهوری رسید و رسماً از برجام خارج شد؛ با مکانیزمهای مبتنی بر اقتصاد رفتاری و همراهی رسانههای فارسیزبان خارجی، فشار بسیار زیادی به بازارهای داخلی ایران وارد کرد.
الگوهای اقتصاد رفتاری در مواضع ترامپ
وی به استفاده ترامپ از ابزار اقتصاد رفتاری در جنگ اخیر برای بی اثر کردن مدیریت ایران بر تنگه هرمز، خاطرنشان کرد: ترامپ از ابتدای جنگ رمضان و پس از اینکه ایران با مدیریت هوشمند خود توانست بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار دهد؛ سعی کرده با الگوهای اقتصاد رفتاری، این اثر را خنثی کند و برای نتیجه گرفتن در آن، جنگ شناختی و جنگ اقتصادی را با هم تلفیق کرده تا هم جهان را علیه ایران همسو کند و هم به کشورهای جهان اطمینان دهد که شرایط به زودی تغییر خواهد کرد.
مدنی توضیح داد: ترامپ برای این کار، درست زمانی که بازارهای مالی جهان تعطیل شده با استفاده از شبکه اجتماعی خود یا گفتگوهای رسانهای با ادبیاتی تند، شروع به تهدیدهای شدید از جمله هدف قرار دادن نیروگاهها و سایر زیرساختهای ایران میکند و وقتی بازارهای مالی در آستانه بازگشایی است درباره مذاکره، صلح، پایان جنگ، رسیدن به اهداف و ... حرف میزند تا براساس اقتصاد رفتاری، با ارسال سیگنالهای مثبت، اثر رفتارهای نظامی بر بازارهای جهانی را مدیریت کند.
اثر کوتاه دروغهای ترامپ بر بازارهای جهانی/وقتی اقتصاد رفتاری دیگر جواب نمیدهد
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بیان اینکه اقتصاد رفتاری یک تیغ دو لبه است و بعد از مدتی در صورت ارسال سیگنالهای فیک، اثر خود را از دست میدهد، گفت: در طول جنگ بارها شاهد افت قیمت نفت و افزایش مجدد آن بودهایم. مثلاً در مقطعی شاهد بودیم که قیمت نفت از بالای 120 دلار به کانال 80 دلار سقوط کرد اما بعد از اینکه بازارهای جهانی تغییری در نحوه جنگیدن ایران مشاهده نکرد مجدداً قیمتها صعودی شد. این رفتار از سوی ترامپ، انگلیس و رسانههای آنها در طول جنگ استفاده شده تا ابزار اقتصادی ایران یعنی مدیریت هوشمند بر تنگه هرمز را بی اثر کند اما این الگو با توجه به اینکه دنیا متوجه آن شده، دیگر اثر قبلی را ندارد و بازارهای مالی دیگر از این حربه اثر نمیگیرد.
مدنی در پایان با بیان اینکه دشمن در برابر ایران سردرگم شده و به این ترتیب در حال از دست دادن اثر ابزارهای نظامی، اقتصادی و شناختی خود در برابر ایران است، گفت: مردم در این مدت صبور بودهاند و نقش خود را در این جنگ به خوبی ایفا کردهاند. با تداوم این صبوری و با توجه به همت، درایت و توان نیروهای نظامی، آیندهای درخشان پیش روی کشور خواهد بود.
نمونههایی از جنگهای شناختی در تاریخ اسلام
علی عباسآبادی کارشناس ارشد فقه و مدرس دانشگاه هم درباره ابزارهای جنگ شناختی که دشمن در طول جنگ علیه ایران به کار برده و سابقه آن در تاریخ اسلام با بیان اینکه نمونههای زیادی از جنگ نرم و ادراکی در طول تاریخ اسلام وجود دارد که در قرآن میتوان مصادیق آن را یافت، گفت: این نمونهها نشان میدهد زمانی که دشمن با جنگ شناختی به میدان میآمد؛ حتی کار برای اهل بیت هم دشوار میشد.
