دیپلماسی در امتداد میدان؛ تلفیق عقلانیت دیپلماتیک با صلابت نظامی

خبرگزاری مهر، گروه سیاست: نفیسه عبدالهی: در میانه تحولات پیچیده منطقه‌ای و در حالی که فضای امنیتی و سیاسی پیرامون ایران همچنان متأثر از تنش‌های چندلایه است، هیأت ایرانی پای میز مذاکره‌ای نشستند که صرفاً یک گفت‌وگوی دیپلماتیک معمولی نیست. این مذاکرات، در واقع ادامه صحنه‌ای دیگر از همان تقابلی است که پیش‌تر در میدان رقم خورده؛ با این تفاوت که این‌بار ابزارها تغییر کرده‌اند، اما اهداف و ملاحظات راهبردی همچنان ثابت مانده‌اند.

در چنین بستری، حضور ایران در روند جاری مذاکرات از جمله در اسلام‌آباد را باید نه یک چرخش، بلکه یک امتداد دانست؛ امتداد منطقی قدرتی که پیش‌تر در میدان تثبیت شده و هماهنگ با مقاومت میدانی و دفاع جانانه رزمندگان کشور در جنگ تحمیلی سوم است و اکنون در قالب دیپلماسی در حال صورت‌بندی سیاسی است. به بیان دیگر، مذاکره برای ایران، نه جایگزین میدان، بلکه سازوکاری برای تثبیت و بهره‌برداری از دستاوردهای آن در سطح بین‌المللی است.

حافظه تاریخی و سابقه بدعهدی آمریکا

ایران با اتکا به تجربه تاریخی و سابقه مذاکرات پیشین، از جمله برجام، مسقط و ژنو، نشان داده که ساده‌انگاری در برابر آمریکا، راه را برای زیاده‌خواهی و امتیازدهی بیشتر باز می‌کند.

آمریکایی‌ها بارها نشان داده‌اند که ادبیات و خواسته‌های خود را حول کلیدواژه‌های محدودکننده مانند «عدم دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای» می‌چینند، در حالی که سابقه ایران در رعایت تعهدات بین‌المللی و گزارش‌های آژانس مبنی بر عدم انحراف برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز، نادیده گرفته می‌شود.

مفهوم «دیپلماسی در خدمت میدان و میدان در خدمت دیپلماسی» اساس رویکرد جمهوری اسلامی ایران را شکل می‌دهد. توان دفاعی کشور، نه تنها مانع از تجاوز دشمن است، بلکه زمینه‌ساز گشودن مسیرهای جدید دیپلماتیک، مانند مدیریت تنگه هرمز و سایر نقاط استراتژیک، می‌باشد لذا کنترل و مدیریت مولفه‌های ژئوپلیتیکی از جمله گلوگاه‌های راهبردی نمونه‌ای از این پیوند میان میدان و دیپلماسی است. این تلفیق موجب می‌شود که دیپلماسی ایران مقتدرانه عمل کند و مذاکرات ابزار تأمین منافع ملی باشد، نه هدف نهایی.

در شرایط جاری، مذاکرات نیز تنها در صورتی مطلوب خواهد بود که منافع حقه ملت ایران را تأمین و دستاوردهای میدانی را حفاظت کند.

حضور در مذاکرات بر اساس حسن نیت

حضور ایران در مذاکرات اسلام‌آباد، بر اساس حسن نیت و مسئولیت‌پذیری در رهایی منطقه از تبعات جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی است. این در حالی است که آمریکا و متحدانش با تکرار الگوی فشار و محاصره، تلاش می‌کنند ناکامی‌های خود در جنگ و مذاکرات گذشته را جبران کنند. پس از اعلام محاصره دریایی، رسانه‌های غربی از تلاش آمریکایی‌ها برای دور جدیدی از مذاکرات سخن می‌گویند با این خیال که ایران را با این فشارها ناگزیر به قبول خواسته‌های خود بکنند.

ایران نشان داده است که توان دفاعی و سیاسی خود را در راستای اهداف ژئوپلیتیک ملی به کار می‌گیرد. دیپلماسی مقتدرانه، در امتداد میدان عمل می‌کند؛ یعنی هر موفقیت دیپلماتیک، بر اساس توان میدانی کشور ممکن می‌شود و هر دستاورد میدانی، مسیر دیپلماتیک را تقویت می‌کند.

میدان بستر قدرت سازی برای دیپلماسی مقتدرانه

در نهایت، آنچه از تجربه‌های میدانی و روندهای دیپلماتیک به‌دست می‌آید، تأکید بر یک واقعیت بنیادین در معادلات امنیتی و سیاست خارجی ایران است؛ نگاه‌هایی که تصور می‌کردند دشمن می‌تواند توانمندی‌های کشور را به‌طور کامل از میان ببرد، در عمل با واقعیتی متفاوت مواجه شدند؛ واقعیتی که در آن، سیستم دفاعی کشور نه‌تنها بازدارنده، بلکه در خدمت تنظیم و پیشبرد اهداف ژئوپلیتیکی و دیپلماسی قرار گرفته است.