وی در ادامه گفت: خداوند در آیه 60 سوره انفال به یکی از مهمترین مصادیق جنگ ادارکی و شناختی اشاره میکند. جایی که تأکید دارد تا حدی نیرو و ابزار جنگی آماده کنید تا دشمنان را به وسیله آن بترسانید و دل دشمن را خالی کنید. این یکی از مصادیق جنگ شناختی است.
عباسآبادی آیه 44 سوره انفال را یکی دیگر از مصادیق توجه قرآن به جنگ شناختی عنوان کرد و گفت: این آیه به جنگ احزاب اشاره و عنوان میکند که خداوند لشکر دشمن را در برابر سپاه مسلمین کوچک کرد تا دل آنان در برابر دشمن خالی نشود و در برابر آنها شجاع شوند.
وی در ادامه به ابعاد داخلی جنگ شناختی هم اشاره و تصریح کرد: قرآن در این خصوص طی آیه 60 سوره احزاب به اهمیت خالی نشدن دل مردم در برابر دشمن اشاره و قاطعانه در برابر افرادی که دل مردم را در برابر دشمن خالی میکنند و از ضعف نیروهای خودی و توان دشمن میگویند؛ میایستد. بر همین اساس است که برخی فقها، تعریف از دشمن و بیان ضعف جبهه خودی در خلال جنگ حتی به قصد اصلاح را حرام میدانند.
این کارشناس ارشد فقه به نمونههایی از پیروزی دشمن در برابر سپاه اسلام با استفاده از جنگ شناختی و ادراکی اشاره کرد و گفت: سپاه مسلمین در جنگ احد تقریباً پیروز شده بودند اما زمانی که تنگه توسط چند نفر رها شد و کفار مجدداً به سپاه اسلام حمله کردند؛ یکی از کفار فردی شبیه پیامبر(ص) را به شهادت رساند و فریاد زد که من محمد را کشتم. این خبر در سپاه اسلام پیچید و سپاه را از هم پاشید. قرآن در آیه 144 سوره آل عمران آنها سرزنش میکند و به این افراد نمیگوید که چرا فکر کردید پیامبر به شهادت رسیده است بلکه میگوید چرا وقتی فکر کردید ایشان به شهادت رسیده است؛ میدان را خالی کردید.
عباسآبادی به نمونههایی از فعالیت امام علی(ع) در عرصه جنگ شناختی در برابر معاویه هم اشاره و تصریح کرد: ایشان در برابر جنگ شناختی که معاویه به راه انداخته بود قاطعانه میایستادند تا هم وحشت را به جان آنان بیندازند و هم دل دوستان را قرص کنند. حضرت اینگونه با عظمت سپاه معاویه را شکست داد اما جایی که دوباره مساله ادراکی پیش آمد و ذهنها را به هم ریختند و قرآن را سر نیزه کردند شیرازه امور از دست حضرت خارج شد.
حربه تطمیع و شایعه صلح، ابزار جنگ شناختی معاویه در برابر امام حسن(ع)
وی در ادامه به مواجهه امام حسن(ع) با جنگ شناختی اشاره و تصریح کرد: معاویه در برابر امام حسن(ع) دو حربه به کار گرفت. یکی سرلشکر و فرماندهان سپاه ایشان را تطمیع کرد و باعث خروج شبانه آنان از لشکر شد و دیگری اینکه با مذاکره و انتشار شایعه صلح پیش از آنکه حضرت حرفی از صلح زده باشند؛ به اختلاف در لشکر دامن زد.
عباسآبادی افزود: این ماجرا در شرایط امروز هم مطرح است. دشمن قبل از دو جنگ اخیر، با فرماندهان ما تماس گرفت و به برخی وعده دادند و برخی را تهدید کردند اما حتی یک نفر از فرماندهان نظامی ما در برابر این تهدیدها جا نزد. نه در جنگ 12 روزه و نه در جنگ فعلی و همه با قاطعیت ایستادهاند. در مورد انتشار شایعه صلح توسط معاویه در سپاه امام حسن(ع) هم با رفتار و گفتار فرد خبیثی چون ترامپ قابل تطبیق است. بنابراین اگر فاسقی خبری آورد نباید به راحتی، درستی آن را پذیرفت و همچنین باید با کسانی که اینگونه اخبار را پخش میکنند با قاطعیت برخورد کرد.
نظر شما